نقش حواس در معرفت با تأکید بر نظریه ارسطو
مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی,
دوره 14 شماره 47 (1401),
23 مرداد 2022
,
صفحه 1-10
https://doi.org/10.22037/mhj.v14i47.35654
چکیده
زمینه و هدف: یکی از مهمترین مباحث فلسفی از روزگار باستان تا به امروز مسأله حواس بوده است. فیلسوفان یونان باستان به خصوص Platoو Aristotle، مبسوطاً درباره حواس سخن گفتهاند. ارسطو در دو رساله به تبیین ادراک ظاهری و باطنی معرفت درباره نفس و حواس و محسوس پرداخته است. وی معتقد به معرفتبخشبودن دادههای قوای ظاهری نفس (لامسه، باصره، ذائقه، سامعه و شامه) است و لازمهاش را هماهنگی ادراک حسی با عقل میداند. در میان قوای ادراکی نفس، حس مشترک وضعیت ویژهای دارد که کارکردهایی چون ادراک محسوسات مشترک و تشخیص وجوه تفاوت میان اشیا و ادراک احساس را به آن نسبت میدهد. با توجه به اهمیت جایگاه ویژه ادراک حسی در معرفتآفرینی مسأله اصلی مورد پژوهش در این مقاله پاسخ به این سؤال خواهد بود که نقش حواس مادی و ادراک حسی در معرفتبخشی چقدر است؟ با وجود آنکه مباحث نفسشناسی Aristotle همواره مورد توجه خاص صاحبان اندیشه بوده است، اما هنوز هم جمعبندی از نظرات Aristotleراجع به حس و نقش حواس در معرفت به شکل حاضر در فارسی وجود ندارد. در این مقاله تلاش کردیم با نظم و دقت بیشتری آرای Aristotle را معرفی و نظر مفسرین وی را به صورت جامع در یک نگاه ارائه دهیم. از آنجا که سوالهایی درباره ارتباط و تعامل میان نفس، حواس ظاهری و حس مشترک و قوه فكر مطرح است که ضرورت مطالعه دقیق مباحثی چون ادراك حسی، خیال و قوای نفس به نحوی شایسته میطلبد.
روش: تحقیق از روش توصیفی ـ تحلیلی بوده است.
ملاحظات اخلاقی: راستی و امانتداری در ارجاعات کاملاً رعایت شده است.
یافتهها: در این مقاله تلاش کردیم با نظم و دقت بیشتری آرای ارسطو را معرفی و نظر مفسرین وی را به صورت جامع در یک نگاه ارائه دهیم.
نتیجهگیری: اهمیت جایگاه ویژه ادراک حسی در معرفتآفرینی و ارتباط و تعامل میان نفس، حواس ظاهری و حس مشترک و قوه فكر از جمله دستاوردهای این مقاله است.
- حواس پنجگانه؛ نظام معرفت؛ شناخت؛ ارسطو؛ ادراک
ارجاع به مقاله
مراجع
Aristotle. The Complete Works of Aristotle. Edited by Barnes J. Princeton: Princeton University Press; 1995.
Everson S. Psychology. Cambridge: Cambridge University Press; 1995.
Aquinas ST. Commentary on Aristotle`s De Anima, Notre dame. Indiana: Domb Ox Books; 1994.
Safari Mehdi Q. Face Theory in Philosophy in Aristotle. Tehran: Hekmat; 2008. [Persian]
Aristotle. About the Soul. Translated by Davoodi AM. 5th ed. Tehran: Hekmat; 2009. [Persian]
Shojaee MS. A Look at cognition from the perspective of Philosophy of Psychology and Islam. Journal of Knowledge. 2007; 119: 81-100. [Persian]
Burnyeat MF. Is an Aristotelian philosophy of mind still credible. Edited by Nussbaum MC, Oksenberg Rorty A. Essays on Aristotle’s De Anima. Oxford Academic. 1995; 15-26.
Sorabji R. Intentionality and Physiological processes: Aristotle; theory of sense-perception. Edited by Nussbaum MC, Oksenberg Rorty A. Essays on Aristotle’s De Anima. Oxford: Clarendon Press; 1995.
Aristotle. Natures. Translated by Farshad M. 1st ed. Tehran: Hekmat; 1984. [Persian]
Aristotle. Meta Physics. Translated by Khorasani S-SH. 2nd ed. Tehran: Publishing Ghoftar; 1988. [Persian]
Aristotle. Aristotle’s logic. Translated by Adib Soltani MSH. Tehran: Negah; 1999. [Persian]
Keni Anthony. History of Western Philosophy. Translated by Yaghoobi R. Tehran: Parse; 2019. [Persian]
Tesler E. General History of Greek Philosophy. Translated by Fathi H. Tehran: Hekmat; 2016. [Persian]
Copleston F. History of Philosophy. Translated by Mojtabawi SJ. Tehran: Scientific and Cultural; 2009. [Persian]
Davoodi AM. Reason in the Wisdom of Mosha from Aristotle to Ibn sina. Tehran: Hekmat; 2010. [Persian]
Kashani Afzaluddin M. Literary works. Corrected by Minavi M, Mahdavi Y. Tehran: Kharazmi; 1366. [Persian]
Mokhtary MH. A Comparative Study on the views of Aristotle, ibn Sina and Mulla Sadra on the Function of Sensory Perception and its Epistemological Valve. Journal of Sadra’s Wisdom. 2019; 8(59): 23-25. [Persian]
Ross Sir WD. Aristotle. 2nd ed. London: Methuen; 1988.
Malekian M. History of Western Philosophy. Qom: Office of Cooperation between the Seminary and the University; 1998. [Persian]
- چکیده مشاهده شده: 415 بار
- PDF دانلود شده: 144 بار