وضعيت اجتماعي و سياسي زمان ابن سينا و فعاليتها و پيامهاي معنوي وي
akhlāq-i pizishkī i.e., Medical Ethics,
Vol. 5 No. 16 (1390),
12 November 2012
,
Page 11-38
https://doi.org/10.22037/mej.v5i16.3679
Abstract
مقدمه: در قرن چهارم هجري علما، بزرگان، فلاسفه، فقها، ادبا، شعرا و نويسندگان بسياري در آسمان علم و ادب و پزشكي و بهداشت ايران باستان و بلكه جهان اسلام، درخشيدند كه با تلاش شبانهروزي آنان علوم و ادبيات دنياي اسلام از دستبرد حوادث ايام، محفوظ ماند و موجبات رشد و شكوفايي و نوآوريهاي علوم اسلامي را فراهم نمود و ابن سينا تنها يكي از آنها و در عين حال گل سرسبد آنان را تشكيل ميداد.
انسان والايي كه در سايه تلاش، پشتكار، پايداري و شكيبايي و توكل به خداوند، مدارج عاليه كمال را طي كرد و در زمينه تاليف دايرةالمعارف قانون در طب، علاوه بر گردآوري اندوختههاي مكتوب ملل مختلف كه بسياري از اين آثار در كتابخانههاي كاخهاي شاهان، محبوس گرديده بود، تجربيات پزشكي ايران باستان و بويژه دانشمندان دانشگاه جندي شاپور و تجربيات شخصي خود را نيز بر آن افزود و كتاب قانون را با بهرهگيري از سبك ادبيات توحيدي و علم برخاسته از ايمان خود به رشته تحرير درآورد.
وي اثري را خلق كرد كه به منزله ريشه و اساس طب نوين محسوب ميشود و از تكامل آن ديدگاههاي زيربنايي بهداشتي و طب رايج، پا به عرصه وجود گذاشته، كتابي كه هرچند در سايه پيشرفتهاي علمي و توليد ابزار پژوهش، بسياري از مطالب آن با مطالب و شيوههاي جديد پزشكي و بهداشت جايگزين شده است ولي همچنان بسياري از پيامهاي بهداشت گرايي و پژوهشمحوري و خداجويي آن با شادابي و پويايي هرچه تمامتر، بر تارك منابع پزشكي و بهداشت جهان ميدرخشد.
هدف: آشنايي بيشتر با راه و روش ابن سينا و كشف رمز موفقيت او و اقتباس از شيوههاي موثر و مفيد وي به منظور كسب موفقيتهاي آموزشي ـ پژوهشي و استفاده از اين رهاوردها به منظور حفظ و ارتقاء سلامتي انسانها ميباشد.
نوع مطالعه: اين مطالعه از نوع كتابخانهاي است و به منظور ارتقاي دقت يافتهها حتيالامكان از ابزار جديد نسخههاي الكترونيكي منابع موجود كه داراي قابليت جستجوي سريع و دقيق هستند استفاده گرديده است.
يافتهها: شامل سبك نگارشي ادبيات توحيدي، بهداشت گرايي و پژوهشمحوري و احتراز ابن سينا از پوچگرايي و نسبت دادن بيماريها به حلول شياطين و اجنه و امثال آنها است و علاوه بر آن نكات پويا و حركتآفريني در خصوص درمان بعضي از بيماريها نظير هاري، جذام، سل و امثال اينها در اين اثر نفيس به چشم ميخورد كه ميتوان آنها را به عنوان فرضيههاي قابل اثبات يا نفي، در نظر گرفت و پس از آزمونهاي لازم، به عنوان شيوههاي پشتيبان و مكمل روشهاي درماني رايج و يا حتي به عنوان رهآوردهاي نويني مورد بهرهبرداري قرار داد.
نتيجهگيري: لازم است نسل دانشجوي فعلي در قالب درس فرهنگ و تمدن اسلام و ايران، با افكار توحيدي و حركت آفرين دانشمنداني همچون ابن سينا و نقش فرهنگ ايراني در تكامل فرهنگ و تمدن اسلامي آشنا شوند و در آيندهاي نه چندان دور، جاي خالي امثال ابن سينا را پر كنند.
- فرهنگ و تمدن اسلامي؛ ابن سينا؛ تاريخ پزشكي؛ پزشكي نياكان؛ گل مرداب
How to Cite
References
Goharin, S. Sadegh, Hojjatol hagh abu Ali Sina (Avicenna), Toos
Publishers, Tehran Iran. 1995; 2: 58.
Quran, Chapter 27 (Naml), Verse 34 (She said: "Verily! Kings, when they enter a town (country), they despoil it, and make the most honourable amongst its people the lowest. And thus they do.).
A Famous prayer of Imam Reza.
Hatami H, Avicenna Canon of Medicine a Heritage Due to Dialogue Among Civilizations. In: Hatami H. An Overview of Iranian Traditional Medicine, Iran University of Medical Sciences. 2004; 103-114. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Hatami H.: Director's Message, The 1st International Congress of Public Health and Preventive Medicine, Kermanshah University of Medical Sciences: 2000; 3-5.
Quran, Chapter 58 (Al-Mujadila ), Verse 11 (Allah will raise up, to suitable ranks and degrees, those of you who believe and who have been granted Knowledge: and Allah is well-acquainted with all ye do).
Jorjani S. Esmaeil, Khofieh Alaei, Analysis by: Velayati AA. And Nadjmabadi M. E-book, Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Browne G. Edward, History of Islamic Medicine, Translated by: Rajabnia M. 5th ed. Elmi&Farhangi Publishers. 1992; 1-30.
Hatami H, Principles of Medical Ethics in Ancestor’s Medicine. In: Hatami H. (ed.) Clinical Epidemiology in Modern & Traditional Medicine, 1st ed. Idehpardazane Fan va Honar Publishers, Tehran: 2009; 314-352. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/CLINICAL-EPIDEMIOLOGY/E-BOOK/EPIBOOK11.pdf
Hatami H, Monotheistic literature in Kharazmshahian Zakhireh (Medical encyclopedia). In: First Congress Commemoration of Hakim Jorjani, Academy of Medical Sciences & Gorgan University of Medical Sciences. 2002; 208-215.
Saadi M, Saadi, poems, Sonnet 296, E-book, Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/PERSIAN_COMPUTERIZED_BOOKS_FOR_DOS/COMPUTERIZED.htm
Molavi M, Masnavi, Book 3, Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/PERSIAN_COMPUTERIZED_BOOKS_FOR_DOS/COMPUTERIZED.htm
Ferdosi A, Shahnameh, Introduction, Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/PERSIAN_COMPUTERIZED_BOOKS_FOR_DOS/COMPUTERIZED.htm
Hafez S. M, Poetry, Sonnet 486, Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/PERSIAN_COMPUTERIZED_BOOKS_FOR_DOS/COMPUTERIZED.htm
Sina H. (Avicenna), Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book3, Part 16, Chapter 1, {K3FA16G1} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/CANON-WEB/CANON-03/CANON0-FAR-03%20777.pdf
Sina H. (Avicenna), Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book3, Part 19, Chapter 1, {K3FA19G1} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/CANON-WEB/CANON-03/CANON0-FAR-03%20955.pdf
Sina H, (Avicenna), Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book3, Part 21, Chapter 2, {K3FA21G1F2} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/CANON-WEB/CANON-03/CANON0-FAR-03%201072.pdf
Hatami H, Public Health and Preventive Medicine in view of Avicenna, Journal of Medical Council of Islamic Republic of Iran. 2000; 3: 223-38.
Einollahi B, Zali AR, Hatami H, Research Centeredness in Ancestor’s Canon of Medicine (Alternative Medicine in Iran and Islamic World), Teb-Vae-Tazkiyeh, 2008; 68: 08-20.
Nadjmabadi M. (ed.) History of Medicine in Iran, Tehran University Publishers, Tehran. 1996; 477-607. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Razi MZ. (Razes): Alhavi (Encyclopedia of Traditional Medicine), Electronic Version, Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009: 1979. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/RAZI/HAVI.htm
Ahvazi AA, Kamel-al-Sanaah (Encyclopedia of Traditional Medicine), Electronic Version, Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Sina H, (Avicenna), Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/CANON-WEB/CANON-WEB.htm
Jorjani SE, Zakhireh Kharazmshahi, (The first Persian Medical Encyclopedia), Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/JORJANI/ZAKHIREH-SIRJANI/INDEX-ZAKHIREH.htm
Sina H, (Avicenna) Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book2, Part2, Chapter 16, {K2J2GHF16-16} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Elgood C, Safavid Medical Practice, Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Hatami H, Hatami M, Azari RR, A Review of Principles of Ethical Issues of Research and Medical Ethics in our Ancestor’s Medicine (Traditional Medicine) Approach, Teb&Tazkiyeh. 2009: 69; 82-95.
Sina H, (Avicenna) Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book4, Part 6, Chapter 3, {K4FA6G4F3} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Sina H, (Avicenna) Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book3, Part 10, Chapter 11, {K3FA10G4F11-4} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/CANON-WEB/CANON-03/CANON0-FAR-03%20394.pdf
Sina H, (Avicenna) Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book4, Part 3, Chapter 3, {K4FA3G3} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Sina H. (Avicenna) Canon of Medicine (English, Arabic, Persian), Book4, Part 3, Chapter 10, {K4FA3G2F10} Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: 2009. [Cited 2011 September 01]. Available from:
Dracunculiasis, Certification of eradication; Weekly Epidemiological Record, WHO, 7 February 1997 No. 6, PP 33-40.
Hatami H, Principles of Clinical Epidemiology in Avicenna Canon of Medicine, Teb-va-Tazkieh. 2000; 37: 81-90.
Hatami H, Principles of Geriatrics Medicine in Avicenna Canon of Medicine, Teb-va-Tazkieh. 2000; 4: 126-137.
Velayati AA, (ed.) The Encyclopedia of Islam and Iran: Dynamics of Culture and the Living Civilization, Book 1, Part 3. 2009, Electronic Version. Computerized by: Hatami H. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: [Cited 2011 September 01]. Available from:
Tabatabaei SM, Kalantar Hormozi AJ, Using the principles of manuscripts and old versions in the new lectures, Journal of Research In Medical Sciences. 2009; 33: 129-135.
Hatami H, Avicenna Canon of Medicine a Cultural Result of Dialog Among Civilization, Second Congress of Public Health and Preventive Medicine, Kermanshah. 2001; 432-36.
Hatami H, Current Situation of Avicenna Canon of Medicine, Ibn-Sina (Avicenna) International Colloquium, Hamadan: 2004; 50-51. [Cited 2011 September 01]. Available from:
http://www.buali.ir/buali_content/media/article/40.PDF
Mutahhari M, Mutual Services of Islam and Iran. Computerized by: Hatami H. MD. MPH. Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Research: [Cited 2011 September 01]. Available from:
- Abstract Viewed: 524 times