فصلنامه علمی پژوهشی بهداشت در عرصه

زمینه و اهداف: فلوکستین به عنوان یک داروی پر مصرف بوده و بقایای آن در محیط زیست به صورت پسماند جامد یا محلول در فاضلاب‌ها، به دلیل ساختار شیمیایی خاص آن می‌تواند به معضل جدی تبدیل شود. در بیشتر مطالعات به حذف داروها به صورت محلول در آب پرداخته شده است. در این پژوهش کارایی فرایند مکانیکی- شیمیایی همراه با اکسیداسیون پیشرفته برای تجزیه فلوکستین به صورت جامد مورد بررسی قرار گرفته است.

مواد و روش‌ها: فلوکستین جامد در آسیاب سیاره‌ای همراه با منیزیم اکسید و پرسولفات آمونیوم تحت شرایط مختلف شامل زمان واکنش، سرعت چرخش، نسبت گوی به ماده و نسبت جرمی واکنش‌دهنده‌ها قرار گرفت و میزان تجزیه و معدنی‌سازی آن سنجش شد. این پژوهش با پایبندی کامل به اصول و ملاحظات اخلاقی در تمام مراحل انجام شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد فرایند مکانیکی- شیمیایی ارتقا یافته توانست تجزیه تقریباً کامل فلوکستین (99/66 درصد) را فراهم کند. در شرایط بهینه، معدنی‌سازی دارو به 80/85 درصد رسید. استفاده هم‌زمان از منیزیم اکسید و پرسولفات آمونیوم موجب افزایش چشمگیر کارایی و بروز اثر هم‌افزایی جهت تجزیه و معدنی سازی فلوکستین شد.

نتیجه‌گیری: ویژگی‌های سطحی منیزیم اکسید و توانایی آن در تولید گونه‌های فعال رادیکال سولفات، موجب بهبود تخریب دارو گردید؛ بنابراین، فرایند تلفیقی مکانیکی- شیمیایی و اکسیداسیون پیشرفته می‌تواند به‌عنوان روشی نوآورانه و مؤثر برای بی‌خطرسازی پسماندهای دارویی جامد معرفی شود.

زمینه و اهداف: از آنجایی که شغل مراقبت‌های بهداشتی جزء مشاغل پر خطر از نظر میزان بروز اختلالات اسکلتی- عضلانی است، هدف از این مطالعه، بررسی تعدادی از شاخص‌های مشاهده‌ای و ادراکی مرتبط با اختلالات اسکلتی- عضلانی هنگام حمل دستی بیمار در کارکنان مراقبت‌های بهداشتی از سالمندان می‌باشد.

مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی، 60 نفر از کارکنان مراقبت‌های بهداشتی خانه‌های سالمندان شهر تهران به شیوه نمونه‌گیری تصادفی در سال 1404 مورد بررسی قرار گرفتند. شاخص‌ مشاهده‌ای شامل ارزیابی پوسچر با استفاده از بررسی مواجهه سریع بدن (QEC) و شاخص‌های ادراکی شامل پرسشنامه سنجش ناراحتی اعضای بدن (BPDR) و مقیاس تلاش درک شده بورگ (RPE 6-20) هنگام اجرای پنج موقعیت پرتکرار جابجایی دستی بیمار ارزیابی شدند. تحلیل توصیفی داده‌ها با نرم افزار SPSS23 انجام شد. رعایت ملاحظات اخلاقی در تمامی مراحل اجرای مطالعه در نظر گرفته شد.

یافته‌ها: 100 درصد پوسچرهای ارزیابی شده کارکنان در حین انجام وظایف در وضعیت خیلی خطرناک قرار داشت. همچنین در تمامی این موقعیت‌ها، میانگین میزان تلاش درک شده، بالا گزارش شد. برای هرکدام از اعضای بدن، حداقل ۱۵٪ از نفرات، ناراحتی متوسط رو به بالا را در سنجش ناراحتی اعضای بدن گزارش کردند.

نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج، می‌توان استنباط کرد که حمل دستی بیمار نیاز به اتخاذ رویکرد و مداخلاتی اثربخش از جمله طراحی برنامه‌های آموزشی بلندمدت مرتبط با حمل دستی بیمار، استفاده از تجهیزات حمل بیمار و ایجاد تغییرات محیطی و سازمانی برای بهبود پوسچر و کاهش ناراحتی‌ها و تلاش درک شده کارکنان دارد.

زمینه و اهداف: شاخص عملکرد ایمنی در سیستم‌های مدیریت ایمنی نقش بسزایی در پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و ارزیابی اقدامات کنترلی دارد. در این پژوهش با توجه به اهمیت استفاده روز افزون از جرثقیل‌های برجی در کشور‌های در حال توسعه، یک شاخص عملکرد ایمنی جرثقیل‌های برجی در مرحله بهره‌برداری توسعه یافت.

مواد و روش‌ها: در این پژوهش، با بهره‌گیری از نظر خبرگان و به‌کارگیری تکنیک دلفی، سنجه‌های عملکرد ایمنی جرثقیل‌های برجی شناسایی شد و بر اساس آنها، چک‌لیست سنجش عملکرد ایمنی این نوع جرثقیل‌ها تدوین گردید. در مرحله بعد، برای هر یک از سنجه‌های ایمنی، وزن متناسب با میزان تأثیر آن بر عملکرد ایمنی تعیین شد و شاخص عملکرد ایمنی با استفاده از چارچوب‌های موجود محاسبه گردید. در نهایت، این شاخص در دو کارگاه ساخت دارای جرثقیل برجی در شهر اصفهان مورد استفاده قرار گرفت. کلیه ملاحظات اخلاقی نیز در اجرای پژوهش رعایت شده است.

یافته‌ها: تعداد 56 سنجه عملکرد ایمنی توسط تیم خبرگان تایید شد. بیشترین وزن برای سنجه‌های «بازرسی های نهاد‌های نظارتی» و «اجرای نظام احراز صلاحیت کارگران خاص» و «ارتفاع کاری جرثقیل» بود. فهرست‌وارسی عملکرد ایمنی جرثقیل‌های برجی تشکیل شد. شاخص عملکرد ایمنی در بازه صفر تا صد تعیین شد که در دو کارگاه مورد نظر پژوهش اعداد «81 و 91» با وضعیت متوسط (زرد) و خوب (سبز) در نشانگر ایمنی دریافت نمودند.

نتیجه‌گیری: در این پژوهش، عوامل مؤثر بر ایمنی جرثقیل‌های برجی در مرحله بهره‌برداری با مرور دقیق منابع و نظر خبرگان شناسایی شد و سنجه‌های عملکرد ایمنی با پوشش مناسب و توافق بالا انتخاب شدند.

زمینه و اهداف: اختلال مصرف مواد مخدر توسط والدین، به ویژه در مادران، خطرات روانی و رفتاری جدی برای فرزندان ایجاد می‌کند. این مطالعه تاثیر درمان شناختی- رفتاری (CBT) را بر عزت نفس، سلامت روان و اهمال‌کاری در بین فرزندان نوجوان مادران بهبود یافته از سوء مصرف مواد، بررسی کرد.

مواد و روش‌ها: پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با پیش آزمون– پس آزمون بود. از دو مرکز بازتوانی اعتیاد فعال در شهر ساری، ۶۰ نوجوان (۱۵ تا ۱۸ سال) با والدین بهبود یافته از سوء مصرف مواد بصورت در دسترس انتخاب و سپس به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل به ‌طور مساوی تخصیص یافتند. مداخله شامل هشت جلسه ۹۰ دقیقه‌ای CBT بود که مهارت‌هایی مانند شناسایی و تغییر خودگویی‌های منفی، اصلاح تحریفات شناختی، تقویت حل مسئله و ارتباط مؤثر را در بر می‌گرفت. سپس با استفاده از نرم‌افزار 26SPSS آمار توصیفی و آنالیز کوواریانس با سطح معنی‌داری (P < 0.05) برای مقایسه گروه‌ها به کار گرفته شد. رعایت ملاحظات اخلاقی در تمام مراحل انجام پژوهش در نظرگرفته شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، عزت نفس به طور معناداری افزایش یافت (η² = 0.782, P<0.001). سلامت روان بهبود قابل توجهی داشت (η² = 0.473, P < 0.001) و میزان اهمال‌کاری به ‌طور معناداری کاهش پیدا کرد(η²=0.451, P<0.001).

نتیجه‌گیری: درمان شناختی رفتاری به طور چشمگیری عزت نفس و سلامت روان نوجوانان را ارتقاء داده و اهمال‌کاری آنها را کاهش می‌دهد. این رویکرد می‌تواند به عنوان مداخله‌ای مؤثر در برنامه‌های پیشگیری و توانبخشی خانواده‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

زمینه و اهداف: عفونت‌های دستگاه ادراری می‌تواند منجر به عوارض برگشت‌ناپذیر، کاهش کیفیت زندگی و تحمیل هزینه گردد. لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی عفونت ادراری وابسته به کاتتر ادراری در افراد بستری در بخش مراقبت‌های ویژه انجام شد.

مواد و روش‌ها: مطالعه توصیفی حاضر بر روی 86 نفر از مبتلایان به عفونت ادرای وابسته به کاتتر ادراری در بخش ICU یکی از بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی قم، به روش سرشماری انجام شد. برای جمع‌آوری اطلاعات از فهرست‌وارسی محقق ساخته استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم افزار SPSS23 و آزمون‌های توصیفی، کای اسکوئر و تی‌تست مستقل استفاده شد. این مطالعه پس از اخذ مجوز از شورای پژوهشی و تأیید کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی قم انجام شد.

یافته‌ها: متوسط سن شرکت‌کنندگان 13/9 ± 67/9 بود. مدت زمان سونداژ، مصرف آنتی‌بیوتیک و زمان تعویض کاتتر به طور معناداری با بروز عفونت ادراری مرتبط بودند (0/001 >P ). اما متغیرهای سن، جنسیت، وضعیت تأهل، BMI، مصرف سیگار، مصرف کورتون و سابقه جراحی ارتباط معنی‌داری با بروز عفونت مجاری ادرای نداشتند (0/05 <P ).

نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج مطالعه حاضر، افراد بستری در بخش مراقبت ویژه با مدت زمان سونداژ طولانی‌تر، زمان تعویض کاتتر ادراری سریعتر و مصرف آنتی‌بیوتیک بیشتر، عفونت ادراری بیشتر را نشان دادند. لذا پیشنهاد می‌شود در بخش‌های مراقبت ویژه با افزایش اگاهی کارکنان در زمینه ارايه مراقبت‌ها، تعویض کاتتر ادراری بر اساس استانداردها، تلاش برای خروج سریعتر کاتتر ادراری، آموزش مقاومت آنتی‌بیوتیکی و پیامدهای آن به متخصصین برای کاهش احتمال ابتلای عفونت‌های ادراری گام برداشت.

زمینه و اهداف: منابع آب شیرین و زیرساخت‌های آبی از ارکان حیاتی سلامت جوامع بوده و از اهداف بالقوه عملیات خرابکارانه محسوب می‌شوند. آمادگی مراکز بهداشتی برای مقابله با آلودگی منابع آب، نقش مهمی در ارتقای تاب‌آوری دارد. این مطالعه با هدف طراحی، روان‌سنجی و به‌کارگیری ابزاری جهت سنجش آمادگی بیمارستان‌ها در مواجهه با آلودگی مخازن آب ناشی از عملیات خرابکارانه انجام شد.

مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر در چند مرحله انجام گرفت. مرحله اول به طراحی ابزار اولیه با استفاده از مرور جامع اسناد و جمع‌آوری نظر شورای خبرگان اختصاص داشت. در مرحله دوم، روایی محتوایی ابزار با محاسبه‌ی نسبت روایی محتوا(CVR)  تعیین شد. متعاقباً، مرحله سوم بر سنجش پایایی ابزار تمرکز کرد و میزان توافق بین ارزیابان از طریق محاسبه‌ی ضریب کاپای کوهن سنجیده شد و درنهایت، در مرحله چهارم، ابزار نهایی ‌شده برای اجرای عملیاتی در یکی از بیمارستان‌های شرق تهران به کار گرفته شد. برای انجام مطالعه، ملاحظات اخلاقی شامل محرمانه بودن نام بیمارستان مدنظر قرار گرفت.

یافته‌ها: ابزار نهایی طراحی‌شده شامل 28 سوال می‌باشد که از روایی (CVR > 0/49) و پایایی (K =0/636) قابل قبولی برخوردار است. ارزیابی انجام ‌شده نشان داد میزان آمادگی بیمارستان برابر با 77/28 بوده که نشانگر آمادگی بالا می‌باشد.

نتیجه‌گیری: پایش مستمر مخازن آب بیمارستان‌ها به ‌ویژه در شرایط بحران ضروری است. ابزار طراحی ‌شده می‌تواند در ارزیابی آمادگی و ارتقای تاب‌آوری بیمارستان‌ها در برابر تهدیدات آبی مورد استفاده قرار گیرد.

زمینه و اهداف: با طولانی شدن همه‌گیری کوید-19، سبک زندگی انسان به شدت تحت تاثیر قرار گرفت. این مطالعه با هدف تعیین تغییر در رفتارهای مرتبط با سبک زندگی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در همه‌گیری کوید-19 و قبل از آن انجام شد.

مواد و روش‌ها: این پژوهش به‌صورت توصیفی–مقطعی و بر روی ۱۷۰ نفر از دانشجویان که به‌صورت تصادفی در سال ۱۴۰۳ انتخاب شدند، انجام گرفت. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد رفتارهای مرتبط با سبک زندگی صورت پذیرفت. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ و آزمون‌های آماری t مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه استفاده شد. همچنین تمامی ملاحظات اخلاقی در تمامی مراحل انجام پژوهش رعایت گردید.

یافته‌ها: میانگین نمره تغییرات سبک زندگی در دانشجویان0/432 ± 5/32 با محدوده نمره منفی 12 تا 20 بود. نتایج نشان داد که تغییر رفتارهای مرتبط با سبک زندگی در دانشجویان در همه گیری کوید- 19 نسبت به قبل از آن بر حسب سطح تحصیلات (0/004 = P)، شغل پدر (0/001 = P) ، و سن (0/045 = P) تفاوت معنی داری داشت. همچنین در دانشجویان مصرف میان وعده های غذایی (55/3 %، 94 نفر)، زمان نشستن (81/2 %، 138 نفر)، ساعات خواب (69/4 %، 118 نفر)، میزان استرس و اضطراب (65/9 %، 112 نفر) و مصرف غذاهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی (106 نفر) نسبت به قبل از همه‌گیری کوید- 19 افزایش یافته است.

نتیجه‌گیری: بنابراین برنامه‌ریزی صحیح در جهت کاهش استرس، اضطراب و ارتقاء سلامت روان دانشجویان، آموزش و مشاوره تغذیه‌ای مناسب جهت دانشجویان بخصوص با سن کمتر پیشنهاد می‌گردد.

زمینه و اهداف: خود‌بیمار‌پنداری سایبری اصطلاحی است که برای جستجوی افراط ‏گونه اطلاعات مراقبت سلامت در شبکه ‏های مجازی به کار رفته و پیامدهای منفی زیادی به همراه دارد. این پژوهش با هدف طراحی و آزمون الگویی از پیشایندهای روانشناختی ابتلا به خود بیمار پنداری سایبری در دانشجویان دانشگاه پیام نور استان کرمانشاه انجام شد.

مواد و روش‌ها: طرح پژوهش توصیفی از نوع همبستگی با رویکرد معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانشجویان دختر مقطع کارشناسی بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه ‏ای چند مرحله‏ای تعداد 120 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‏ها از پرسشنامه استفاده شد و داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم‌افزار SPSS-28 و مدل‌یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار Smart- PLS-4 انجام گرفت. همچنین رعایت ملاحظلات اخلاقی در تمامی مراحل اجرای مطالعه در نظر گرفته شد.

یافته‌ها: نتایج تحلیل داده‏ ها نشان داد که مدل مفهومی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است و اضطراب سلامت با ضریب مسیر (R=0/26، P≤ 0/01)، پریشانی روانشناختی با ضریب مسیر (R=0/22، P≤ 0/01) و انعطاف‌ناپذیری روانشناختی تصویر تن با ضریب مسیر (R=0/56، P≤ 0/01) قدرت پیش‌بینی خودبیمارپنداری سایبری را دارد.

نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که اضطراب سلامت، پریشانی روانشناختی و انعطاف‏ناپذیری روانشناختی تصویر تن می‏تواند بخش زیادی از تغییرات خودبیمارپنداری سایبری را تبیین کند و با کنترل متغیرهای اضطراب سلامت، پریشانی روانشناختی و انعطاف‏ناپذیری روانشناختی تصویر تن نسبت به کاهش رفتار خودبیمارپنداری سایبری در دانشجویان اقدام نمود.