پاکچشمی در متون کهن پزشکی و آیینی با نگاهی به اخلاق حرفهای
مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی,
دوره 14 شماره 39 (1403),
28 ژوئن 2024
,
صفحه 1-15
https://doi.org/10.22037/bioeth.v14i39.46089
چکیده
زمینه و هدف: یکی از موضوعهایی که امروزه در اخلاق حرفهای پزشکی مورد تأکید است، موضوع مهم پاکچشمی است. پاکچشمیِ پزشک نهتنها در آثار اخلاقی و دینی بهعنوان فضیلت اخلاقی و تکلیف دینی مورد تأکید است بلکه توجه جدی نسبت به آن در متون تاریخی و کهن پزشکی به جای مانده، دیده میشود. علاوه بر متون یاد شده، تأکید بر آن در بسیاری از متون آیینی یا دینی بهخصوص منابع حدیثی و فقهی به نحو چشمگیری وجود دارد تا جایی که میتوان آن را موضوعی تاریخی در این متون به شمار آورد.
روش: این جستار با روش توصیفی تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش جنبههای اخلاقی شامل حفظ اصالت متن، صداقت و امانتداری، رعایت شده است.
یافتهها: در پاسخ به این سؤال که پاکچشمی پزشک صِرفاً تکلیف یا فضیلتی اخلاقی و شخصی برای اوست یا اینکه حقیقتی فراتر است یعنی حقی از حقوق بیمار به شمار میآید در این پژوهش فرض دوم تقویت میگردد. یافتن پیشینۀ تاریخی کهن پزشکی برای این موضوع و دلالتهای آیینی همسو با آن، به منزلۀ کشف فضیلتگرایی مقدم بر اخلاق حرفهای امروزی و درنتیجه موجب بالندگی فرهنگی است. علاوه بر این که رهآوردهای امروزی را به گذشته درخصوص موضوع، پیوند میدهد.
نتیجهگیری: موضوع پاکچشمی در متون کهن پزشکی صرف نظر از نگاه مذهبی، همواره مورد توجه بوده و لذا به لحاظ تاریخی در پیوند کامل و جدی با اخلاق حرفهای این شاخه از علم است. این نتیجه ساختار اخلاقگرای امروزی را با گذشته دور مرتبط میسازد گویی آنچه امروز در مقولۀ چشمپاکی بهعنوان حقی برای بیمار تأکید میشود، قبلاً بازتاب داشته است.
- پاکچشمی
- پزشک
- متون تاریخی
- متون آیینی
ارجاع به مقاله
مراجع
Qasempour S, Khakrand S, Dehghan M. An approach to the study of professional ethics in the Abbasid era. Journal of Medical History. 2023; 14(14): 1-16. P.8. [Persian]
Najafi M. Javaher al-Kalam fi Sharh Shariah al-Islam. Qom: Islamic Publications; 2020. P. 107. 130. 107-180. [Persian]
Saadi M. Kolliat Saadi. Tehran: Milad Publications; 1996. P.763. [Persian]
Hafez S. Diwan, corrected by Parviz Natel Khanlari. Tehran: Khwarazmi; 1983. P.532.282.162.132.832 [Persian]
Moein M. Farhang Farsi. 8th edition. Tehran: Amir Kabir; 1992. [Persian]
Brody H, Doukas D. Professionalism: a framework to guide medical education. Medical education. 2014; 48(10): 980-987.
Asghari Astiyar M, Kazemi A, Abbasi M. A Comparison of Patients' Rights in the Pandnameh of Ali ibn al-‘Abbas al-Majusi al-Ahwazi with Modern Medical Ethics. Journal of Medical History. 2013; 13: 159-174. P.159. 156. [Persian]
Razi M. Ethic of the Tabib, researched by Abd al-Latif Muhammad al-Abd. Cairo: Maktab Dar al- Turath; 1977, p.74-75. [Persian]
Monshi N. Kalila and Demneh, corrected by Mojtabi Minavi. Tehran: Amir Kabir; 1992, p.51-52. [Persian]
Medical ethics including a brief history of medicine. Tehran: Treatment and Medical Education, Vice-Chancellor of Cultural Affairs and Ministry of Health; 1991, p. 276-277. [Persian]
Najm-Abadi M. Ahwazi Pandnameh or the Medical Ritual of Ali Ibn Abbas Majosi Ahwazi. Tehran: University of Tehran; 1955. P. 27. [Persian]
Onsorolmaali K. Qabusnameh, edited by Gholamhossein Yousefi. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 1982. P. 181. [Persian]
Tusi K. Akhlaq Naseri. Tehran: Khwarazmi; 1990. P. 171. [Persian]
Hubaysh Tiflisi A. Kefaiya-al-Teb, Corrected by Zahra Parsapour. Tehran: Sefiardhal Publications; 2019. P. 67. [Persian]
Jurjani A. Khofi Alaei. Tehran: Ettela'at; 1997. P. 123. [Persian]
Aghayani Chavoshi A. Re-reading the principles of medical ethics with the thought of Mohammad bin Zakariya Razi Research Journal of Ethics. 2016; 35: 65-78. P. 9. 12-13. [Persian]
Koleini B. Furooe Kafi. Research and correction by Ali Akbar Ghafari. Tehran: Dar al-Kutub-e-Islami; 1988. Volume 6, 521. [Persian]
Majlesi M. Bihar Al-Anwar. Tehran: Al-Wafa Foundation; 2024. Volume 104, p. 35. Volume 105, p. 37. Volume 75, p. 16. Volume 104, p. 230.
Morteza Ameli J. Medical ethics and ethics in Islam, translated by Mohammad Reza Saleh. Qom: Al-Mustafa; 2019. P. 115. [Persian]
Shahid Sani Z. Al-Rawzah al-Bahiyyah fi Sharh al-Luma'ah al-Dimashqiyya. Qom: Ismailian; 1996. Volume 7, p. 49-50.
Sheikh Mufid M. Qom: Islamic Publications; 1996. P. 420-421.
Tusi M. Al-Mabsut. Qom: Islamic Publications; 2007. Volume 3, p. 385.
Halabi T. Al-Kafi Fi Al-Fiqh. Qom: Boostan Kitab; 2017. P. 281.
Helli H. Mukhtalif al-Shia fī Ahkam al-Sharia. Qom: Bostan Kitab; 2001. Volume 7, p.110-111.
Khomeini R. Tahrir al-Wasila. Tehran: Islamia, Volume 2, p. 381-384. 383.
Mohammad QB. Medical Rights and Responsibilities in Islam, translated by Mahmoud Abbasi. Tehran: Legal Publications; 2010. [Persian]
Gabe SM, Bjarnason I, Tolou–Ghamari Z, Tredger JM, Johnson PG, Barclay GR, Williams R, Silk DB. The effect of tacrolimus (FK506) on intestinal barrier function and cellular energy production in humans. Gastroenterology. 1998; 115(1): 67-74.
Afshar L. Patient privacy criteria in relation to medical staff. 3rd International Medical Law Congress; 2010. [Persian]
Javadi M, Abbasi M, Ziyaei H. Medical ethics and patient's expectations from the doctor. Tehran: Sina Cultural and Legal Institute Publications; 2011. P. 51. [Persian]
Harrani H. Tohaf al-Aqool. Qom: Modaresin Society; 2025. p. 315.
Zali M. New Basics of Doctor-Patient Communication. Tehran: Academy of Medical Sciences of the Islamic Republic of Iran; 1998. p. 3. [Persian]
Parsapoor A, Bagheri A, Larijani B. Review of revolution of patient’s right charter. Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine. 2010; 3(1): 39-47. p.79-90. [Persian]
Tabeei S. A medical book for doctors. Shiraz: Shiraz University of Medical Sciences; 2013. P.23. [Persian]
Manes R. Intervention and reflection in medical ethics, first volume, translated by Faramarz Chamani and Asghar Abu Torabi. Tehran: Center for Medical Ethics Studies and Research; 1995. p. 81-83. [Persian]
Mustafavi M. Al-Qasem. Qom: Islamic Publishing House; 2000. p. 243. [Persian]
- چکیده مشاهده شده: 122 بار
- PDF دانلود شده: 25 بار