ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها

صنایع آهن و فولاد به‌دلیل شرایط کاری و محیطی ویژه، مشکلات جسمی و روانی متعددی برای کارگران ایجاد می‌کنند. بررسی سلامت جسمی و روانی کارگران و شناسایی عوامل مؤثر بر آن‌ها می‌تواند در بهبود وضعیت سلامتی آنان نقش مهمی ایفا کند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر بار کاری ذهنی و نقش میانجی فرسودگی شغلی بر رفتار ایمنی کارگران یک کارخانه آهن و فولاد در استان یزد (۱۴۰۳) انجام شد. پژوهش توصیفی– تحلیلی شامل ۱۵۰ کارگر، که پیش از شروع تحقیقات از فرایند آن مطلع گردیدند و رضایت شفاهی از آنها گرفته شد، نشان داد بار کاری ذهنی با فرسودگی شغلی رابطه مثبت و معنادار دارد و هر دو عامل به‌طور معکوس با رفتار ایمنی مرتبط هستند. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد فرسودگی شغلی به‌طور جزئی میانجی رابطه بین بار کاری ذهنی و رفتار ایمنی است و بار کاری ذهنی هم به‌صورت مستقیم و هم غیرمستقیم از طریق افزایش فرسودگی شغلی، رفتارهای ایمنی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Hooshmand M, Hatami H, Gholamnia R, Olazadeh K, Salehi Sahlabadi A. Role of Mental Workload and Occupational Burnout in improving Safety Behaviors of Iron and Steel Industry Workers. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat .2025;13(1):1-5. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.50632

سرطان‌های شغلی در ایران در حال افزایش است؛ عامل اصلی آن، گسترش صنعت و مواجهه با عوامل سرطان‌زا در محیط کار است. با این حال، تلاش‌های ملی برای پیشگیری از این بیماری‌ها با چالش‌هایی مانند پراکندگی داده‌ها، فقدان استانداردهای یکپارچه و ضعف در اثبات روابط علّی مواجه است. برای غلبه بر این موانع، پیشنهاد می‌شود یک «هستی‌شناسی ملی» تدوین شود-چارچوبی ساختاریافته که داده‌های ناهمگون سلامت شغلی را در منابعی مانند بیمارستان‌ها، مراکز بهداشت حرفه‌ای و بیمه‌ها یکپارچه کند. این هستی‌شناسی، امکان بازیابی دقیق اطلاعات، همکاری بین سیستم‌های اطلاعاتی و توسعه ابزارهای هوش مصنوعی برای تشخیص زودهنگام و تهیه ماتریس‌های شغل-مواجهه قابل اتکا را فراهم می‌آورد. چهار اقدام سیاستی کلیدی در این خصوص پیشنهاد می‌شود از جمله: الزام قانونی به‌کارگیری هستی‌شناسی در ثبت داده‌های سلامت شغلی، حمایت از توسعه هستی‌شناسی‌های تخصصی برای عوامل سرطان‌زای پرخطر، ایجاد زیرساخت داده‌ای ملی مبتنی بر هستی‌شناسی، و طراحی ابزارهای پشتیبان تصمیم‌گیری مبتنی بر هستی‌شناسی برای متخصصان و کارگران. این هستی‌شناسی تنها یک ابزار فنی نخواهد بود، بلکه سرمایه‌گذاری راهبردی برای حفاظت از نیروی کار، کاهش بار اقتصادی و اجتماعی سرطان‌های شغلی و تبدیل ایران به الگویی پیشرو در مدیریت سلامت شغلی در سطح منطقه می‌شود.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Khadiv E, Hosseini Beheshti MS, Sheikhshoaei F, Farhang Dehghan S, Danaiee Z, Khazei P, Mohammadi M, Vaziri MH, Zendehdel R, Davari MH, Hamidi F. Intelligent Management of Occupational Cancer: The Imperative of Establishing a National Ontology for Workforce Protection. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat .2026;13(1):6-13. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.50510

روغن‌های خوراکی، به‌ویژه روغن‌های پرس سرد، در معرض تغییرات اکسیداتیو و کاهش کیفیت طی نگهداری و عرضه قرار دارند. این مطالعه مقایسه‌ای بر روی روغن‌های آفتابگردان، کنجد و کلزا، تهیه‌شده با روش پرس سرد و صنعتی، انجام شد تا شاخص‌های فیزیکوشیمیایی شامل عدد اسیدی، عدد یدی، عدد صابونی، عدد پراکسید، عدد آنیزیدین و شاخص کل اکسیداسیون (TOTOX) ارزیابی شود. نتایج نشان داد که روغن‌های صنعتی پایداری بیشتری در طول زمان دارند و مقادیر TOTOX آنها کمتر از ۱۰، یعنی در محدوده تازه و باکیفیت، قرار دارد. در مقابل، برخی نمونه‌های پرس سرد مقادیر بالاتری از شاخص‌های اکسیداسیون اولیه و ثانویه نشان دادند که بیانگر حساسیت بالاتر به فساد و کاهش ماندگاری است. غلظت فلزات سنگین در بیشتر نمونه‌ها در حد استاندارد بود، اگرچه در یک نمونه روغن آفتابگردان صنعتی، مقدار آرسنیک از حد مجاز فراتر رفت. یافته‌ها بر اهمیت پایش مستمر کیفیت روغن، کنترل منابع دانه‌های روغنی و آگاهی‌بخشی به تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان تأکید دارد.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Abtahi M, Manavipur E, Eslami A, Shahsavani A, Alahabadi A, Saeedi S, Shokri Dariyan F. Industrial or Cold-Pressed Oils? A Comparison of Physicochemical Properties in the Sabzevar Market. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat .2026;13(1):14-20. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.50627

میکروپلاستیک‌ها به عنوان آلاینده‌های نوظهور به طور گسترده‌ای در پساب‌ها حضور دارند که می‌توانند اثرات منفی بر سلامت محیط زیست و انسان داشته باشند. این ذرات باعث اختلال در عملکرد اکوسیستم‌های خاک و آب، نفوذ به زنجیره غذایی و تهدید سلامت عمومی می‌شوند. مقاله حاضر با استناد نتایج یک پژوهش کاربردی تحت عنوان بررسی آلودگی خاک های کشاورزی اطراف تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران به میکروپلاستیک­ها و فلزات سنگین و نیز تعیین غلظت فلزات سنگین موجود در میکروپلاستیک ها و با هدف تحلیل و تبیین ضرورت اصلاح استاندارد های استفاده از پساب های شهری و همچنین کیفیت منابع خاک با توجه به وضعیت رو به رشد آلودگی خاک، منابع آب و فاضلاب­ها به ذرات میکروپلاستیک تدوین شده است. در نهایت راهکارهای نوآورانه برای مدیریت چالش‌های پیچیده سلامت و محیط زیست ناشی از آلودگی های میکروپلاستیک ارایه شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان دهنده حضور 5.42 ± 439.5 ذره میکروپلاستیک برکیلوگرم خاک سطحی به عمق 15 سانتیمتر می باشد.

استانداردهای کنونی عمدتاً بر پارامترهای شیمیایی و عوامل بیماریزا تمرکز دارند، در حالی که ذرات میکروپلاستیک (کمتر از ۵ میلیمتر) به طور سیستماتیک در این استانداردها لحاظ نشده اند .نقص در استانداردهای خاک کشاورزی و  استانداردهای کیفیت خاک موجود، معیارهای مشخصی برای غلظت مجاز میکروپلاستیک­ها در خاکهای کشاورزی تعیین نکرده اند. این در حالی است که مطالعات نشان می دهد سالانه حدود ۱۲۳۰۰۰ تا ۴۳۰۰۰۰ تن میکروپلاستیک از طریق کودهای آلی و پساب به خاک­های کشاورزی وارد می شود. بنابراین لازم است استانداردها به گونه‌ای به روز شوند که شامل محدودیت‌ها و معیارهای مربوط به حضور و کنترل میکروپلاستیک‌ها در پساب‌ها باشند تا مصارف کشاورزی و سایر کاربردها ایمن‌تر گردد. اضافه شدن معیارهای جدید به استانداردهای پساب شهری و خاک کشاورزی باید به گونه‌ای باشد که توانایی اجرایی برای کنترل و پایش را در سطح آزمایشگاهی و میدانی داشته باشد.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Eslami A, Rafee M, Mozaffar Ghadirli M, Hashemi M. Hidden Soil Contamination with Microplastics: Urgent Revision of Standards Recommended for Environmental Protection and Food Security. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat .2026;13(1):19-25. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.50641

تله‌مدیسین به‌عنوان یک راهکار فناورانه ضروری، پتانسیل چشمگیری در ارتقاء عدالت در دسترسی به خدمات سلامت اولیه، به‌ویژه با کاهش نابرابری‌ها در مناطق روستایی و دورافتاده، و حمایت از کارایی برنامه پزشک خانواده دارد. یافته‌های این پژوهش کیفی نشان می‌دهند که اگرچه تله‌مدیسین پتانسیل بالایی در ارتقاء دسترسی، به‌ویژه برای مشاوره‌های تخصصی، پیگیری درمان و مدیریت بیماری‌های مزمن دارد  و می‌تواند به کاهش هزینه‌ها و صرفه‌جویی در زمان کمک کند،  اما استقرار آن با موانع ساختاری و سیستمی ازجمله فقدان زیرساخت پایدار ارتباطی در مناطق روستایی و ابهامات جدی در چارچوب حکمرانی، قانونی و مالی مواجه است.  برای گذار موفقیت‌آمیز، توصیه‌های سیاستی سه‌گانه‌ای ارائه می‌شود: ۱) ایجاد یک چارچوب جامع قانونی و نظارتی شامل دستورالعمل های بالینی، مقررات تعرفه‌گذاری و حفاظت از حریم خصوصی، ۲) سرمایه‌گذاری استراتژیک در زیرساخت‌های ارتباطی و پلتفرم ملی و ۳) توانمندسازی هم‌زمان ارائه‌دهندگان و بیماران از طریق آموزش‌های هدفمند. اجرای این راهبرد سه‌محوری، برای جلوگیری از اتلاف منابع و تحقق عدالت در نظام سلامت، یک ضرورت راهبردی فوری است.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Taghioghli Sh, Zarei E. Developing a Governance, Infrastructure, and Empowerment Framework: A National Strategy for Implementing Telemedicine in Iran’s Family Physician Program. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat .2026;13(1):26-30. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.50538

تاب‌آوری اجتماعی به توانایی افراد، گروه‌ها و جوامع در سازگاری مؤثر با بحران‌ها، مخاطرات و شرایط دشوار اشاره دارد و یکی از مؤلفه‌های کلیدی ارتقای ایمنی و کاهش آسیب‌ها در جوامع محسوب می‌شود. این مفهوم، علاوه بر مقاومت در برابر تنش‌ها، شامل توانایی بازسازی، بازیابی و ادامه عملکرد مطلوب پس از وقوع بحران است. جوامعی که از سطح بالاتری از تاب‌آوری اجتماعی برخوردارند، در مواجهه با حوادثی مانند جنگ، بلایای طبیعی، همه‌گیری‌ها، مشکلات اقتصادی و سایر شرایط بحرانی، توان بیشتری برای حفظ انسجام اجتماعی، سلامت روان و عملکرد سازمانی دارند. ارتقای تاب‌آوری اجتماعی از طریق تقویت خودباوری، مهارت حل مسئله، مدیریت هیجانات، توسعه روابط اجتماعی، حمایت‌های سازمانی و توجه به سلامت جسم و روان امکان‌پذیر است. این رویکرد می‌تواند نقش مؤثری در کاهش پیامدهای ناشی از مصدومیت‌ها، افزایش ایمنی فردی و اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی ایفا کند. در نهایت، سرمایه‌گذاری در توسعه تاب‌آوری اجتماعی به‌عنوان یک راهبرد پیشگیرانه، زمینه‌ساز آمادگی بهتر جوامع برای مقابله با بحران‌های آینده و دستیابی به توسعه پایدار خواهد بود.