• ورود
  • ثبت‌نام
  • فارسی
    • English

مجله اخلاق پزشکی - علمی پژوهشی

  • صفحه اصلی
  • درباره مجله
    • درباره‌ مجله
    • هدف و دامنه
    • دسترسی آزاد
    • نمایه نامه ها
    • سیاست های داوری
    • هیأت تحریریه
    • سیاست ذخیره سازی
    • سیاست بررسی سرقت علمی و ادبی
    • سیاست مقالات پیش چاپ (preprint)
    • سیاست مقاله در کنگره
    • بیانیه استفاده از هوش مصنوعی
  • مقالات
    • شماره های پیشین
    • شماره جاری
    • مقالات در دست انتشار
    • مقالات پذیرفته شده
  • راهنمای نویسندگان
    • راهنمای ارسال مقاله
    • نکات مهم ارسال مقاله
    • اصول اخلاقی نشر
    • بازپس گیری و حذف مقاله
    • فرم تعهد نامه
    • هزینه انتشار
    • دریافت کد ارکید
  • راهنمای داوران
  • سوالات متداول
  • تماس با ما
جستجوی پیشرفته
  1. صفحه اصلی
  2. بایگانی‌ها
  3. دوره 19 (1404): مجله اخلاق پزشکی
  4. نامه به سردبیر

دوره 19 (1404)

مهر 2025

مسیر تحول اصول اخلاقی در پژوهش‌های پزشکی: مقایسه‌ تطبیقی بیانیه هلسینکی 2013 و 2024

  • محبوبه زمردی
  • یزدان احمدی
  • سیده اعظم سجادی

مجله اخلاق پزشکی - علمی پژوهشی, دوره 19 (1404), 25 مهر 2025 , صفحه 1-4
https://doi.org/10.22037/mej.v19i-.51065 چاپ شده: 2026-04-08

  • مقاله
  • دانلود
  • ارجاع
  • مراجع
  • آمار
  • اشتراک

چکیده

با شتاب فزاینده تحولات در عرصه فناوری‌های سلامت و پیچیده‌ترشدن چالش‌های اخلاقی پژوهش‌های پزشکی، بازنگری اسناد بنیادین راهنما ضرورتی انکارناپذیر است. بیانیه هلسینکی، به عنوان ستون فقرات اخلاق‌پژوهش انسانی، با انتشار ویرایش هشتم خود در سال ۲۰۲۴، پاسخی ساختاریافته به این نیازها ارائه داده است. این نامه با هدف تحلیل تطبیقی محتوایی ویرایش‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۲۴ و واکاوی دلالت‌های آن برای آینده اخلاق‌پژوهش نگاشته شده است. بررسی حاضر نشان می‌دهد که تحول کلیدی در گام نخست، تغییر پارادایم از «موضوع پژوهش» به «شرکت‌کننده» است که عاملیت و کرامت انسانی را در کانون توجه قرار می‌دهد. این تغییر، بسترساز تأکیدات نوینی بر عدالت ساختاری، لزوم تعامل معنادار و مستمر با جوامع محلی و ادغام ملاحظات پایداری زیست‌محیطی در طراحی پژوهش شده است. همچنین برای نخستین‌بار، بیانیه به ‌صورت صریح به چالش‌های اخلاقی پژوهش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و کلان‌داده‌ها پرداخته و بر شفافیت، پاسخگویی و اجتناب از سوگیری الگوریتمی تأکید کرده است. تقویت بی‌سابقه نقش نظارتی و اختیارات کمیته‌های اخلاق و نیز شفاف‌سازی مقررات مربوط به تضاد منافع و رضایت آگاهانه پویا، از دیگر نقاط قوت این بازنگری است. در مجموع، بیانیه ۲۰۲۴ با عبور از یک چهارچوب حفاظتی فردمحور، به سندی پویا، جامعه‌نگر و آینده‌پژوه تبدیل شده که قابلیت هدایت پژوهش در عصر پیچیدگی فناورانه و نابرابری جهانی را دارد. موفقیت این چهارچوب نوین در گرو آموزش مستمر پژوهشگران، تقویت نهادهای نظارتی و تعهد به همکاری‌های بین‌المللی عادلانه است.

کلمات کلیدی:
  • بیانیه هلسینکی
  • اخلاق پژوهش
  • شرکت کننده پژوهش
  • کمیته اخلاق
  • pdf

ارجاع به مقاله

زمردی م., احمدی ی., & سجادی س. ا. (2026). مسیر تحول اصول اخلاقی در پژوهش‌های پزشکی: مقایسه‌ تطبیقی بیانیه هلسینکی 2013 و 2024. مجله اخلاق پزشکی - علمی پژوهشی, 19, 1–4. https://doi.org/10.22037/mej.v19i-.51065
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acm-sig-proceedings##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acs-nano##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.apa##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.associacao-brasileira-de-normas-tecnicas##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.chicago-author-date##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.harvard-cite-them-right##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.ieee##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.modern-language-association##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.turabian-fullnote-bibliography##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.vancouver##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.ris##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.bibtex##

مراجع

1. Topol E. Deep medicine: How artificial intelligence can make healthcare human again: Hachette UK; 2019.

2. Tobias J, Applewhite MK, Angelos P. The 2024 World Medical Association Declaration of Helsinki and Its Importance for Thyroidology. Thyroid. 2025;35(5):457-9.

3. Horn R. In a time of growing awareness of the need of joint ethical approaches to cur-rent global challenges, this book proposes a novel framework of ‘living ethics’ to better understand, analyse and address everyday ethical challenges in various settings such as healthcare, education, and politics.

4. Pratt B, de Vries J. Community engagement in global health research that advances health equity. Bioethics. 2018;32(7):454-63.

5. Kivikangas JM, Fernández-Castilla B, Järvelä S, Ravaja N, Lönnqvist J-E. Moral foundations and political orientation: Systematic review and meta-analysis. Psychological Bulletin. 2021;147(1):55.

6. Ratti E, Morrison M, Jakab I. Ethical and social considerations of applying artificial intelligence in healthcare-a two-pronged scoping review. BMC Medical Ethics. 2025;26(1):68.

7. Abimbola S, Asthana S, Montenegro C, Guinto RR, Jumbam DT, Louskieter L, et al. Addressing power asymmetries in global health: imperatives in the wake of the COVID-19 pandemic. PLoS Medicine. 2021;18(4):e1003604.

8. Evans BJ. Ethical Oversight and Social Licensing of Portable MRI Research. Journal of Law, Medicine & Ethics. 2024;52(4):851-67.

9. Klitzman R. The ethics police?: The struggle to make human research safe. Oxford: Oxford University Press; 2015.

10. Obermeyer Z, Powers B, Vogeli C, Mullainathan S. Dissecting racial bias in an algorithm used to manage the health of populations. Science. 2019;366(6464):447-53.

11. Bibbins-Domingo K, Brubaker L, Curfman G. The 2024 revision to the Declaration of Helsinki: modern ethics for medical research. JAMA. 2025;333(1):30-1.

12. Kaye J, Whitley EA, Lund D, Morrison M, Teare H, Melham K. Dynamic consent: A patient interface for twenty-first century research networks. European Journal of human Genetics. 2015;23(2):141-6.

13. Beauchamp TL, Childress JF. Principles of biomedical ethics: Edicoes Loyola; 1994.

14. Morales JAB, Zarabadi S. Towards posthumanism in education: Theoretical entanglements and pedagogical mappings: Taylor & Francis; 2024.

  • چکیده مشاهده شده: 72 بار

آمار دانلود

  • لینکدین
  • تویتر
  • فیسبوک
  • گوگل پلاس
  • تلگرام

اطلاعات

  • برای خوانندگان
  • برای نویسندگان
  • برای کتابداران

##plugins.block.developedBy.blockTitle##

سامانه مجله باز

زبان

  • فارسی
  • English
  • صفحه اصلی
  • بایگانی
  • ارسال مقاله
  • درباره‌ی مجله
  • تیم سردبیری
  • اطلاعات تماس

Creative Commons License

مجله اخلاق پزشکی دارای رتبه علمی پژوهشی از کميسيون نشريات علوم پزشکی کشور (https://irisweb.ir)، وابسته به مرکز تحقيقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بوده و به صورت پیوسته (Continuous) منتشر می شود. این مجله، یک مجله‌ الکترونيکی (بر خط) است که به زبان فارسی به همراه چکيده انگليسی با دسترسی آزاد (Open Access) چاپ می شود و تابع سیاست دسترسی باز از نوع 4 (CC BY-NC 4.0) می­ باشد. براساس این مجوز استفاده از مطالب مجله با ذکر منبع آزاد است؛ اما نباید مورد استفاده تجاری قرار گیرد.

قدرت یافته از OJSPlus