• ثبت‌نام
  • ورود
  • فارسی
    • English

مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی

  • صفحه اصلی
  • درباره
    • درباره‌ی مجله
    • تیم سردبیری
    • نمایه نامه ها
  • موارد ضروری
    • فرم تعهد نامه
    • فرمت مقالات
    • دریافت کد ارکید
  • ارزیابی مقالات
  • کمیته بین‌المللی اخلاق نشر
    • اقدامات کمیته بین المللی اخلاق نشر COPE
  • ارسال مقاله/ راهنمای نویسندگان
  • بیانیه حق نشر
  • شماره جاری
  • بایگانی‌ها
  • اطلاعات تماس
  • اطلاعیه‌ها
جستجوی پیشرفته
  1. صفحه اصلی
  2. بایگانی‌ها
  3. دوره 11 شماره 39 (1398): مجله تاریخ پزشکی، تابستان 1398
  4. مقاله پژوهشی

دوره 11 شماره 39 (1398)

فوریهٔ 2020

شاخصه‌های پزشک نمونه از نگاه اطبای مسلمان ایرانی

  • محمود اکبری
  • احمد اشرفی
  • محمدنبی سلیم

مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, دوره 11 شماره 39 (1398), 16 فوریهٔ 2020 , صفحه 63-72
https://doi.org/10.22037/mhj.v11i39.28321 چاپ شده: 2020-03-02

  • مقاله
  • دانلود
  • ارجاع
  • مراجع
  • آمار
  • اشتراک

چکیده

زمینه و هدف: یکی از نخستین علومی که توجه مسلمانان را به خود جلب کرد و گسترش یافت، طب بود، از آنجا که دانش پزشکی با جان و روان انسان‌ها سر و کار دارد، در بیشتر تمدن‌های بشری، از منزلت و اهمیت خاصی برخوردار بوده و به عنوان یک حرفه مقدس بدان ‌نگریسته می‌شد؛ انتظار آن بود که اطبا، آراستگی اخلاقی را با توانمندی حرفه‌ایی درهم آمیزند. تاریخ طب در ایران و اسلام گواه آن است که اخلاق پزشکی، همواره مورد توجه و سرلوحه کار پزشکان موفق، مردمی و نامدار بوده است. پژوهش حاضر با هدف معرفی شاخص‌های راستین یک پزشک آرمانی و نمونه از منظر تعدادی از اطبای بلندآوازه و معتبر ایران اسلامی در قرون نخستین اسلامی، کوشیده تا اصول اخلاقی اطبای سلف را مورد کنکاش قرار دهد.

مواد و روش‌ها: مقاله پیش رو با روش توصیفی ـ تحلیلی و به یاری منابع کتابخانه‌ایی، با بررسی موردی کتاب‌های طبی پنج تن از اطبای ایرانی سده‌های سوم تا پنجم قمری، به نام‌های ابن ربن طبری، زکریای رازی، مجوسی اهوازی، بوعلی سینا و حکیم جرجانی، معیارهای طبیب نمونه را مورد بررسی قرار می‌دهد.

ملاحضات اخلاقی: در مراجعه به متون، صداقت و امانتداری، استناد به متون مورد استفاده، پرهیز از جانبداری در استنباط از متون یا تحلیل‌ها رعایت شده است.

یافته‌ها: نتیجه تحقیق گواه آن است که نزد پزشکان ایرانی مسلمان رعایت اصول اخلاقی و حرفه‌ای در امر طبابت به عنوان مهم‌ترین خصیصه و شرط لازم برای اطبا مطرح بوده و بر این اساس در آثار طبی این پزشکان، ویژگی‌هایی چون ارتباط و یاد خدا، توكل، بردباری، حفظ اسرار پزشکی، خوش خلقی، امیدبخشی، ارتباط و رفتار مناسب با بیمار، اعتقاد راسخ دینی و... مورد تأکید و توصیه قرار گرفته است.

نتیجه‌گیری: پزشکانی که در تاریخ به آن‌ها حکیم نیز گفته می‌شده است، بر اصولی چون حسن برخورد پزشك و تأثیر آن در معالجه بیمار، حضور بر بالین مریض و احترام به او، رعایت تقوا و دینداری، پرهیز از فساد و... به عنوان شروط فرهنگ اخلاقی در علم پزشكی اصرار داشته‌اند. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که دو اصل اخلاق و وجدان و نیز تخصص پزشکی، وجه اشتراک اکثر اطبای ایرانی و مسلمان در سده‌های میانی تاریخ ایران اسلامی بوده است.

کلمات کلیدی:
  • اخلاق پزشکی؛ اطبای مسلمان؛ معیارها؛ ایران؛ قرون 3 تا 5 قمری
  • PDF

ارجاع به مقاله

اکبری م., اشرفی ا., & سلیم م. (2020). شاخصه‌های پزشک نمونه از نگاه اطبای مسلمان ایرانی. مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 11(39), 63–72. https://doi.org/10.22037/mhj.v11i39.28321
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acm-sig-proceedings##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acs-nano##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.apa##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.associacao-brasileira-de-normas-tecnicas##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.chicago-author-date##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.harvard-cite-them-right##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.ieee##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.modern-language-association##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.turabian-fullnote-bibliography##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.vancouver##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.ris##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.bibtex##

مراجع

Mohaddess A. History of medicine in Bouyid period. Tabriz: Ahrar; 1998. p.57. [Persian]

Algood C. Medical History of Iran and the Land of the Eastern Caliphate. Translated by Fergani BA, Rouhani MH. Tehran: Amir Kabir; 2008. p.23-25. [Persian]

Mali M. History of Medical Ethics in Ancient Iran. Translated by Forouhar M. Tehran: Elmi Farhangi; 2009. p.488. [Persian]

Dostkhah J. Avesta. Tehran: Pearl; 1991. p.25. [Persian]

Kristensen A. Iran in the Sassanid Period. Translated by Yasemi R. Tehran: Book World; 2001. p.552. [Persian]

Miandari H. Medical Ethics in the Mirror of Islam, Abstract of the First International Congress of Medical Ethics. Tehran: Medical Ethics Research and Research Center; 1998. p.156. [Persian]

Mohaghegh M. Collection of Texts and Articles in Medical History and Ethics in Islam and Iran. Tehran: Soroush; 1995. p.310. [Persian]

Amini E. The value of the physician and his heavy responsibility in Medical Ethics in the Mirror of Islam. Tehran: Medical Ethics Research and Research Center; 1994. Vol.2 p.94. [Persian]

Rabbin Tabari A. Ferdows al-Hikmah fi-Teb. Edited by Zubir al-Sadiqi M. Berlin: Aftab; 1928. p.128-132. [Arabic]

Ibn Nadim M. Al-Fehrest. Translated by Tajadjad MR. Tehran: Asatir and the International Center for the Intervention of Civilizations; 1988. Vol.1 pp.57-416. [Persian]

Razi M. Al-Hawi. Translated by Tabatabai M. Mashhad: Mashhad University of Medical Sciences; 2011. p.78. [Persian]

Algood C. Iranian Medical History. Translated by Javidan M. Tehran: Iqbal Press; 1352. p.89. [Persian]

Al-Razi M. Al-Mansouri fi Tebb. Achievement of Hazem al-Bakri al-Sadiq. Kuwait: Publications of the Arab Manuscripts Institute Arab Organization for Education, Technology and Science; 1987. p.290-294. [Arabic]

Al-Razi M. Akhlagh al-Tabib. Research by Mohammed al-Abd AT. Cairo: Dar al-Thrash School; 1977. p.16-336. [Arabic]

Brown E. Islamic Medicine. Translated by Rajabnia M. Tehran: Book Publishing and Publishing Company; 1965. p.88. [Persian]

Sarton G. Introduction to the History of Science. Translated by Sadri Afshar GH-H. Tehran: Amir Kabir: 1979. Vol.1 p.3. [Persian]

Najmabadi M. History of Medicine in Iran. Tehran: Honarbakhsh; 1341. p.445. [Persian]

Al-Ahwazi A. Kamel al-Sina al-Tebbiye. Institute of Rehabilitation of Natural Medicine. Qom: Jalaluddin Publicatios; 2008. Vol.2 p.1-20. [Arabic]

Ahmadzadeh A. Medical History of Jundishapur. In MJAUMS Ahvaz 1992. 1(7): 11-27. [Persian]

Abu Ali Sina. Ghanoon fi teb. Translated by Sharafkandi A. Tehran: Soroush; 1991. Vol.1 p.331-380; Vol.2 p.34; Vol.3 p.260-584; Vol.4 p.51-52. [Persian]

Qefti J. Tarikh al-Hokama. Translated by Darabi B. Tehran: Daneshgah Tehran; 1371. p.157. [Persian]

Gorjani S. Zakhireh Kharazmshahi. Corrected and Analysised by Moharrari MR. Tehran: Iran Academy of Medical Sciences; 2001. Vol.2 p.25-26. [Persian]

Gorjani S. Zakhireh kharazmshahi. Efforted by Sirjani S. Tehran: Iran Cultural Foundition; 1977. Vol.1 p.3; Vol.2 p.170; Vol.4 p.3; Vol.6 p.334-529. [Persian]

  • چکیده مشاهده شده: 475 بار
  • PDF دانلود شده: 227 بار

آمار دانلود

  • لینکدین
  • تویتر
  • فیسبوک
  • گوگل پلاس
  • تلگرام

اطلاعات

  • برای خوانندگان
  • برای نویسندگان
  • برای کتابداران

زبان

  • فارسی
  • English
  • صفحه اصلی
  • بایگانی
  • ارسال مقاله
  • درباره‌ی مجله
  • تیم سردبیری
  • اطلاعات تماس

مجله تاریخ پزشکی دارای رتبه علمی پژوهشی از کميسيون نشريات علوم پزشکی کشور (http://journalportal.research.ac.ir/)، وابسته به مرکز تحقيقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی بوده و به صورت پیوسته منتشر می شود. این مجله، یک مجله‌ الکترونيکی است که به زبان فارسی به همراه چکيده انگليسی با دسترسی آزاد (open access) چاپ می شود.

قدرت یافته از OJSPlus