بررسی اثر ذهنآگاهی معنوی بر استرس ادراکشده و کیفیت زندگی در زنان
پژوهش در دین و سلامت ,
دوره 11 شماره 4 (2025),
7 ژانویهٔ 2026,
صفحه 1-15
https://doi.org/10.22037/jrrh.v11i4.44011
سابقه و هدف: استرس ادراکشده و کیفیت زندگی بر سلامت روان و جسم تأثیر میگذارند. ذهنآگاهی میتواند استرس را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد. پژوهشهای پیشین فواید ذهنآگاهی را در جمعیتهای مختلف نشان داده است، اما مطالعات کمی به عوامل استرسزای منحصربهفردی که زنان متأهل در ایجاد تعادل بین نقشهای خانوادگی و اجتماعی با آن مواجه هستند، پرداخته است. در این مطالعه تأثیرات یک برنامۀ ۴۰ روزۀ ذهنآگاهی معنوی بر استرس ادراکشده و ابعاد مختلف کیفیت زندگی در زنان متأهل ارزیابی شد.
روش کار: این پژوهش از نوع آزمایشی با استفاده از روش پیشآزمون و پسآزمون با گروه کنترل بود. صد زن متأهل ۲۰ تا ۴۵ ساله در تهران، بهطور تصادفی در دو گروه مداخله (50n=) و کنترل (50n=) قرار گرفتند. گروه مداخله ۴۰ روز سخنرانی برخط و جلسات مراقبۀ عملی را به پایان رساندند ولی گروه کنترل هیچ مداخلهای دریافت نکردند. ارزیابیهای قبل و بعد از مداخله با استفاده از مقیاس استرس ادراکشده (PSS) و پرسشنامۀ 36SF- بود. متون این ذهنآگاهی از سکوت ذهن، رهاسازی از افکار، سکون، آرامش، مراقبۀ نوری و صلح با خویشتن تشکیل شده است. در این پژوهش همۀ اصول اخلاقی رعایت شده است و مؤلفان مقاله تضاد منافعی گزارش نکردهاند.
یافتهها: نتایج این پژوهش نشان میدهد که ذهنآگاهی معنوی میتواند بهبود قابلتوجه و معناداری در هر هشت زیرمقیاس 36SF- ایجاد کند و نیز نتایج آنکوا نشاندهندۀ کاهش قابلتوجه استرس درکشده در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل (52/6F= و 050P=) بود.
نتیجهگیری: برنامۀ ۴۰ روزۀ ذهنآگاهی معنوی بهطور مؤثری استرس ادراکشده را کاهش و جنبههای جسمی، روانی و اجتماعی کیفیت زندگی را در زنان متأهل افزایش داد. این یافته از فنون ذهنآگاهی معنوی بهعنوان راهبردی مؤثر برای مقابله با استرس و افزایش کیفیت زندگی حمایت میکند. بهطور کلی، یافتههای این مطالعه میتواند بهعنوان پایهای برای راهبردهایی با هدف بهبود سلامت روانی و جسمی زنان متأهل از طریق فنون ذهنآگاهی باشد.