جایگاه ایالت فارس در تأمین روغنهای دارویی گیاهی از آل بویه تا زوال ایلخانان
مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی,
دوره 16 (1403),
7 مهٔ 2024
,
صفحه 1-16
https://doi.org/10.22037/mhj.v16i.38189
چکیده
زمینه و هدف: یکی از دورههای توسعه و پیشرفت دانش پزشکی و داروشناسی در ایران، دوره آل بویه تا زوال ایلخانان (736-322 ق.) بود. در این دوره فارس از مراکز اصلی تولید برخی از روغنهای دارویی گیاهی به شمار میرفت. این پژوهش به بررسی جایگاه ایالت فارس در تأمین روغنهای دارویی گیاهی از دوره آل بویه تا پایان دوره ایلخانی میپردازد.
روش: در این پژوهش با استفاده از رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، اطلاعات کتابخانهای از منابع تاریخی، جغرافیایی و تاریخ پزشکی در راستای دستیابی به اهداف مورد نظر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در پژوهش حاضر اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: از دوره آل بویه تا زوال ایلخانان، استفاده از روغنهای گیاهی برای درمان بسیاری از بیماریها رایج بود. فارس به سبب وسعت و تنوع آب و هوایی محل رویش گیاهان بسیاری بود که از آنها روغنهای دارویی گوناگون تهیه میشد و به مناطق دیگر ایران و جهان صادر میشد.
نتیجهگیری: در دوره آل بویه تا پایان دوره ایلخانی در فارس روغنهای دارویی گیاهی متعددی چون گل رز، نرگس، یاسمین، بنفشه، کادی و... تولید میشد. شهرهای شیراز، شاپور، کازرون و فیروزآباد مراکز اصلی تولید روغنهای دارویی گیاهی در فارس بودند.
- روغنهای دارویی گیاهی
- آل بویه
- دوره ایلخانی
- فارس
ارجاع به مقاله
مراجع
Hamedani RF. Savaneh al-Afkar Rashidi. Attempted by Danesh Pajouh MT. Tehran: Tehran University; 1979. p.65-66, 231-234. [Persian]
Moghaddasi A. Ahsan al-Taghasim fi Marefat al-Aghalim. Translated by Monzavi A. Tehran: Iranian Authors and Translators; 1982. Vol.2 p.633, 638, 642, 658-660. [Persian]
Unknown Author. Hodood al-Alam. Attempted by Sotoodeh H. Tehran: Ketabkhaneh Tahori Publications; 1983. p.130-134. [Persian]
Ghazvini Z. Asar al-Belad va Akhbar al-Ebad. Translated by Mirza J. Corrected by Mohaddes MH. Tehran: Amir Kabir Publications; 1994. p.236, 257, 267. [Persian]
Bironi A. al-Seidane fi al-Tib. Translated by Mozafarzadeh B. Tehran: Asar Publications; 2004. p.186-189, 273, 434, 528-530, 635, 843, 949, 982-984, 1003. [Persian]
Estakhri A. Masalek va Mamalek. Attempted by Afshar E. Tehran: Bongahe Tarjomeh va Nashre Ketab; 1961. p.133. [Persian]
Movaffagh Heravi A. Al-Abniyeh an Haghayegh al-Adviyeh. Corrected by Bahmanyar A. Attempted by Mahbobi Ardakani H. Tehran: Tehran University; 1967. p.138-153, 227. [Persian]
Ibn Balkhi. Farsnameh. Corrected by Listerench G, Nikson R. Tehran: Asatir Publications; 2006. p.130, 137, 142. [Persian]
Mostowfi H. Nozhat al-Gholoob. Corrected by Listerang G. Tehran: Donya-e Ketab Publications; 1983. p.115, 117-118, 126, 136. [Persian]
Bahreini S, Naji A, Manani R. Aromatherapy and its application. Nursing and Midwifery Journal. 2011; 9(1): 1-8. [Persian]
Riyahi S, Moosavi H. Aromatherapy and its use in midwifery. Journal of Islamic and Iranian of Traditional Medicine. 2020; 12(1): 23-41. [Persian]
Valizadeh A, Hosseini A, Ranjbar R, Azghani V. Oils from the perspective of traditional medicine. Journal of Islamic and Iranian of Traditional Medicine. 2013; 4(4): 390-398. [Persian]
Alijaniha F, Ghaffari F, Naseri M, Asghari M. The use of olfactory drugs in the prevention and treatment of disease from the perspective of traditional Iranian medicine. Medical History Journal. 2013; 5(14): 67-77. [Persian]
Dehghan M, Farkhondehzadeh M, Nimrozi M. The Rank of Aromatherapy in Disease Prevention or in its Healing as a Therapeutic Method. Religion and Health. 2021; 8(2): 67-78.
Ibn Moskooyeh A. Tajarab al-Omam. Translated by Emami A, Monzavi A. Tehran: Soroush Publications; 1997. Vol.5 p.395-396. [Persian]
Mostowfi H. Tarikh Gozideh. Attempted by Navaei A. Tehran: Amir Kabir Publications; 1985. p.425. [Persian]
Forouzani A. The Saljuqids from beginning to end. Tehran: Samt Publications; 2014. p.110-111, 318. [Persian]
Khoubnazar H. Shiraz History from beginning to the first of Karimkhan Zand. Corrected by Moayed Shirazi J. Tehran: Sokhan Publications; 2001. p.209-210. [Persian]
Zarkoob Shirazi A. Shiraznameh. Attempted by Vaez Javadi E. Tehran: Bonyad-e Farhang Iran; 1971. p.51, 71, 84-85. [Persian]
Khirandish A. The family, military and political ties between the Kharazmshah and the Salghori (Atabakan) 614-634. Faculty of Literature and Political Sciences, University of Tehran. 2008; 59(185): 81-98. [Persian]
Vassaf Shirazi F. Tarikh-e Vassaf al-Hazareh. Bambaei: No Name; 1853. p.156-157, 424. [Persian]
Ibn Houghqal A. Safarnameh. Translated by Shear J. Tehran: Amir Kabir Publications; 1987. p.38, 51-52, 65. [Persian]
Mir MT. Famous doctors in Fars. Shiraz: Shiraz University; 1969. p.1-20, 211-212. [Persian]
Tajbakhsh H. Seyed Esmaeil Jorjani: Founder of medicine in Fars. Ayene Mirath. 2010; (47): 61-86. [Persian]
Khandmir G. Maaser al-Molok. Corrected by Mohaddes M .Tehran: Rasa Publications; 1993. p.156-157, 170. [Persian]
Hamedani RF. Vaghfnameh Robe Rashidi. Attempted by Minavi M, Afshar I. Tehran: Anjomam Asar Meli; 1977. p.145-158. [Persian]
Velayati A. Ghotb al-Din Shirazi. Tehran: Amirkabir; 2013. p.91-95. [Persian]
Elyas Shirazi NM. Ghiasieh. Baharestan Treasure, Sciences and Technologies 1, Medicine 1, Collection of 3 Treatises on Medicine. Corrected by Abotorabi A, Mehri F. Attempted by Research Center of the Islamic Consultative Assembly Library. Tehran: Islamic Consultative Assembly. Library, Museum and Documentation Center; 2007. p.252-298. [Persian]
Jorjani E. Zakhireye Kharazmshahi. Corrected by Moharari M. Tehran: Academy of Medical Sciences of Islamic Republic of Iran; 2003. Vol.3 p.126. [Persian]
Safa Z. History of Literature in Iran. Tehran: Ferdos; 1999. Vol.3 p.278. [Persian]
Ibn Kotbi Y. Ma la Yasmae al-Tabib Jahlaho (Manuscript). Tehran: Central Library and University Documentation Center. No.235 p.144-152. [Arabic]
Jamali Yazdi AM. Farokhnameh. Attempted by Afshar I. Tehran: Farhange Iranzamin; 1967. p.139-140, 228-235. [Persian]
Kashani A. Arayes al-Javaher va Nafaes al-Atayeb. Attempted by Afshar I. Tehran: Almoei Publications; 2006. p.280, 315-318. [Persian]
Ibn Faqih Hamedani A. Mokhtasar al-Baladan. Translated by Hakimi M. Tehran: Bonyad Farhang Iran; 2000. p.18. [Persian]
Petroshefski A. Agriculture and land relations in Iran during the Mongol era. Translated by Keshavarz K. Tehran: Institute for Social Studies and Research; 1965. Vol.1 p.396-397. [Persian]
Toosi M. Ajayeb al-Makhloqat. Attempted by Sotoodeh M. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2003. p.255. [Persian]
Hamedani RF. Athar va Ahya. Attempted by Sotoodeh M, Afshar I. Tehran: Mcgil university institute of Islamic studies. Tehran University; 1989. p.63, 66-68, 206. [Persian]
Ilyas Shirazi NM. Al-Aghziyeh va al-Atameh (Manuscript). Tehran: Majles Library. No.2182 p.69-70. [Persian]
Mozaffarian V. Trees and shrubs of Iran. Tehran: Farhang Moaser; 2009. p.444, 462-467, 807, 811, 808, 835-836. [Persian]
Available at: http://www.Fajo.ir.News. Accessed July 7, 2022.
Mozafariyan V. Dictionary of Iranian Plants. Tehran: Farhang Moaser; 2009. p.289-292, 470. [Persian]
Ibn al-Bitar. Al-Jamee al-Mofradat al-Advieh va al-Aghzieh (Manuscript). Vol.2 p.100, 105, 108. Available at: http://www.Lib.eshia.ir. Accessed March 19, 2022. [Arabic]
Ansari Shirazi A. Ikhtiarat Badiee. Corrected by Mir MT. Tehran: Razi Publications; 1992. p.174, 205-206, 364, 431. [Persian]
Ibn Sina H. Ghanoon. Translated by Sharafkandi A. Tehran: Soroush Publications; 2010. Vol.2 p.71-74, 139, 178, 221-222. [Persian]
Sharifi A. Secrets of medicinal plants. Tehran: Hafez Novin Publications; 2009. p.679, 845. [Persian]
Tavarnieh J. Safarnameh. Translated Nouri A. Corrected by Shirani H. Tehran: Sanaei Library and Esfahan: Taeid Bookstore; 1957. p.521. [Persian]
Zargari A. Herbal plants. Tehran: Amir Kabir Publications; 1968. Vol.5 p.494-499. [Persian]
Khalaf Tabrizi MH. Borhane Ghate. Attempted by Moin M. Tehran: Amir Kabir Publications; 1963. Vol.1 p.209. [Persian]
Abrishami MS. Understanding Iranian saffron. Tehran: Toos Publications; 1987. p.15, 25. [Persian]
- چکیده مشاهده شده: 214 بار
- pdf دانلود شده: 100 بار