مقاله شکاف بیننسلیِ رزشهای دینی در خانوادههای مذهبی مشهد: مطالعۀ تطبیقی مادران و دختران
پژوهش در دین و سلامت ,
دوره 12 شماره 3 (2026),
6 اکتبر 2026
https://doi.org/10.22037/jrrh.v12i3.52120
چکیده
سابقه و هدف: تحولات شتابان اجتماعی و فرهنگی و گسترش رسانههای نوین، الگوهای جامعهپذیری و انتقال ارزشها را در خانواده دگرگون کرده و تفاوتهای نسلی را به یکی از مسائل مهم جامعهشناسی دین تبدیل ساخته است. پژوهشهای پیشین در ایران عمدتاً بر شکاف نسلی در ابعاد عمومی فرهنگی، اجتماعی و سبک زندگی تمرکز داشته و انتقال درونخانوادگی ارزشهای دینی بهویژه بین مادران و دختران خانوادههای مذهبی، کمتر بهصورت تجربی بررسی شده است. ازاینرو، پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل شکاف ارزشی بیننسلی بین مادران و دختران در خانوادههای مذهبی شهر مشهد، با تأکید ویژه بر ارزشهای دینی، انجام شد.
روش کار: مطالعۀ حاضر از نوع کمّی و توصیفی - تحلیلی است و دادهها از طریق پرسشنامۀ محققساخته گردآوری شده است. جامعۀ آماری شامل ۴۰۰ نفر از مادران و دختران ۱۲ تا ۱۵ سالۀ ساکن شهر مشهد بود که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. در این پژوهش همۀ اصول اخلاقی رعایت شده است و مؤلفان مقاله تضاد منافعی گزارش نکردهاند.
یافتهها: نتایج نشان داد میانگین فردگرایی و میزان استفاده از رسانههای جمعی در میان فرزندان بهطور معناداری بیشتر از مادران بود. همچنین یافتههای رگرسیون خطی ساده بیانگر وجود همبستگی مثبت و قوی بین اعتقادات دینی والدین و فرزندان بود (001/0P< و 815/0r=)؛ بهگونهای که حدود ۶۶/۵% از تغییرات در اعتقادات دینی فرزندان توسط اعتقادات دینی والدین تبیین شده است. این نتایج حاکی از این است که با وجود تغییرات نسلی در سطح فردگرایی و الگوهای ارتباطی، ارزشهای دینی مادران همچنان نقش مؤثری در تکوین هویت دینی دختران ایفا میکند.
نتیجهگیری: میتوان گفت که در خانوادههای مذهبی، شکاف نسلی در حوزۀ ارزشهای دینی نه به معنای گسست، بلکه بیشتر بیانگر بازتعریف ارزشها در نسل جدید است.
- ارزشهای دینی
- جامعهپذیری دینی
- دختران
- رسانههای جمعی
- فردگرایی
- مادران
- مشهد
ارجاع به مقاله
مراجع
1. Inglehart R. Christian welzel modernization, cultural change, and democracy The human development sequence. Cambridge: Cambridge university press; 2005.
2. Giddens A. Modernity and self-identity. Social theory re-wired: Routledge; 2023. p. 477-84.
3. Norris P, Inglehart R. Sacred and secular: Religion and politics worldwide: Cambridge University Press; 2011.
4. Safiri K, Nematolahi z. Instruments of Globalization and Religious Identity Studying the Relationship. Social Studies and Research in Iran. 2012;1(1):39-70.
5. Abedi F, Monadi M, Khademi Ashkzari M, Kiyamanesh A. An Investigation of the Factors Influencing the Realization of Students’ Religious Training. Research in Islamic Education Issues. 2018;26(38):145-69.
6. Nosratinezhad F, Sakhaei A, Sharifi H. Study of the Relationship between the Extent of Watching Persian Language Satellite TV Channels and the Preferred TV Programs and Religious Obligation among mothers and Daughters in Golpayegan City. Women's Strategic Studies. 2014;16(63):7-56.
7. Shateriyan M, Nazari H, Emam Alizadeh H. Examining the relationship between cultural values and attitudes towards Afghanistan immigrants. Journal of Intercultural Studies Quarterly. 2016;11(29):143-65.
8. Kazemipur A, Goodarzi M. Iranian youth and religion: An empirical study. Middle East Critique. 2009;18(2):161-76.
9. Rabbani A, Mohammadzadeh Yazd A. A Survey Study about Social Factors Affecting on Value Generation Gap in Mashhad city with emphasis on religious values. Ferdowsi University of Mashhad Journal of Social Sciences. 2013;10(1):-.
10. Kazemipour A. Generation X: A sociological study of Iran’s young generation. 2 ed. Tehran: Ney Publishing; 2007.
11. Panahi M, Alavyyun SH. Generational distance in Iran: meta-analysis and criticism of previous research. Journal of Intercultural Studies. 2018;13(36):147-71.
12. Panahi M. Shekaf Nasli Mojod dar Iran va Asar Tahsilat bar An. Social Sciences Quarterly. 2004;11(3).
13. Moeedafar S. Shekaf Nasli ya Gosast-e Fareangi: Barresi Shekaf-e Nasli dar Iran. Sociological Review. 2004;24(24):55-79.
14. Yosefi N. Shekaf-e bein Nesaleya: Barresi Tajrobi va Nazari. Tehran: Jihad Daneshgahi Humanities and Social Sciences Research Institute.; 2004.
15. Tavakoli SM. Arzeshhay-e Mazhabi dar Nasl-e Dokhtaran va Madaran. Nameh Pajoosh. 2009;5(20-21).
16. Daryapor Z. Sakhtar-e Arzeshi va Monasebat-e Nasli. Pajoosh Javanan, Fareang ve Jameh. 2007(1):1-23.
17. Ghasemi V, Adlipour S, Kianpour M. Interaction in Virtual Social Networks and its Impact on the Religious Identity of the Youth in Isfahan City. Religion & Communication. 2013;19(42):5-36.
18. Ghanbari R. Barresi-e Tajrobe-ye Zisti-e Enteghal-e Arzeshhaye Dini az Madaran be Dokhtaran-e Nojavan (Mored Matale'h: Shahr-e Delijan). Farhang-e Pazhuohesh. 2023;16(55):163-214.
19. Kring B. iGen: Why Today's Super-connected Kids Are Growing Up Less Rebellious, More Tolerant, Less Happy-and Completely Unprepared for Adulthood-and What That Means for the Rest of Us by Jean Twenge. group. 2018;42(4):363-5.
20. Liu Z, Ghouri AM, Wang J, Lin C. Digital religion and Generation Z: an empirical study in the context of China. Frontiers in Psychology. 2025;16:1536644.
21. Aliakhani A. A study of the characteristics of two generations within the framework of value order. Tehran: Research Institute for Humanities and Social Sciences. 2002.
22. Fournier P. Modernization and Postmodernization: Cultural, Economic, and Political Change in 43 SocietiesRonald Inglehart Princeton: Princeton University Press, 1997, pp. x, 453. Canadian Journal of Political Science/Revue canadienne de science politique. 1998;31(2):391-2.
23. Beck U. The reinvention of politics: Rethinking modernity in the global social order: John Wiley & Sons; 2015.
- چکیده مشاهده شده: 32 بار