دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
  • ثبت‌نام
  • ورود
  • فارسی
    • English
    • العربية
مجله پژوهش در دین و سلامت
  • خانه
  • اطلاعات مجله
    • درباره
    • اهداف و حیطه
    • هیئت تحریریه
    • نمایه‌نامه‌ها
    • بیانیۀ حریم خصوصی
    • تاریخچه
  • شماره‌ها
    • شمارۀ جاری
    • در دست انتشار
    • بایگانی‌ مقالات
  • اخلاق نشر
  • سیاست‌ها
    • دسترسی آزاد
    • حق نشر
    • بایگانی مقالات
    • ذخیره‌سازی مقاله توسط مولف
    • پیش‌انتشار
    • هزینۀ انتشار
    • سیاست تبلیغات
    • سرقت علمی-ادبی
    • استفاده از هوش مصنوعی
  • دستورالعمل‌ها
    • برای نویسندگان
    • برای داوران
    • روند بررسی مقاله
    • تخلف حرفه‌ای
    • اعتراض نویسندگان
    • فرم‌ها
  • اطلاعیه‌ها
  • پشتیبانی
    • پرسش‌های متداول
    • پیشنهاد و انتقاد
    • اطلاعات تماس
  • ارسال مقاله
جستجوی پیشرفته
  1. صفحه اصلی
  2. بایگانی‌ها
  3. دوره 11 شماره 4 (2025): زمستان
  4. مقالۀ پژوهشی

دوره 11 شماره 4 (2025)

دی 2026

تأملی در حکم فقهی بیهوش‌کردن حیوانات به‌منظور ذبح؛ با نظر بر تأثیر نوع ذبح بر سلامت انسان در حکم فقهی

  • حمید مسجدسرائی
  • فاطمه منظمی

پژوهش در دین و سلامت , دوره 11 شماره 4 (2025), 7 دی 2026 , صفحه 107-122
https://doi.org/10.22037/jrrh.v11i4.43599 چاپ شده: 2025-12-28

  • مقاله
  • دانلود
  • ارجاع
  • مراجع
  • آمار
  • اشتراک

چکیده

سابقه و هدف: در کنار تأکید آموزه‌های دینی بر حفظ حقوق حیوانات و رعایت احکام ویژه­ای که در فقه اسلام دربارۀ ذبح حیوان پیش‌بینی شده است، امروزه بیهوش‌کردن حیوان به‌منظور ذبح آن به‌عنوان شیوه‌ای جدید در بسیاری از کشورها رواج یافته است. با توجه به نوظهور بودن این موضوع، این سؤال مطرح می‌شود که آیا از دیدگاه فقهی، ذبح با استفاده از روش‌های بیهوشی جایز است یا خیر و تأثیر نوع ذبح بر سلامت انسان در حکم فقهی مؤثر است؟   

روش کار: این پژوهش با روشی توصیفی - تحلیلی به بررسی موضوع حاضر پرداخته است. برای گردآوری داده‌ها از منابع معتبر کتابخانه‌ای مانند کتب فقهی و حقوقی و نیز برخی مقالات علمی نمایه‌شده در پایگاه‌های معتبر استفاده شده است. تجزیه و تحلیل داده مبتنی بر پرسش تحقیق و در جهت اهداف تحقیق صورت گرفته است. مؤلفان مقاله تضاد منافعی دربارۀ این پژوهش گزارش نکرده‌اند.

یافته‌ها: نمی‌توان به‌طور مطلق حکم کرد که ببیهوش‌کردن حیوان قبل از ذبح جایز است یا جایز نیست؛ بلکه حکم آن با توجه به روش بیهوشی متغیّر است. یکی از نکات مهم این است که بررسی این حکم بدون استفاده از مطالعات دامپزشکی و تبیین آثار بیهوشی بر حیوان و گوشت آن پس از ذبح امکان‌پذیر نخواهد بود.

نتیجه‌گیری: اگر استفاده از ابزار و روش بیهوشی منجر به مرگ حیوان شود و حکم میته را پیدا کند، قطعاً جایز نیست و در غیر این صورت، با توجه به آزار حیوان و ضرر و صدمات واردشده بر گوشت و صدمه به سلامت انسان به واسطۀ بیهوشی، باید این عمل را مکروه و اباحه به معنای عام دانست.

کلمات کلیدی:
  • استقرار حیات
  • بیهوش‌کردن حیوان
  • ذبح حیوان
  • سلامت گوشت
  • میته
  • pdf

ارجاع به مقاله

1.
مسجدسرائی ح, منظمی ف. تأملی در حکم فقهی بیهوش‌کردن حیوانات به‌منظور ذبح؛ با نظر بر تأثیر نوع ذبح بر سلامت انسان در حکم فقهی. JRRH [اینترنت]. 28 دسامبر 2025 [ارجاع شده 8 جولای 2026];11(4):107-22. قابل دسترس در: https://journals.sbmu.ac.ir/jrrh/article/view/43599
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acm-sig-proceedings##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acs-nano##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.apa##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.associacao-brasileira-de-normas-tecnicas##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.chicago-author-date##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.harvard-cite-them-right##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.ieee##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.modern-language-association##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.turabian-fullnote-bibliography##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.vancouver##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.ris##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.bibtex##

مراجع

1. Zivotofsky AZ, Strous RD. A perspective on the electrical stunning of animals: Are there lessons to be learned from human electro-convulsive therapy (ECT)? Meat Science. 2012;90(4):956-61.

2. Fletcher DL. Slaughter technology. Poultry Science. 1999;78(2):277-81.

3. Hosseini A. Anesthetizing animals before slaughter. Farhang Jihad. 2003;8(32):1-5. (Full Text in Persian)

4. Karimi N, Neiazmand A. The ruling on the use of anesthesia in slaughtering, the third national law conference: sources of financial and administrative corruption in Iran's legal system. Meybod: Islamic Azad University, Meybod Branch; 2016. (Full Text in Persian)

5. Oliveira SEO, Dalla Costa FA, Gibson TJ, Dalla Costa OA, Coldebella A, Gregory NG. Evaluation of brain damage resulting from penetrating and non–penetrating stunning in Nelore Cattle using pneumatically powered captive bolt guns. Meat science. 2018;145:347-51.

6. Gregory NG, Lee CJ, Widdicombe JP. Depth of concussion in cattle shot by penetrating captive bolt. Meat Science. 2007;77(4):499-503.

7. Gibson TJ, Oliveira SEO, Dalla Costa FA, Gregory NG. Electroencephalographic assessment of pneumatically powered penetrating and non-penetrating captive-bolt stunning of bulls. Meat Science. 2019;151:54-9.

8. Glardon M, Schwenk BK, Riva F, von Holzen A, Ross SG, Kneubuehl BP, et al. Energy loss and impact of various stunning devices used for the slaughtering of water buffaloes. Meat science. 2018;135:159-65.

9. Tabatabaei M. Electric anesthesia and slaughter of poultry in slaughterhouses, the website of the country's veterinary organization [Available from: https://zebhsharee.ir/%D8%A8%D9%8A%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%B1%D9%8A%D9%83%D9%8A-%D9%88-%D9%83%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%B7%D9%8A%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF/.

10. Nowak B, Mueffling T, Hartung J. Effect of different carbon dioxide concentrations and exposure times in stunning of slaughter pigs: Impact on animal welfare and meat quality. Meat science. 2007;75(2):290-8.

11. Bilgili S. Recent advances in electrical stunning. Poultry Science. 1999;78(2):282-6.

12. Lines J, Robb D, Kestin S, Crook S, Benson T. Electric stunning: a humane slaughter method for trout. Aquacultural Engineering. 2003;28(3-4):141-54.

13. Schulze W, Schultze-Petzold H, Hazem A, Gross R. Objectivization of pain and consciousness in the conventional (dart-gun anesthesia) as well as in ritual (kosher incision) slaughter of sheep and calf. DTW Deutsche Tierarztliche Wochenschrift. 1978;85(2):62-6.

14. Marcon AV, Caldara FR, de Oliveira GF, Gonçalves LM, Garcia RG, Paz IC, et al. Pork quality after electrical or carbon dioxide stunning at slaughter.

Meat Science. 2019;156:93-7.

15. Kim G-D, Lee H-S, Jung E-Y, Lim H-J, Seo H-W, Lee Y-H, et al. The effects of CO2 gas stunning on meat quality of cattle compared with captive bolt stunning. Livestock Science. 2013;157(1):312-6.

16. Najafi (Saheb Javaher) MH. Jawahir al-kalam, Researcher: Abbas Mohaghegh Qochani. Beirut: Dar Ihiya al-Trath al-Arabi; 1983. (Full Text in Arabic)

17. Mofid M. Ershad, Translated by Moosavi Mojab, H. Qom: Soroor; 2009. (Full Text in Persian)

18. Makaram Shirazi N. Resaleh Tozih ol-Msael. Ghom: Madreseh Imam ali ban Abi Taleb; 2008. (Full Text in Persian)

19. Ameli M. al-Loma' al-Dameshqiyyah in Fiqh al-Imamiyah. Beirut: Dar al-Fikr. (Full Text in Arabic)

20. Behjat MT. Jame ol-Msael. Ghom: Daftar-e ayat ollah Behjat; 2005. (Full Text in Persian)

21. Ameli Z. al-Rozeh al-Behieh dar Sharh ollam eledmashghieh. Qom; 1989. (Full Text in Persian)

22. Kolini M. al-Kafi. Taharan: Daralekteb oleslamiyeh; 1986. (Full Text in Persian)

23. Del Aram F. The result of scientific research on halal meat and Shariah slaughter: Institute of Jurisprudence Thematics, Scientific Vice-Chancellor [Available from: http://mozooshenasi.ir/pajoohesh/3476/.

24. Heli H. Tazkareh al-Foqaha. Qom: Al-Bayt Institute; 1993. (Full Text in Persian)

25. Toosi M. al-Khalaf. Qom: al-Nashar Islamic Institute. (Full Text in Persian)

26. Ragheb Esfahani H. al-Mofradat fi Gharib al-Qur'an. Tehran: Entesharat Ketab; 1983. (Full Text in Persian)

27. Khomeini SR. Tahrir al-Wasilah. Tehran: Imam Khomeini (R.A.) 2000. (Full Text in Persian)

28. Heli J. Ahkam-e Islami dar Masael-e Halal va Haram. Qom: Ismailian Institute; 1987. (Full Text in Arabic)

29. Salar Deilami A. Olmarasm fi fagheh al-amami: Bija. (Full Text in Arabic)

30. Shobeiri Zanjani SM. al-Masail al-Shar'iyyah. Qom: Al-Fiqahah Publishing Institute; 2007. (Full Text in Persian)

31. al-Khoei Q. Menhaj al-Salehin. Ghom: Madineh ololoom; 1989.

32. Makaram Shirazi N. Esteftayat Jadid. Ghom: Madreseh Emam Ali ban Abi Taleb.

33. Horr Ameli M. Sharh-e Vasail al-Shiea' ela Tahsil Masael al-Shariat. Qom: al-Al-Bayt Institute; 1988. (Full Text in Persian)

34. Biglari H, Dargahi A, Vaziri Y, Ivanbagha R, Hami M, Poursadeqiyan M. Food safety and health from the perspective of Islam. Journal of Pizhūhish dar dīn va salāmat. 2020;6(1):131-43. (Full Text in Persian)

35. Fani M. Health as a Basic Human Need. Journal of Pizhuhish dar din va salamat. 2022;8(3):1-6. (Full Text in Persian)

36. Zamani H, Naji-Tabasi S, Afkhami-Rouhani H, Ahmadzadeh SM, Shahidi-Noghabi M. Conceptual Explanation of the Food Production Cycle Based on Tayyib Food Indices in the Holy Quran. Journal of Pizhūhish dar dīn va salāmat. 2020;6(2):165-79. (Full Text in Persian)

  • چکیده مشاهده شده: 69 بار
  • pdf دانلود شده: 38 بار

آمار دانلود

  • لینکدین
  • تویتر
  • فیسبوک
  • گوگل پلاس
  • تلگرام

زبان

  • فارسی
  • English
  • العربية
  • صفحه اصلی
  • بایگانی
  • ارسال مقاله
  • درباره‌ی مجله
  • تیم سردبیری
  • اطلاعات تماس

Creative Commons Attribution 4.0 International License

نشانی: تهران، بزرگراه شهید چمران، ولنجک، بلوار دانشجو، خیابان شهید اعرابی (پروانه)، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، ساختمان شمارۀ 2، طبقۀ 7، مرکز مطالعات دین و سلامت.

کد پستی: 1985717443

تلفن: 22439850-21-98+ و 23872343-21-98+

رایانامه: jrrh@sbmu.ac.ir                                                                                

 وب سایت: www.journals.sbmu.ac.ir/jrrh

تمامی حقوق این وب‌سایت متعلق به نشریۀ پژوهش در دین و سلامت است.

قدرت یافته از OJSPlus