روند بررسی مقاله

سیاست و اصول داوری همتا (Peer Review Policy)

تمامی مقالات پژوهشی، مروری و گزارش‌های موردی ارسالی به «مجلۀ پژوهش در دین و سلامت» تحت فرایند ارزیابی تخصصی و داوری همتای دوسویه ناشناس (Double-blind Peer Review) قرار می‌گیرند. هویت نویسندگان برای داوران و هویت داوران برای نویسندگان در تمامی مراحل بررسی کاملاً پنهان باقی می‌ماند تا ارزیابی علمی بر پایه عدالت، بی‌طرفی و کیفیت روش‌شناختی استوار باشد.

۱. مراحل گام‌به‌گام گردش کار مقاله در تحریریه

1. ثبت، اصالت‌سنجی و بررسی فنی: بررسی کامل بودن فایل‌ها، تعهدنامه‌ها، نام‌زدایی فایل منطبق با الزامات داوری دوسویه ناشناس، و مشابهت‌یابی با نرم‌افزارهای تخصصی توسط دفتر مجله.
2. غربالگری اولیه توسط سردبیر (Desk Screening): بررسی اصالت، نوآوری، تناسب با اهداف و حیطه تخصصی مجله، و احراز شرایط اولیه اخلاق در پژوهش توسط سردبیر.
3. دعوت و تخصیص داوران تخصصی: ارسال دست‌نوشته نام‌زدایی‌شده برای حداقل ۲ داور مستقل و صاحب‌نظر، خارج از مؤسسه متبوع نویسندگان و بدون تعارض منافع.
4. ارزیابی تخصصی داوران: بررسی موشکافانه روش‌شناسی، تحلیل‌های آماری، مستندات تجربی، ملاحظات اخلاقی و کفایت استنادها بر مبنای فرم ساختاریافته داوری.
5. جمع‌بندی و تصمیم‌گیری اولیه سردبیر: تحلیل آرای داوران و ابلاغ نظرات تفصیلی همراه با تصمیم رسمی به نویسنده مسئول.
6. بازنگری توسط نویسندگان: اعمال اصلاحات در فایل با مشخص کردن تغییرات (Track Changes) و تدوین جدول پاسخ‌های بندبه‌بند به نظرات داوران در مهلت مقرر.
7. پذیرش علمی و تولید فنی: بازبینی مجدد توسط داوران یا سردبیر، صدور گواهی پذیرش رسمی، ویراستاری ادبی-تخصصی، صفحه‌آرایی، تخصیص شناسه DOI و انتشار برخط نسخه نهایی.

۲. زمان‌بندی هدف مراحل بررسی و انتشار

۳. معیارهای رد مقاله در مرحله غربالگری اولیه (Desk Rejection)

• عدم انطباق موضوعی با حیطه، اهداف و محورهای پژوهشی نشریه.
• فقدان کد مصوب کمیته اخلاق در پژوهش‌های زیست‌پزشکی در مطالعات انسانی و حیوانی یا عدم ثبت کارآزمایی بالینی در مراجع رسمی.
• درصد هم‌پوشانی نامتعارف در همانندجویی و احتمال وجود سرقت علمی یا انتشار هم‌پوشان.
• ضعف ساختاری بنیادین در متدولوژی، محاسبات آماری یا کیفیت نگارش به‌نحوی‌که نتایج از اعتبار علمی لازم برخوردار نباشد.
• عدم رفع نواقص پرونده پس از اعلام مهلت توسط دفتر نشریه.

۴. گونه‌های تصمیم‌گیری تحریریه

سردبیر پس از تحلیل و جمع‌بندی گزارش داوران همتا، یکی از تصمیمات زیر را به نویسنده مسئول ابلاغ می‌کند:

• پذیرش بدون تغییر (Accept): مقاله واجد بالاترین سطح کیفی است و مستقیماً وارد فرایند آماده‌سازی و انتشار می‌شود.
• بازنگری جزئی (Minor Revision): اصلاحات شکلی، ویرایشی یا شفاف‌سازی‌های جزئی مدنظر است که پس از اصلاح، توسط سردبیر بررسی و نهایی می‌شود.
• بازنگری کلی (Major Revision): نیاز به آزمون‌های تکمیلی، تحلیل آماری دوباره یا بازنگری ساختاری وجود دارد؛ فایل اصلاح‌شده مجدداً برای داوران ارسال خواهد شد.
• رد و ارسال دوباره (Reject & Resubmit): دست‌نوشته در ساختار فعلی رد می‌شود، اما در صورت بازنویسی اساسی روش‌شناختی می‌تواند به‌عنوان مقاله‌ای جدید در سامانه ثبت شود.
• رد قطعی (Reject): به‌دلیل نقایص علمی جبران‌ناپذیر، متدولوژی نادرست یا نقض اصول اخلاق نشر، مقاله غیرقابل انتشار تشخیص داده شده و پرونده آن مختومه می‌شود.

۵. صیانت از محرمانگی و منع کاربرد هوش مصنوعی

تمامی دست‌نوشته‌ها اسناد علمی محرمانه تلقی می‌شوند. داوران متعهدند هیچ بخشی از متن یا یافته‌های پژوهش را در اختیار اشخاص ثالث قرار ندهند. بارگذاری فایل‌های مقاله در ابزارهای برخط هوش مصنوعی نقض مستقیم حریم محرمانگی و سوء‌رفتار اخلاقی است. همچنین داورانی که دارای تعارض منافع سازمانی، مالی یا فردی با نویسندگان باشند، موظف به اعلام فوری و انصراف از داوری هستند.