خطمشی رسیدگی به سوءرفتارهای پژوهشی و تخلفات حرفهای (Research Misconduct Policy)
«مجلۀ پژوهش در دین و سلامت» متعهد است تمامی گزارشها، ابهامات و شواهد مرتبط با سوءرفتار علمی و نقض اخلاق نشر را با حفظ محرمانگی کامل، استقلال، بیطرفی و بر اساس فلوچارتهای رسمی کمیته بینالمللی اخلاق نشر (COPE) بررسی کند. صیانت از اصالت یافتههای علمی و پاسداری از اعتماد جامعه دانشگاهی، اولویت بنیادین این نشریه است.
۱. درگاه رسمی گزارشدهی تخلفات علمی
پژوهشگران، داوران همتا، اعضای هیئت تحریریه و مخاطبان گرامی در صورت مشاهده هرگونه مصداق سوءرفتار علمی (شامل سرقت علمی-ادبی، جعل یا تحریف دادهها، دستکاری تصاویر، نویسندگی نامعتبر، عدم افشای هوش مصنوعی یا انتشار تکراری)، میتوانند گزارش مستند خود را ارسال کنند:
رایانامه رسمی دفتر و کمیته اخلاق نشریه: jrrh@sbmu.ac.ir
تضمین محرمانگی گزارشدهنده: هویت شخص گزارشدهنده و تمامی اسناد و مکاتبات ارائهشده در بالاترین سطح محرمانگی سازمانی نگهداری میشود و تحت هیچ شرایطی برای طرفین مناقشه افشا نخواهد شد.
۲. فرایند گامبهگام بررسی و راستیآزمایی شواهد
رسیدگی به شبهات و شواهد سوءرفتار پژوهشی بر مبنای فلوچارتهای راهنمای COPE و طی مراحل زیر انجام میشود:
- ارزیابی اولیه شواهد: سردبیر و کارگروه اخلاق نشریه، مستندات ارائهشده را بدون سوگیری بررسی میکنند؛ در صورت موجه بودن ادعا، فرایند داوری یا انتشار مقاله بیدرنگ به حالت تعلیق درمیآید.
- استعلام رسمی از نویسنده مسئول: جزئیات مستند شبهه یا تخلف به نویسنده مسئول ابلاغ شده و مهلت ۱۴ روز کاری جهت ارائه توضیحات مکتوب، شواهد آزمایشگاهی یا دادههای خام اولیه (Raw Data) تعیین میشود.
- طرح در کمیته اخلاق نشر: پاسخهای ارائهشده همراه با مستندات پرونده در شورای اخلاق نشریه و با مشورت کارشناسان مستقل ارزیابی میشود.
- مکاتبه با نهاد متبوع: در صورت عدم پاسخگویی در مهلت مقرر یا بروز مناقشات بنیادین پیرامون مالکیت دادهها و نویسندگی ساختگی، مراتب رسماً از معاونت پژوهشی دانشگاه یا مؤسسه متبوع نویسندگان استعلام خواهد شد.
۳. اقدامات اصلاحی و پیامدهای اثبات تخلف پژوهشی
در صورت احراز هرگونه سوءرفتار علمی، بسته به ماهیت تخلف و وضعیت انتشار اثر، تدابیر حقوقی زیر اعمال میشود:
- رد فوری دستنوشته در مرحله بررسی: چنانچه مقاله هنوز منتشر نشده باشد، بلافاصله رد (Reject) شده و پرونده با ثبت رسمی سابقه سوءرفتار مختومه میشود.
- انتشار اصلاحیه رسمی (Correction): در صورت وجود خطاهای غیرعمدی، سهوی یا نقایص جزئی که ماهیت یافتههای اصلی پژوهش را مخدوش نسازد، اصلاحیه رسمی با پیوند دائم به مقاله اصلی منتشر میشود.
- صدور بیانیه ابراز نگرانی (Expression of Concern): چنانچه شواهد نیرومندی بر تخلف وجود داشته باشد اما تحقیقات مؤسسه متبوع نویسندگان هنوز به نتیجه قطعی نرسیده باشد، بیانیه رسمی هشدار برای آگاهی مخاطبان منتشر خواهد شد.
- سلب اعتبار و ابطال رسمی مقاله (Retraction): در صورت اثبات جعل، دستکاری دادهها، تصاویر یا سرقت علمی، مقاله رسماً ابطال میشود. فایل الکترونیکی مقاله حذف نخواهد شد؛ بلکه واترمارک ابطال (Retracted) بر روی نسخه PDF درج شده و دلایل سلب اعتبار بهصورت عمومی منتشر میشود.
- محرومیت از ارسال دستنوشته (Blacklisting): نویسندگان متخلف بر اساس شدت عمل، به مدت ۱ تا ۳ سال یا بهصورت دائم از ارسال مقاله به این مجله محروم خواهند شد.
- گزارش سازمانی و ملی: گزارش رسمی پرونده به کمیته ملی اخلاق در پژوهش وزارت بهداشت و مراجع نظارتی دانشگاه متبوع نویسندگان ارسال میشود.
۴. بایگانی اسناد و سوابق پروندههای اخلاقی
تمامی مکاتبات، شواهد، دادههای خام ارائهشده و صورتجلسات کمیته اخلاق نشریه حداقل به مدت ۵ سال در بایگانی محرمانه و امن دفتر مجله نگهداری میشوند تا امکان پاسخگویی به مراجع قضایی، حقوقی و نظارتی دانشگاه همواره برقرار باشد.
آخرین بازنگری: شهریور ۱۴۰۵
