خطمشی اصالتسنجی و مقابله با سرقت علمی (Plagiarism Policy)
«مجلۀ پژوهش در دین و سلامت» به اصالت پژوهش، سلامت دادهها و شفافیت علمی پایبند است. تمامی دستنوشتههای دریافتی پیش از ورود به فرایند ارزیابی تخصصی و همچنین در مرحله پیش از انتشار نهایی، توسط نرمافزارهای تخصصی مشابهتیاب بررسی میشوند تا از هرگونه سرقت علمی، سرقت ادبی، انتساب ناروا و همپوشانی غیرمجاز پیشگیری شود.
۱. مصادیق و تعاریف سوءرفتار علمی
این نشریه منطبق با تعاریف بینالمللی کمیته اخلاق نشر (COPE)، موارد زیر را تخلف قطعی اخلاقی قلمداد کرده و با آن برخورد قاطع میکند:
- سرقت علمی و ادبی (Plagiarism): بهرهگیری مستقیم یا بازنویسیشده از واژگان، ایدهها، تصاویر، ساختار پژوهش یا یافتههای دیگران بدون ارجاع صریح و نقلقول استاندارد؛ این بند سرقت علمی ناشی از ترجمه متون زبانهای دیگر (Cross-language Plagiarism) را نیز دربرمیگیرد.
- سرقت از خود و انتشار تکراری (Self-plagiarism / Duplicate Submission): انتشار دوباره بخشهای عمدهای از مقالات پیشین نویسنده بدون ذکر منبع و ارزشافزوده نو، یا ارسال همزمان یک دستنوشته به دو یا چند مجله.
- جعل و تحریف دادهها (Fabrication & Falsification): ساختن دادهها و نتایج ساختگی، دستکاری نمودارها، ویرایش گزینشی دادهها بهمنظور دستیابی به نتیجه مدنظر یا حذف عمدی دادههای ناسازگار.
- دستکاری تصاویر علمی (Image Manipulation): ترکیب غیرمجاز، بهینهسازی انتخابی یا حذف جزئیات از تصاویر آزمایشگاهی، بالینی و میکروسکوپی که موجب دگرگونی پیام علمی شود.
- تکهتکهکردن پژوهش (Salami Slicing): تقطیع تصنعی یک طرح پژوهشی واحد به مقالات خرد و کمارزش بهمنظور افزایش صوری شمار مقالات منتشرشده.
۲. سامانه مشابهتیاب و معیارهای ارزیابی
غربالگری اصالت مقالات با استفاده از سامانههای معتبر همانندجویی متون دانشگاهی صورت میپذیرد. راهنمای عمل تحریریه به شرح زیر است:
- آستانه درصد مشابهت مجاز: همپوشانی کلی بیش از ۲۰ درصد (بدون احتساب بخش منابع و روشهای استاندارد) یا وجود بلوکهای متنی مشابه پیوسته بیش از ۵ درصد با یک منبع واحد، موجب تعلیق بررسی مقاله خواهد شد.
- اولویت ارزیابی کارشناسی انسانی: درصد اعلامشده توسط نرمافزار ملاک مطلق و نهایی نیست؛ سردبیر الگوی پراکندگی همپوشانی را بهدقت تحلیل کرده و تشابههای مجاز روششناختی را تفکیک میکند.
- استثنای نسخه پیشچاپ: در صورتی که تشابه متنی ناشی از نسخه پیشچاپ خود نویسندگان باشد (که در زمان ارسال اعلام شده است)، این درصد از شاخص نهایی کسر میشود.
۳. فرایند رسیدگی و پیگرد قانونی تخلفات
در صورت احراز هرگونه ظن به سوءرفتار پژوهشی، دفتر نشریه بر اساس فلوچارتهای رسمی کمیته بینالمللی اخلاق نشر (COPE) مراحل زیر را طی میکند:
- توقف فرایند: تعلیق فوری فرایند داوری یا مراحل آمادهسازی مقاله و تشکیل پرونده بررسی در دفتر سردبیری.
- مکاتبه رسمی با نویسنده مسئول: ارسال گزارش مشابهتیابی به نویسنده مسئول و اعطای مهلت ۱۴ روز کاری جهت ارائه پاسخ و مستندات علمی.
- تصمیمگیری شورای تحریریه: در صورت عدم ارائه توضیحات قانعکننده، دستنوشته بیدرنگ رد (Reject) شده و گزارش تخلف رسماً به معاونت پژوهشی دانشگاه متبوع نویسندگان ارسال خواهد شد.
- پیامدهای پس از چاپ: چنانچه تخلف پژوهشی پس از انتشار مقاله اثبات شود، مجله بر اساس دستورالعمل COPE اقدام به انتشار اصلاحیه (Correction)، صدور بیانیه ابراز نگرانی (Expression of Concern) یا سلب اعتبار و ابطال رسمی مقاله (Retraction) همراه با درج واترمارک ابطال بر نسخه الکترونیکی میکند. هیچ مقالهای پس از انتشار بهصورت بیصدا یا پنهانی از سامانه حذف نخواهد شد.
آخرین بازنگری: شهریور ۱۴۰۵
