بازاندیشی در طبقهبندی مسائل اخلاقی در علوم پزشکی: ضرورت یک الگوی همهجانبهنگر
مجله اخلاق پزشکی - علمی پژوهشی,
دوره 20 (1405),
13 تیر 2026
,
صفحه 1-15
https://doi.org/10.22037/mej.v20i.50819
چکیده
زمینه و هدف: مسائل اخلاقی در علوم پزشکی، با گسترش فناوریهای نوپدید، پیچیدهتر و متنوعتر شدهاند. در این میان، طبقهبندی این مسائل میتواند به فهم بهتر، آموزش منسجمتر و تحلیل دقیقتر چالشهای اخلاقی کمک کند. این مطالعه با هدف مرور طبقهبندی مسائل اخلاقی در علوم پزشکی و تبیین ضرورت توجه به یک الگوی همهجانبهنگر انجام شد.
روش: این پژوهش به صورت مرور روایتی انجام شد. برای شناسایی منابع مرتبط، جستجویی در پایگاههای PubMed، Scopus، Web of Science، SID و Magiran و موتور جستجوی Google Scholar در بازه زمانی 2000 تا 2025 با استفاده از واژگان کلیدی مرتبط با اخلاق پزشکی، اخلاق زیستی، طبقهبندی و الگوهای مفهومی انجام شد، سپس منابع منتخب از نظر نوع طبقهبندی، حوزه تمرکز و محدودیتهای مفهومی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند.
ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش جنبههای اخلاقی مطالعه کتابخانهای شامل اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: مرور منابع نشان داد که مسائل اخلاقی در علوم پزشکی را میتوان در قالب چند الگوی عمده بررسی کرد، از جمله الگوهای ذینفع محور، زمانی ـ مرحلهای، مفهومی و مبتنی بر اصول و نیز الگوهای زمینهمحور. هر یک از این طبقهبندیها، در عین برخورداری از برخی مزایا، در مواجهه با پیچیدگیهای روزافزون علوم پزشکی، فناوریهای نوپدید و مسائل کلان نظام سلامت با محدودیتهایی همراهاند. همچنین مرور متون نشان داد که بخش قابل توجهی از مسائل اخلاقی در علوم پزشکی در حوزههایی، مانند آغاز حیات، مراقبتهای بالینی، پایان حیات، پژوهشهای زیستپزشکی، سلامت عمومی، فناوریهای نوپدید و آموزش و سازمان پزشکی مطرح میشوند.
نتیجهگیری: با توجه به تنوع، تداخل و پویایی مسائل اخلاقی در علوم پزشکی، به نظر میرسد طبقهبندیهای موجود به تنهایی برای پوشش همه ابعاد این حوزه کافی نیستند و توجه به تدوین یک الگوی جامع و چندبعدی در این زمینه ضرورت دارد.
- اخلاق زیستی
- طبقهبندی
- مرور روایتی
- اخلاق پزشکی
- علوم پزشکی
ارجاع به مقاله
مراجع
References
1. Mills AE. The ethical dilemmas of medical students. J Med Educ. 1989;64(5):345-50
2. Johnson SB, Smith AC, Williams DL. Contemporary challenges in medical ethics. 1st ed. London: Academic Press; 2022.
3. Beauchamp TL, Childress JF. Principles of biomedical ethics. 7th ed. New York: Oxford University Press; 2012.
4. Laury A, Devereaux A, Lewis-Newby M, Wightman A, Fiester A. A stage-based framework for ethical issues in the life cycle. Am J Bioeth. 2018;18(7):25-37.
5. Jaramillo EG, Spector-Bagdady K, O'Reilly M, Berman ML, Conlon CM. A scoping review of classification schemes for biomedical ethics. J Med Ethics Hist Med. 2021;14(3):45-60.
6. Larijani B, Zahedi F. Medical doctor and ethical considerations[پزشک و ملاحظات اخلاقی]. 1st ed. Tehran: Tehran University of Medical Sciences Press; 2021. [Persian[
7. Jonsen AR, Siegler M, Winslade WJ. Clinical ethics: a practical approach to ethical decisions in clinical medicine. 8th ed. New York: McGraw-Hill Education; 2015
- چکیده مشاهده شده: 0 بار
- pdf (English) دانلود شده: 0 بار