پژوهشی/ اصیل پژوهشی


بررسی وضعیت همکاری بین بخشی در پیشگیری از حوادث ترافیکی در کشورهای منتخب و ایران: مطالعه تطبیقی

حبیب رضایی, سعاد محفوظ پور, سمیه حسام, ایروان مسعودی اصل

ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها, دوره 12 شماره 3 (1403), 1 نوامبر 2025, صفحه 149 - 140
https://doi.org/10.22037/iipm.v12i3.42946

سابقه و هدف:  سازمان‌های مختلفی در هریک از سطوح پیشگیری از بروز حوادث ترافیکی مشارکت دارند و همکاری هرچه بیشتر این سازمان‌ها با یکدیگر موجب می‌شود تا پیشگیری از حوادث ترافیکی در سطوح مختلف بیشترین کارسازی و سودمندی را داشته باشد. لذا این پژوهش با هدف بررسی وضعیت همکاری بین بخشی در پیشگیری از حوادث ترافیکی در کشورهای منتخب انجام گردید.

روش بررسی: این پژوهش، یک مطالعه تطبیقی بود که در سال 1401 انجام شد. در این مطالعه، نمونه گیری به صورت هدفمند بود. كشورهاي مورد مقایسه شامل؛ مصر، ترکیه، ایالات متحده، استرالیا، سوئد، انگلیس، نروژ، دانمارک و ایران بودند که به دلیل داشتن تجربه موفق و شاخص‌های مثبت در زمینه پژوهش وارد مطالعه شدند. برای گردآوری داده‌ها از پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر و سایر منابع مرتبط در زمینه موضوع پژوهش استفاده شد. در این مطالعه، یافته‌های به دست آمده در قالب جدول تطبیقی مورد مقایسه قرارگرفتند.

یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از این بود که میزان حوادث ترافیکی در بین مردان بیشتر از زنان و میزان این حوادث در ایران بیشترین و در نروژ نیز کمترین میزان را داشت. همچنین نتایج نشان داد که سازمان‌ها و نهادهایی چون؛ راه و شهرسازی، آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت کشور، صدا و سیما، پلیس راهنمایی و رانندگی، اقتصاد و دارایی و وزارت رفاه مهم‌ترین نقش و اهمیت را در زمان قبل از وقوع حوادث، حین و بعد از حوادث ترافیکی داشتند.

نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش تدوین و طراحی یک مدل یکپارچه همکاری بین بخشی در جهت پیشگیری و کنترل حوادث ترافیکی به منظور کاهش تلفات و حوادث ترافیکی در کشور ایران پیشنهاد می‌گردد.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:
Rezaei H, Mahfoozpour S, Hesam S, Masoodi Asl E. Investigating the Status of Inter-Sectoral Cooperation in the Prevention of
Traffic Accidents in Selected Countries and Iran: A Comparative Study. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat. 2024: Vol 12: No 3: 140-
149. https://doi.org/10.22037/iipm.v1403i12.42946

دسته‌بندی موضوعی و روند مطالعات ایمنی منتشر شده در مجله Journal of Safety Research طی سال‌های 2014 الی 2023

محمد امین داوطلب, نرمین حسن زاده رنگی

ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها, دوره 12 شماره 3 (1403), 1 نوامبر 2025, صفحه 161 - 150
https://doi.org/10.22037/iipm.v12i3.46337

سابقه و هدف: هدف از این مطالعه توصیفی، دسته‌بندی مضمون مقالات ارائه شده در مجله Journal of Safety Research (JSR) طی سال‌های 2014 الی 2023 و تعیین الگوی توزیع مقالات بر حسب مضمون و روند مقالات منتشر شده، بود.

روش بررسی: روش تحقیق مورداستفاده در این مطالعه توصیفی، روش دسته‌بندی موضوعی بود. تعداد 1059 مقاله منتشر شده طی سال های 2014 الی 2023 در مجله JSR بر حسب کدهای مضمونی دسته بندی و به روش سرشماری در مطالعه وارد شدند. نرم افزار Excel 2016 جهت آماده سازی و تحلیل داده ها مورد استفاده قرار گرفت. همچنین به منظور رعایت نکات اخلاقی به تمام مقالاتی که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته‌اند، استناد شد.

یافته‌ها: پنج مضمون اصلی شامل "ایمنی ترافیک و حمل‌ونقل"، "بررسی، واکاوی و مدل‌سازی حوادث"، "ایمنی مبتنی بر رفتار، عوامل اجتماعی، سازمانی و فرهنگی"، "ایمنی در خانه، مدرسه و سایر اماکن عمومی" و "بازرسی، نظارت و ارزیابی عملکرد" حدود 58% مقاله‌های منتشر شده را تبیین می‌کردند. از این میان، تمرکز ویژه‌ای به مضمون "ایمنی ترافیک و حمل و نقل" و "بررسی، واکاوی و مدل سازی حوادث" و نقش کلیدی آنها در عملکرد ایمنی وجود داشت.

نتیجه‌گیری: جهت‌گیری اصلی مقاله‌های منتشر شده و تمرکز محققان این مجله بر اهمیت بررسی و درس‌آموزی از حوادث به‌عنوان رویکردی واکنشی و اهمیت مدیریت ریسک، عوامل انسانی و جنبه‌های رفتاری در مداخلات ایمنی به‌عنوان رویکرد پیشگیرانه معطوف بود. از این میان به موضوعات واکاوی حوادث و رفتار و خطای انسانی و نقش کلیدی آنها در عملکرد ایمنی نگاه ویژه‌ای شد.  

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:
Davtalab MD, Hassanzadeh-Rangi N. Theme Classification and Trend of Safety Studies Published in the Journal of Safety Research
during 2014-2023. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat. 2024: Vol 12: No 3: 150-161. https://doi.org/10.22037/iipm.v1403i12.46337

بررسی اپیدمیولوژیک مرگ‌های ناشی از حوادث شغلی در استان همدان طی سال‌های ۱۴۰۰-۱۳۹۶

ابراهیم جلیلی, سلمان خزایی, پوریا پروانه

ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها, دوره 12 شماره 3 (1403), 1 نوامبر 2025, صفحه 174 - 162
https://doi.org/10.22037/iipm.v12i3.41919

سابقه و هدف: نیروی انسانی در هر کشوری از سرمایه‌های اصلی جهت توسعه و پیشرفت است. حوادث شغلی علاوه بر خسارت‌های مادی، ممکن است باعث ناتوانی و یا مرگ شاغلین شود. این مطالعه به‌منظور بررسی اپیدمیولوژیک مرگ‌های ناشی از حوادث شغلی در استان همدان طی مدت پنج سال انجام شد.

روش بررسي: در این مطالعه به‌صورت مقطعی و گذشته ‌نگر، مرگ‌های ناشی از حوادث شغلی در استان همدان طی مدت ۵ سال ( ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰) مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تجزیه‌وتحلیل شد.

یافته‌ها: کل مرگ‌های ثبت شده ناشی از حوادث شغلی در بازه زمانی ۱۸۲ مورد بود. بیشترین مرگ ناشی از حوادث محیط کار به ترتیب در کارگر ساختمانی (39/6 درصد)، کارگر غیرساختمانی (17/7 درصد) و سایر مشاغل آزاد (20/3 درصد) بود. بیشترین علت مرگ ناشی از حوادث کار، سوختگی (47/8 درصد)، انفجار (24/8 درصد) و برخورد جسم سخت(7/1 درصد) بود. میانگین سن متوفیان 13/75±43/93 سال، 99/5 درصد مرد، 0/5 درصد زن، 80/3 درصد متاهل و 68/7 درصد ساکن شهر بودند. فصل تابستان با 34/4 درصد دارای بیشترین مرگ ناشی از حوادث شغلی بود.  

نتيجه‌گيري: استان همدان رتبه بیستم حوادث ناشی از کار را در سطح کشور به خود اختصاص داده و در سال1400 به‌ازای هر ۱۰۰۰ نفر فرد شاغل 2/4 نفر دچار آسیب شغلی شدند که تعدادی از این حوادث منجر به مرگ می‌گردد. سوختگی و انفجار مهم‌ترین عوامل و کارگران ساختمانی و غیرساختمانی مهم‌ترین مشاغل در معرض خطر مرگ ناشی از حوادث شغلی بودند. دوره میان‌سالی، جنسیت مرد، وضعیت تأهل بیشترین آمار حوادث شغلی منجر به مرگ را به خود اختصاص می‌دهد.


Please cite this article as: Jalili E, Khazaei S, Parvaneh P. Epidemiological Investigation of Deaths Caused by Occupational Accidents in Hamadan Province during 2016-2022. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat . 2024;12(3):162-100. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.41919

تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای مخاطرات بهداشت، ایمنی و محیط زیست در ساختمان‌های آموزشی و اداری با رویکرد کنترلی و پیشگیرانه از حوادث

یرساین شادکام, سیدعلیرضا حاجی سید میرزا حسینی, هانیه نیکومرام, صادق مطهری کیا

ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها, دوره 12 شماره 3 (1403), 1 نوامبر 2025, صفحه 188 - 175
https://doi.org/10.22037/iipm.v12i3.46718

سابقه و هدف: در ساختمان‌های اداری و آموزشی، خطرات مختلف ایمنی وجود دارد که در صورت نادیده گرفتن، می‌تواندمنجر به حوادث جبران‌ناپذیری شود. هدف از این مطالعه، تجزیه‌وتحلیل مقایسه‌ای مخاطرات بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست در ساختمان‌های آموزشی و اداری و ارائه راهکارهای کنترلی و پیشگیرانه جهت افزایش آگاهی از وضعیت بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست در این ساختمان‌ها بود.

روش کار: در این تحقیق، ابتدا تمامی فرآیندها و فعالیت‌ها، مکان‌ها و فضاهای دو ساختمان آموزشی و اداری (۱ و ۲) موردبررسی قرار گرفت. سپس کاربرگ‌های شناسایی خطرات بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست بر اساس تکنیک HAZID تهیه شد. در مرحله بعد، کاربرگ‌ها با استفاده از ماتریس خطر و با در نظر گرفتن قوانین و الزامات ملی و بین‌المللی در حوزه بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست رتبه‌بندی و تکمیل شدند. درنهایت، دستورالعمل‌های ویژه برای هر بخش تدوین گردید. در این مطالعه، از روش تحلیل کیفی مقایسه‌ای برای بررسی تفاوت‌ها و شباهت‌های میان خطرات بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست در دو ساختمان بهره گرفته شد. این تحقیق با رعایت اصول اخلاقی انجام شد و هیچ‌گونه کد اخلاقی خاصی برای آن ضروری نبوده است.

یافته­ ها: یافته‌های این تحقیق نشان داد که تعداد کل خطرات شناسایی‌شده در ساختمان آموزشی و اداری (۱) برابر با ۶۱ مورد و در ساختمان (2) برابر با ۴۸ مورد بود. از این تعداد، ۲۴ خطر در ساختمان (۱) و ۱۵ خطر در ساختمان (۲) در محدوده قابل‌پذیرش (سطح ریسک پایین) قرار داشتند. همچنین، ۳۱ خطر در ساختمان (۱) و ۲۸ خطر در ساختمان (۲) در محدوده قابل‌تحمل (سطح ریسک متوسط) و ۶ خطر در ساختمان (۱) و ۵ خطر در ساختمان (۲) در محدوده غیرقابل‌پذیرش (سطح ریسک بالا) قرار داشتند.

نتیجه ­گیری: بر اساس نتایج این تحقیق، با استفاده از تکنیک HAZID، مخاطرات بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست در ساختمان‌های آموزشی و اداری 1 و 2 قابل‌شناسایی بودند. خطرات در محدوده قابل‌پذیرش باید پایش می‌شدند تا وارد محدوده قابل‌تحمل نشوند. برای خطراتی که در محدوده قابل‌تحمل بودند، می‌توان علاوه بر پایش و نظارت، اقدامات پیشگیرانه‌ای در نظر گرفت تا وارد محدوده غیرقابل‌پذیرش نشوند. نهایتاً برای خطرات در محدوده غیرقابل‌پذیرش، باید اقدامات فوری برای کاهش سطح ریسک تا حد قابل‌تحمل در نظر گرفته می‌شد.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Shadkam Y, Hajiseyed Mirzahosseini SA, Nikoomaram H, Motahtari Kia S, A. Comparative Analysis of Health, Safety, and Environmental Hazards in Educational and Administrative Buildings with a Control and Preventive Approach to Accidents Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat .2024;12(3):175-188. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.46718

آگاهی و آمادگی مدیران کتابخانه ها در رویارویی با زلزله

یاسمین استوار ایزدخواه, آزیتا علی یوسفی

ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها, دوره 12 شماره 3 (1403), 1 نوامبر 2025, صفحه 202 - 189
https://doi.org/10.22037/iipm.v12i3.46778

سابقه و هدف: کتابخانه ­ها از جمله اماکن مهمی هستند که هنگام وقوع سوانح طبیعی نیازمند توجه هستند و لذا بررسی اثرات و کاهش آسیب های ناشی از زلزله به افراد حاضر در کتابخانه­ ها از طریق ارتقاء میزان آگاهی و آمادگی مدیران قابل­ توجه می­ باشد. در این راستا، مطالعه حاضر با هدف بررسی میزان آگاهی و آمادگی مدیران کتابخانه­ ها در­ رویارویی با زلزله انجام شد.

روش کار: این پژوهش یک نوع مطالعه ترکیبی است که در مراحل مختلف آن از روش­ های مطالعه مروری، مطالعه کیفی و نیز کمی استفاده شد. جامعه هدف در این پژوهش، 15 نفر از مدیران کتابخانه ­ها می ­باشند که تعداد 25 سؤال در قالب پرسشنامه، از طریق مصاحبه حضوری و آنلاین از مدیران در دسترس پرسیده شد.

یافته­ ها: در بررسی یافته­ ها، 40 درصد از مدیران اعلام کردند که با مراحل مـديريت سوانح طبيعـی در كتابخانه ­ها آشنایی دارند، 54 درصد از آنها اعلام کردندکه آشنایی محدودی دارند و 6 درصد باقیمانده نیز اظهار ناآشنایی نمودند.

نتیجه­ گیری: نتایج پژوهش نشان می­ دهد آگاهی مدیران در زمینه مقابله با زلزله احتمالی در حد­ متوسط است و این وضع ­می­ تواند به دلیل عدم شناخت کافی مدیران از سوانح و نداشتن ساختار و تشکیلات مناسب جهت کنترل و هدایت بحران و نیز نبود یک سیستم منسجم و هماهنگ ­جهت آموزش اصول ایمنی باشد. همچنین عدم آمادگی و مهارت لازم جهت رویارویی با بحران زلزله احتمالی و برگزار نشدن مستمرآموزش­ دوره­ هاي ­مقدماتی و تخصصی مقابله با بحران زلزله و عدم اجراي مانور درکتابخانه­ ها، به همراه شناخت ناکافی از مسأله زلزله، ضرورت آموزش، آگاهی ­رسانی و انجام مانورهای دوره ­ای در کتابخانه ­ها را آشکار می­ سازد.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Ostovar Izadkhah Y, Aliyousefi A. Awareness and Preparedness of Library Managers in Confronting Earthquakes. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat .2024;12(3):189-202. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.46778

مقایسه وضعیت آمادگی غیرسازه‌ای بیمارستان مسیح دانشوری قبل و بعد از مداخله بر اساس مدل Focus-PDCA

بهشته جبلی, محمد ورهرام, شادی خلیل الهی, محمد فراهانی, مصطفی ذاکری, الهام قازانچایی

ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها, دوره 12 شماره 3 (1403), 1 نوامبر 2025, صفحه 220 - 203
https://doi.org/10.22037/iipm.v12i3.46964

سابقه و هدف: تداوم عملکرد بیمارستا‌ن‌ها در بلایا و فوریت‌ها حیاتی است زیرا بیمارستان نخستین و نزدیکترین مکان دریافت خدمات پزشکی، بدون توجه به امکان ارایه خدمات در زمان بلایا، محسوب می‌گردد. لذا هدف از انجام این مطالعه، ارتقاء عملکرد ایمنی بیمارستان مسیح دانشوری با کمک صاحبان فرآیند بر اساس سـنجش ميـزان عملكرد كمي و كيفي تجهيزات و آسيب‌پذيري اجزاي غيرسازه‌اي و انجام اقدامات مداخله ای با استفاده از روش FOCUS-PDCA بود.

روش کار: این مطالعه یک پژوهش کاربردی با روش اقدام‌پژوهی مشارکتی می‌باشد که بررسی‌های میدانی بر اساس ابزار ارزیابی ایمنی بیمارستان در برابر بلایا (FHSI) در سال 1402 توسط تیم ارزیابی انجام شد.

یافته­ ها: سطح ایمنی بیمارستان قبل از مداخله در رتبه 6 از 10 (طبقه شش ارزیابی ایمنی = متوسط) قرار گرفت. بعد از مداخله صورت نمره ارزیابی ایمنی غیرسازه‌ای با یک پله صعود در رتبه 7 از 10 (طبقه هشت ارزیابی ایمنی = نسبتاَ مطلوب) شد.

نتیجه ­گیری: انجام ارزیابی وضعیت غیرسازه‌ای در بیمارستان مسیح دانشوری این نکته مهم را اثبات کرد که کاستی‌های جدی ایمنی در بیمارستان مربوط به حفاظت از آتش و نواقص آتش نشانی است که با مشاهده شباهت در نتایج سایر مطالعات نیز این نکته را می توان در اکثر مراکز درمانی و بیمارستانها تعمیم داد. پیشنهاد می شود با استفاده از اقدام‌پژوهی در این حوزه، ابعاد مختلف آمادگی (سازه‌ای، غیرسازه‌ای و عملکردی) را تا حدود زیادی گره گشایی نمود.

به این مقاله، به صورت زیر استناد کنید:

Jebelli B, Varahram M. Khalilollahi Sh, Farahani M, Zakeri M, Ghazanchaei E. Evaluation of the Non-Structural Readiness Status of Masih Daneshvari Hospital before and after the Intervention Based on the Focus-PDCA Model. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat. 2024;12(3):203-220. https://doi.org/10.22037/iipm.v11i3.46964