akhlāq-i pizishkī i.e., Medical Ethics

مفهوم سلامت معنوی در لابه‌لای تعالیم دینی و کتب الهی و در روایات پیامبر و معصومین علیهم السلام نهفته است. با این وجود از آن زمان که تعریف سلامت معنوی توسط موبِرگ در سال 1971 میلادی، تحت عنوان بهزیستی معنوی مطرح شد تاکنون تعاریف متعددی در مورد این مفهوم ارائه شده است و در تعیین مؤلفه‌ها و شاخص‌ها و روش سنجش آن نه در تحقیقات تجربی و نه در تعابیر متداول، اجماعی یافت نشده است. در ادبيات توحیدی توجه جامع به سلامت بسيار آشکار است. به‌ عنوان مثال، امام سجاد (ع) در صحيفه سجاديه در قالب دعا براي سلامت چنين مي‌فرمايد: «خداوندا بر محمد و آلش درود فرست و مرا عافيت بخش، کافي و شفابخش و برتر و روزافزون بر عافيتي که بر بدنم سلامت توليد کند و در يک کلمه عافيت دنيا و آخرت و بر من منت نه به تندرستي و امنيت و سلامت در دين و بدن و بصيرت در دل». در اين کلام است که ابعاد سلامت به خوبي نمايانده مي‌شود. بايد اذعان کرد که مهم‌ترين معناي اسلام، سلامتي است، يعني پيشگيري و دور بودن از هرگونه آفت و زيان‌ بدني و رواني. در اين معنا، اسلام مفهوم سلامت‌بخشي، گسترش سلامتي و يا سالم‌سازي فردي، خانوادگي و اجتماعي را بيان مي‌کند....

Introduction: today, the tendency toward the spirituality is observed as a new trend in the educational, training and cultural arenas more than other arenas.

The area of teaching and training provides the best situation for the crystallization of the spirituality in man. Noticing the spiritual health in education needs a proper educational planning. Therefore, in this research we have dealt with the study of the spiritual health in the program of medical and nursing education of Iran. 

Method: this study has been performed by a descriptive and theoretical method. Data have been collected by a documental method and searching in scientific information and data bases in internet.

Findings: the spiritual health has entered into the educational programs of many countries throughout the world and the educational programs and curriculums are made and developed based on it in a bed of spirituals concepts. Some measures have been taken also in the curriculums of doctoral course in medicine and the bachelor course in nursing in Iran. But, the educational content on the spirituality and the spiritual health must be included in the nursing and medical curriculums.

Conclusion: the education of the spiritual health has been recommended in different universities. It is necessary that proper educational content and setting to be provided also in this respect. Beside necessary skills for the students in respect of nursing and medical care, gaining skill in respect of the spiritual health seems necessary too.

درهم تنیدگی تاریخی معنویت و سلامت در آثار بسیاری از مفاخر پزشکی ایران به ویژه مفاخر مسلمانان مشهود است. تأکید بر این كه در مراقبت هاي بهداشتي نبايد صرفاً به بعد زیست شناختی انسان توجه كرد، بلكه بايد ابعاد رواني، اجتماعی و معنوي سلامت فرد را نيز در نظر گرفت رو به فزونی گذاشته است. معني كامل سلامت معنوي منحصر به اثر دعاها و حالات روحي در بهبودي بيماري‌ها و جانشين‌شدن آن براي درمان‌هاي رايج طبي و يا طب مكمل نيست. در فرهنگ و فضاي ایرانی ـ اسلامي، مهمترين عامل تأثيرگذار بر سلامت فرد رسیدن به سلامت معنوي كه انديشه و ادبيات آن براساس قرآن به وسيله ده‌ها عارف و اديب شكل گرفته و تدوين يافته است و منبعي براي توصيف سلامت معنوي و ارائه راه‌هاي رسيدن به آن به شمار مي‌رود. ارائه تعریفی جامع و کامل از سلامت معنوی و شاخص های آن و تبیین ارتباط آن با ارکان، نهادها و عناصر درونی جامعه براساس فرهنگ، باورها و ارزش‌های حاکم بر جامعه ایرانی ـ اسلامی با یک مسئله اساسی روبرو است که نیاز به انجام تحقیقات بیشتری را می‌طلبد.

Spirituality is a human lost property throughout the universe that knows no time and place. Although the word spirituality and its derivatives have not been used in the genuine Islamic sources, they have been propagated in Muslims' literature both in Arabic and Persian languages. As the application of this word has shown, it is related with the "meaning" so that the lexical origin of the spirituality confirms this matter. The meaning refers to a situation that includes at least two layers: one, the appearance that narrates and the other the inside that is narrated. All the scholars' theories are common in two points notwithstanding differences: the meaning is something that is concealed inside a statement or action and must be discovered and the second that the meaning is somehow related with the belief system and the aims of a special action. Islam presents a complete perspective of the existence. The relation between the world's appearance and its inside is one of meaning so that the apparent world is a show of       the world's inside and indicates a meaning that has been concealed     inside it.

This matter that what is meant by the spiritual aspect of the health and what does spiritual health mean is a subject that should be discussed seriously and perhaps reaching a joint and generally accepted definition is an inaccessible or unlikely and difficult matter. The spirituality may be illustrated from to perspectives, one, the general view that is inclined toward laicite and the other view held by the theological schools. When the spirit or its Quranic interpretation is noticed, a deep gap between the laicite view on the concept of spirituality and the theological-Islamic view may be observed. According to widespread performed studies, now is the period of compromise and interaction between two fields of religion and spirituality on one hand and between the humanities and health on the other hand. In our opinion, the followers of all divine religions may despite many distortions generally approach an almost uniform definition of health, spiritual aspects of health and the spiritual health within a frame presented in this paper, a definition that laics may also face it, at least as a discussable theory by avoiding the mentality of denial and prejudice.

در الهیات اسلامی، رابطه معنویت و سلامت به نحوی کامل مضبوط و مثبوت شده است. هدف مطالعه حاضر بررسی معنويت از مقومات مفهومی سلامت است. تفحص در قرآن مجيد و ساير منابع اسلامي نشان می‌دهد که معنويت در الهيات اسلامي عبارت است از معرفت و ايمان به غيب و تبيين توحيدي از نظام هستي و مبتني‌ ساختن اعمال جوارحي و جوانحي بر همين پايه و بنيان. معنويت در الهيات اسلامي گوهر اصلي دينداري است و صرف تقيد و عمل به احكام شريعت یا تقيد به اعمال اخلاقي نيست. این معنويت زيربناي عبادات و اخلاقيات است. براساس معرفت اسلامي، معنويت پايه سلامتي جسم و روح است.

ارتباط بین سلامت معنوی و عرفان یکی از ساحت‌های مهمی است که در سال‌های اخیر، تحقیق و پژوهش درباره آن در حال گسترش است و با توجه به میراث غنی مسلمانان در این عرصه مطالعه و تحقیق در این عرصه بیش از پیش مهم می‌نماید و ما را در رسیدن به یک زندگی معنوی و سالم بیش از پیش کمک می‌کند. در این تحقیق ما در پی تبین و ارائه مبانی آموزه‌های عرفان اسلامی در عرصه سلامت معنوی هستیم. این تحقیق بر مبنای روش توصیفی ـ تحلیلی و مقایسه‌ای است و با روش کتابخانه‌ای به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد با توجه به این که بحث انسان کامل دال محوری مباحث عرفان اسلامی است و عرفا با پرورش روحی و جسمی، در پی رسیدن به مقام انسان کامل هستند، می‌توان با ارائه این مبانی در کنار بحث‌های جدید سلامت معنوی به همراه پرورش روحی انسان به کمک مذاهب ما را در بازسازی مبانی عرفانی سلامت معنوی کمک شایانی نماید.

Introduction: perhaps the encounter between the spiritual health and science has not caused controversy in any other field except medicine. Despite all theoretical advances in the area of health, noticing the spiritual aspect of health has been ignored in most plans of the promotion of health. There are also many ambiguities and questions about the manner in which the spirituality affects the individuals' heath that requires new research to answer them. This research seeks to have a preliminary discussion of the scientific position and the role of the spiritual health in preventing from diseases.

Method: The present research is a descriptive study. The documental method has been used to collect data. Information and data have been collected and studied by an indirect method using the archived documents either in the shape of private or edited documents, specialized books and written sources.

Findings: new scientific disciplines have raised views about the probable roles of the components of the spiritual health in preventing from diseases, but they stay basically aborted unless their theories lead to the practical research. Related research also confirms that the components of the spiritual health enjoy mostly preventive effects, but still much work must be performed so that the issues related with correlation between the spiritual health and the physical health are clarified. The findings showed that preventing from diseases may not be separated from the spiritual care.

Conclusion: Although spirituality and the spiritual health are very far from biology, but in practice, they are related with it in many respects. The tip of this mountain of ice is visible, but as science examines the various links of spirituality, the spiritual health and biology more, the body of this mountain emerges more than ever.

پرداختن به جنبه‌های معنوی در پزشکی یک بخش معمول از برنامه درسی دانشکده‌های پزشکی نیست، در حالی که این مسئله، چیزی است که بیماران ما از ما می‌خواهند و انتظار دارند. شواهد نشان می‌دهد می‌توان رفتار معنوی را در جهت تأمین سلامت و سلامت معنوی یاد گرفت و آموزش داد. روان‌درمانی معنوی، شناخت درمانی با رویکرد معنوی، مشاوره با رویکرد معنوی، گروه‌درمانی / خانواده درمانی با رویکرد معنوی، کتاب درمانی با مطالعه متون مقدس و معنوی، درمان و شفا در اماکن و محافل معنوی و نیز سبک زندگی معنوی در تأمین سلامت افراد نقش شایان توجهی دارد. آموزش و درمان معنوی کار متخصصان معنوی است، اما درمان، مشاوره و آموزش رفتار سالم با رویکرد معنوی وظیفه متخصصان دانشگاهی است.

مقدمه: تأثير نگرش معنوي بيماران و پزشكان بر بهبود بيماري عنواني است كه امروزه نظر بسياري از متخصصان و انديشمندان را بر خود جلب كرده است. در تحقيقات اخير نشان داده شده است كه نگرش معنوي مي‌تواند بر روند درمان بيماري تأثيرگذار باشد. هدف اصلي اين پژوهش بررسی نگرش بيماران تهراني پيرامون تأثير ميزان معنويت آنان در روند درمان بود.

روش: از بيماران مراجعه‌كننده به بيمارستان‌هاي تهران 1000 بيمار به روش نمونه‌گيري آسان انتخاب شدن. از یک پرسشنامه معتبر كه اعتبار آن توسط صاحب‌نظران تأييد شده بود، براي ارزیابی معنويت بيماران استفاده شد. ابعاد مختلف معنوي و مذهبي بودن، درجه مذهبي بودن، كيفيت زندگي، استرس و علاقه به درمان توسط پزشك مذهبي ـ معنوي و اعتقاد به تأثيرگذاري معنويت در درمان توسط اين پرسشنامه سنجيده شد.

يافته‌ها: همچنین یافته‌ها نشان داد که مذهبی بودن یا معنویت بیماران با کیفیت زندگی و درمان آنان رابطه معنادار و مستقیم دارد (r=11%، P=004%) همچنین رابطه کیفیت زندگی و درجه‌بندی میزان معنویت بیماران معنی‌دار بود. رابطه اعتقاد به تأثیرگذاری معنویت در درمان نیز با مذهبی بودن و معنوی بودن بیماران معنی‌دار

بود (r=289%، P<001%). تفاوت مختصري بين دو جنس وجود داشت، به‌طوري كه بين معنويت و مذهبي بودن مردان و استرس رابطه معني‌داري نبود ولي در زنان رابطه معكوس بين اين دو متغير بود.

نتيجه‌گيري: مذهبي بودن و معنويت بيماران با كيفيت زندگي آنان و اعتقاد به تأثيرگذاري معنويت در درمان آنان رابطه مستقيم و معني‌داري دارد.

مقدمه: در دهه‌هاي اخير، كيفيت زندگي به‌عنوان يكي از مؤلفه‌هاي مهم سلامت شناخته شده است ولي در عين حال مفاهيم وسيعي را به خود اختصاص داده به‌طوري كه همه ابعاد زندگي از جمله سلامت را دربر مي‌گيرد و لذا اين تحقيق با هدف بررسي رابطه بين ابعاد كيفيت زندگي و ميزان باورهاي معنوي اعضاي انجمن خوشنويسان ايران ساكن تهران انجام شده است.

روش‌: اين مطالعه بر روي 270 نفر از اعضاي انجمن خوشنويسان ايران كه طي سال‌هاي 89ـ1384 ساكن تهران بوده‌اند به كمك پرسشنامه استاندارد كيفيت زندگي و معنويت سازمان جهاني بهداشت (SRPB-WHOQOL) انجام گرديده و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-16 و تحليل واريانس يك طرفه (ANOVA) و T مستقل، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته‌اند.

يافته‌ها: از بين ابعاد كيفيت زندگي و بعد معنويت، بين شاخص‌هاي سلامت جسمي، سلامت روحي، شاخص معنويت و باورهاي معنوي، ارتباط معني‌داري (0/001>P) وجود دارد. البته امتياز بعد معنوي در مقايسه با ساير ابعاد به‌طور معني‌داري (0/001>P) در هنرمندان بالاتر است.

نتيجه‌گيري: شاخص معنوي در هنرمندان، به‌طور مشخصي بالاتر از ساير شاخص‌ها است و نشان مي‌دهد افزايش باورهاي معنوي، در سلامت جسمي و روحي آنان تاثيرگذار است و به نظر مي‌رسد در ساير اقشار نيز بتوان به چنين نتايجي دست يافت و تحقيق در اين خصوص، انجام مطالعات ديگري را مي‌طلبد.

Introduction: Intelligence is a concept that the man has been interested in enquiry on its dimensions, manifestations, qualities and types. At the same time, there has been little coherent and systematic research on the understanding and explanation of the qualities and components of the spiritual intelligence compared with other kinds of intelligence. This study was performed aiming at examining the relation between the spiritual intelligence and the components of attachment.

Methods: the present study is a descriptive-analytical and cross-sectional one. The statistical population includes all female students of Payame Noor University in Esfarayen County that were evaluated in a sample of 115 students. The sampling method of this study is class-based in which the classes are defined as fields of education and each sample field is selected randomly in proportionate with the number of students. The spiritual intelligence questionnaire provided by Abdollahzadeh and colleagues and Collins and Read attachment scale were also used for collecting data.

Results: The results of this study showed that the research sample was from the age group of 18-35 and most persons were 21-24 years old. There was also a significant relation between the educational semester and the stress component of attachment and the latter increased as the semester progressed further (8 semesters and over). 71% were bachelors and 29% were married and no difference was found in this respect. The results also show that most persons enjoy a spiritual intelligence lower than medium and a below one. Little relation was found between the spiritual intelligence and modes of safe and avoidance and stress attachments. The results show that there is a relation between the spiritual intelligence and components of attachment.

Conclusion: The relation between the stress component of attachment and the spiritual intelligence has a negative direction that shows that as the extent of the spiritual intelligence increases, the stress extent of attachment (fear of being rejected) decreases.