راههای دستیابی به سلامت معنوی از منظر منابع اسلامی
پژوهش در دین و سلامت ,
دوره 11 شماره 3 (2025),
11 نوامبر 2025
,
صفحه 87-99
https://doi.org/10.22037/jrrh.v11i3.47223
چکیده
سابقه و هدف: یکی از اصلیترین پرسشها در حوزۀ سلامت معنوی این است که چگونه میتوان سلامت معنوی افراد جامعه را افزایش داد؟ از منظر دین اسلام، علم ادیان متولی سلامت معنوی است. مجموعۀ آیات و روایاتی که در این زمینه وجود دارد، به ما اجازه میدهد که آموزههای دینی و عرفانی را هم به مثابه آموزشهای سلامت معنوی بشماریم و از متون و منابع اسلامی، شیوههای ارتقای سلامت معنوی را استخراج نماییم. پژوهش حاضر با هدف یافتن راههای دستیابی به سلامت معنوی از منظر منابع اسلامی صورت گرفته است.
روش کار: این پژوهش با روش تحلیلی - توصیفی انجام شده و برای گردآوری دادهها از قرآن، نهجالبلاغه، منابع روایی معتبر، تفاسیر قرآن و برخی کتب دینی و عرفانی و پژوهشهای مرتبط در بانکهای اطلاعاتی همچون اسآیدی، مگیران و نورمگز استفاده شده است. مؤلفان مقاله تضاد منافعی گزارش نکردهاند.
یافتهها: در آیات قرآن، اهل بهشت یا همان انسانهایی که از سلامت معنوی برخوردارند، بیش از همه با دو ویژگی کلی ایمان و عمل صالح توصیف شدهاند. با تدبر در آیات و روایات میتوان به این نتیجه رسید که ایمان، بُعد شناختی سلامت معنوی و عمل صالح، بُعد رفتاری آن است. مطابق روایات، ایمان حقیقی از چهار رکن تشکیل شده است: توکل، تفویض، رضا و تسلیم. عمل صالح نیز مفهومی کلی و برابر با کار نیک است که هر کار خوب و مفید را در هر زمینهای شامل میشود.
نتیجهگیری: در آموزههای اسلامی به قدری به سلامت معنوی اهمیت داده شده است که شاید بتوان گفت هدف نهایی تمام آموزههای اسلامی همان سلامت معنوی است. درواقع، تأکید منابع اسلامی بر ایمان و عمل صالح به این دلیل است که این دو موجب سلامت قلب یا به عبارت دیگر، سلامت معنوی فرد میشوند. درنتیجه، میتوان از این آموزهها برای افزایش سلامت معنوی افراد جامعه استفاده کرد.
- اسلام
- سلامت معنوی
- معنویت
ارجاع به مقاله
مراجع
Miller WR, Thoresen CE. Spirituality, religion, and health: An emerging research field. American psychologist. 2003;58(1):24.
Isamorad A, Mazusaz A, Bagheri H. Research Priorities in Iranian-Islamic Spiritual Health. Journal of Spritual Health. 2023;1(3):187-95.
Majlesi MB. Bihar al-Anwar. Beirut: Dar al-Maktab al-Islamiyeh; 1986.
Seyyed Razi MH. Nahj ol-balaqah, Translated by Mohammad Dashti. Qom: Amir Al-Momenin Cultural Research Institute; 2001.
The Holy Quran. Translated by: Hossein Ansarian. Tehran: Dar al-Quran al-Karim.
Sadouq SM. Thawab ol-a'mal va 'iqab ol-a'mal. Qom: Armaghan Touba; 2017.
Besharat M. Spiritual Health in the Quran: An Analysis of Belief Components. Journal of Pizhūhish dar dīn va salāmat. 2025;11(2):810-6.
Yousofi H, Abdolkarimi-Natanzi M, Nessaiy-Barzoki H. The principles of spiritual health in the Quran. Feyz Medical Sciences Journal. 2020; 23(7):810-6.
Alavi SMK, Nirhkd F, Dastjani Farahani R. Analyzing the ontological foundations of spiritual health in the Holy Quran. New Religious Researches. 2023;3(3):51-66.
Azarbayjani M. The Model of Spiritual Health in the Holy Qur’an with a Semantic Approach. Islam and Researches about Spirituality. 2023;1(1):7-36.
Sobhani J. Manshoor-e Javid. Qom: Imam Sadegh Publications; 2005.
Makarem Shirazi N. Tafsir-e Nemooneh. Tehran: Dar al-Kotob al- Eslamyeh Publication; 2007.
Izutsu T. Ethico-Religious Concepts in the Qur'an, Translation by Badrei F. Tehran: Farzan Rooz; 2015.
Tabatabai SMH. Tafsir-e al-Mizan. translated by Mousavi Hamedani Qom: Islamic Publications Office (affiliated with the Society of Seminary Teachers of Qom); 1995.
Koleini MY. al-Kaafi. Corrected by: Ali Akbar Ghaffari and Mohammad Akhondi. Tehran: Dar-al-kotob Al-Islamiyah; 1986.
Motahhari M. Ensan va Sarnevesht. Tehran: Sadra Pablication; ; 2022.
Imam Ghazali A. Keemiya-ye Saadat. Tehran: Elmi Farhangi Pablication; 2007.
Saduq M. Maʿānī ol-Akhbār. Qom: Seminary Teachers Association; 1982.
Tabarsi H. Makarim ol-AKhlaq. Translated by Mir Bagheri, I Tehran: Farahani Publisher; 1986.
Hurr Amili H. Wasa'il al-Shia. Qom: Dar Ihya al-Turath al-Arabi; 1995.
Musavi Khomeini R. Description of the Hadith of Corps of Reason and Ignorance. Tehran: Institute for the Setting up and Publication of Imam Khomeini Works; 1994.
Ibne Monavvar M. Asrar al-Tawhid Fi Maqamat Al-Shaykh Abi Sa'id. Tehran: Aqah; 1987.
Molavi JM. Mathnawi Ma'nawi. Tehran: Hermes; 2011.
Marzband R, Hosseini Karnami H. The influence of trust in God on mental health with an emphasis on Quranic teachings. Journal of Religion and Health. 2015;3(1):73-82.
Mousavi FS, Ghobari Bonab B, Karimi JP, Rashidi M. The Role of Trusting in God in Predicting Mental Health of Tehran University Students. Health, Spirituality & Medical Ethics Journal. 2014;1(4).
Javadi-Amoli A. Tafsir-e Mozooei Quran Karim. Qom: Asra publication; 2009.
Ragheb Esfahani H. Al-Mufradat fi Gharib al-Quran. Qom: Daar al-Elm press; 1991.
Hafez Shirazi. Divan (With the Effort of Qazvini, M and Qani, Q). Tehran: Zavvar; 1988.
Naraghi M. Jame ol-saadat. Pazhoheshgah Oloom va Farhang Eslami. 2021.
Kashani A. Sharhe Manazil Al-Sairin. Qom: Bidar; 2006.
Seraj Toosi A. The Kitáb al-luma' fi'l-Tasawwuf, Translated by Mohebbati, M. Tehran: Asatir; 2009.
Lahiji M. Mafatih al-Ijaz fi Sharh-e Gulshan-e- Raz. Tehran: Zavvar; 2011.
Kashani A. Mesbah ol-Hedayat va Meftah ol-Kefayat. Tehran: Zavvar; 2010.
Gilani A. Mesbah ol-Sharia va Meftah ol-Haghigha. Tehran: Payam-e Hagh; 2008.
Sajjadi J. Dictionary of mystical terms and expressions. Tehran: Tahuri; 2004.
Va`eze Kashefiye Sabzevari HL. Lobe Lobabe Masnavi. Edition by Sa`ide Nafisi. Tehran: Afshari Company; 1940.
Mofid M. Ershad. Translated by Moosavi Mojab, H. Qom: Soroor; 2009.
Qushayri A. Resaleye Qushayriye. Edited by Foruzanfar, B. Tehran: elmi-Farhangi publication; 1995.
Hkansari J. Sharh-e Qorar al-Hikam va Dorar al-Kalim. Tehran: Tehran University Publication; 2005.
Jorjani A. Kitab Al-Ta'rifat. Beirut: Abd al-Rahman; 1986.
Teflis H. Vojuhe Quran, Effort by Mohaqeq, M. Tehran: Tehran University Publication; 2007.
Meybodi A. Kashf -ol-Asrar va Odat ol-Abrar. Tehran: Ali Asqar Hekmat; 1982.
Ali ibn-e Hasan Tabarsi. Mishkat Ul-Anwar fi Ghurar Il-Akhbar, Translated by Hushmand, M and Muhammadi, A. Qom: Dar Al-Saqalayn;; 2013.
Attar M. Elahi-nameh. Introduction and Edition and Explanation by Shafi`iye Kadkani, MR. Tehran: Sokhan; 2008.
Sa`idiye Sabzevari H. Mabani-e Akhlagh az Manzar-e Hakim Sabzevari. Keyhane Andisheh. 1994;53:152-9.
Vatan-Doust R. Amal dar Quran, Negahi be Farayand-e Amal va Gostareh an dar Amoozehay-e Qurani. Mashhad: Razavi University of Quranic Science press; 2004.
Marzband R, Zakavi A. Indicators of spiritual health based on Quran perspective. Ethics Journal. 2012;6(20):96-9.
Rosmarin DH, Bigda-Peyton JS, Kertz SJ, Smith N, Rauch SL, Björgvinsson T. A test of faith in God and treatment: The relationship of belief in God to psychiatric treatment outcomes. Journal of affective disorders. 2013;146(3):441-6.
Seyyednavazy M. Book a Comprehensive Public health. Tehran: Smat Publishing; 2006.
Salehi A, Rezvankhah S. The Explanation of spiritual health from Imam Ali(AS) point of view. Quarterly Journal of Nahj al-Balagha Research. 2018; 5(20):1-18.
Maaref M, Asadi F. Avamel-e Dastyabi be Salamat-e Ma'navi az Manzar-e Quran va Hadith. Journal of Insight and Islamic Education. 2017; 14(41):9-40.
- چکیده مشاهده شده: 147 بار
- pdf دانلود شده: 93 بار