• ثبت‌نام
  • ورود
  • فارسی
    • English

مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی

  • صفحه اصلی
  • درباره
    • درباره‌ی مجله
    • تیم سردبیری
    • نمایه نامه ها
  • موارد ضروری
    • فرم تعهد نامه
    • فرمت مقالات
    • دریافت کد ارکید
  • ارزیابی مقالات
  • کمیته بین‌المللی اخلاق نشر
    • اقدامات کمیته بین المللی اخلاق نشر COPE
  • ارسال مقاله/ راهنمای نویسندگان
  • بیانیه حق نشر
  • شماره جاری
  • بایگانی‌ها
  • اطلاعات تماس
  • اطلاعیه‌ها
جستجوی پیشرفته
  1. صفحه اصلی
  2. بایگانی‌ها
  3. دوره 17 (1404): مجله تاریخ پزشکی. 1404
  4. مقاله پژوهشی

دوره 17 (1404)

مهٔ 2025

کُنّاش‌نویسی و تأثیر آن در پزشکی تمدن ‌اسلامی

  • لیدا مودت
  • زینب سیار
  • حجت عبادی منش

مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, دوره 17 (1404), 6 مهٔ 2025 , صفحه 1-13
https://doi.org/10.22037/mhj.v17i.47782 چاپ شده: 2026-01-30

  • مقاله
  • دانلود
  • ارجاع
  • مراجع
  • آمار
  • اشتراک

چکیده

زمینه و هدف: یکی از مهم‌ترین عوامل در تدوین و گسترش دانش پزشکی در تمدن اسلامی، تأثیرپذیری مسلمانان از مکتب پزشکی جندی‌شاپور بود. تأسیس این مرکز علمی و حضور پزشکان آن در دربار خلافت اسلامی، به تدریج زمینه نظام‌مند شدن علوم پزشکی را فراهم ساخت. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل سنت کُنّاش‌نویسی و تبیین روند شکل‌گیری و گسترش آن در تمدن اسلامی بر پایه منابع تاریخی موجود است.

روش: این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای مرتبط با قرون نخستین اسلامی انجام شده است.

ملاحظات اخلاقی: در نگارش این پژوهش اصول امانت‌داری علمی، اصالت منابع و پرهیز از جانبداری رعایت شده است.

یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد کُنّاش‌ها حاصل تجربه عملی و فعالیت‌های روزمره پزشکانی بودند که دانسته‌های خود را در زمینه تشخیص و درمان بیماری‌ها، شرح مفردات دارویی، دستورات بهداشتی و پرهیزات طبی ثبت کرده‌اند. این آثار همچون دایرةالمعارفی در حوزه پزشکی عمل کرده و بخش‌های مختلفی از جمله طب نظری و عملی را دربرداشته‌اند.

نتیجه‌گیری: سنت کُنّاش‌نویسی یکی از مهم‌ترین عوامل در انتقال و بومی‌سازی دانش پزشکی سرزمین‌های همجوار به تمدن اسلامی بوده است. جندی‌شاپور به‌ عنوان یک مرکز علمی متشکل از مکاتب پزشکی متنوع، نقشی اساسی در شکل‌گیری و گسترش این سنت ایفا کرد و مسلمانان با بهره‌گیری از آن، به توسعه و سازمان‌دهی دانش پزشکی در قالب کُنّاش‌نویسی پرداختند.

کلمات کلیدی:
  • پزشکی
  • جندی‌شاپور
  • کنّاش‌نویسی
  • تمدن اسلامی
  • pdf (English)

ارجاع به مقاله

مودت ل., سیار ز., & عبادی منش ح. (2026). کُنّاش‌نویسی و تأثیر آن در پزشکی تمدن ‌اسلامی. مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 17, 1–13. https://doi.org/10.22037/mhj.v17i.47782
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acm-sig-proceedings##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acs-nano##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.apa##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.associacao-brasileira-de-normas-tecnicas##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.chicago-author-date##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.harvard-cite-them-right##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.ieee##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.modern-language-association##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.turabian-fullnote-bibliography##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.vancouver##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.ris##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.bibtex##

مراجع

Dehkhodā AA. Dehkhodā Dictionary. Tehran: Tehran University Press; 1998. Vol.12 p.18608. [Persian]

2. Rāzi M. Taqāsīm al-Ilal . al-Taqsīm and al-Tashjīr. Translated and Researched by Ḥamāmī Ṣobḥī M. Aleppo community: Institute of Arabic Heritage; 1991. p.13-14. [Arabic]

3. Abu al-Fadā I. Al-Konnāsh fi Fannī al-Naḥv va al-Ṣarf. Study and research by Riyāḍ ibn Ḥasan al-Khawām. Beirut: Al-Maktaba al-Aṣriy; 1999. Vol.1 p.59. [Arabic]

4. Ibn Reḍwān A. Al-Kitāb al-Nāfe fi Kīfīyah Talīm Senā al-Ṭib. Researched by Samerāī K. Baghdad: Baghdad Society; 1966. p.90. [Arabic]

5. Amini F. Konnāsh. Nashreh Ketab Mah o Fonon. 2010; 132: 56. [Persian]

6. Kashkarī Y. Konnāsh fi al-Ṭib. Researched by Shirī A. Tehran: University of Medical Sciences. Institute for Medical History Studies; 2007. p.15. [Arabic]

7. Filsoof al-Dowlah A. Maṭraḥ al-Anẓār fi Trājem Aṭebbā al-A‘asār va Falāsefeh al-Amṣār. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2004. p.237, 291, 293, 327. [Arabic]

8. Zākeri M. Konnāsh va Konshat. Ma'aref. 2002; 26-38. [Persian]

9. Birunī A. al-Ṣeidaneh fi al-Ṭib. pharmacology in medicine. Translated by Mozafarzādeh B. Tehran: Persian Language and Literature Academy; 2004. p.47, 86. [Persian]

10. A‘alam H. Jostarhay Dar Tarikh Olom Dorey Islami. Tehran; Islamic Encyclopedia Foundation; 2002. p.257, 315-316, 339. [Persian]

11. Muntaṣeb Mojābi Ḥ. Bareresi Moton Pezeshki shia dar Tharikh Pezeshki. Kermanshah: Rāzi University; 2006. p.50. [Persian]

12. Ibn Faḍl Allah Omri A. Masālek al-Abṣār fi Mamālek al-Amṣār. Edited by Bassam M. Abu Zabi: Al-Majteem al-Thaqafi; 1992. Vol.9 p.368, 384. [Arabic]

13. Ibn Sinā Ḥ. Tafriḥ al-Qulob. Translated by Dehlavi H. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2004. p.167. [Arabic]

14. Shāh Arzāni M. Ṭib Akbari. Qom: Jalal al-Din Publications; 2008. Vol.2 p.1369. [Persian]

15. Sazgin F. History of Arabic Writings. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance; 2001. p.355, 436. [Persian]

16. Ḥamarneh Sāmi Kh. Fehres Makhṭoṭāt al-Zāhere al-Ṭib al-Ṣeidaleh. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2008. Vol.1 p.254, 369. [Arabic]

17. Emād al-Din Shirāzi M. Resale Afyounie. Edited by Choupani R. Tehran: Al-Ma'i Publications; 2009. p.217. [Persian]

18. Kessel G. A Syriac Medical Kunnāšā of Īšō bar Alī (9th c.): FirSoundings. Intellectual History of the Islamicate World. 2017; 5(3): 228-251.

19. Vagelpohl U. The Abbasid Translation Movement in Context: Contemporary Voices on Translation. 2010; https://wrap.warwick.ac.uk/id/eprint/38552/1/AbbStudies-2-2010_Vagelpohl.pdf.

20. Shāh Arzāni M. Ṭib Akbari. Qom: Jalal al-Din Publications; 2008. Vol.2 p.1365, 1369. [Persian]

21. Ibn Abi Oṣaebeh. Oyun al-Anba fi Ṭabaqāt al-Aṭebbā, Tehran: University of Tehran; 2001. Vol.1 p.66, 82. [Arabic]

22. Abdo Moghavari M, Molapour M. Kholāseh al-Ḥāwi fi al-Ṭib: Tib al-Rāzi. Ghom: Elham Noor Publications; 2012. [Arabic]

23. Rahāvi I. Adab al-Ṭabib. Corrected by Sameraei K. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2008. p.3. [Arabic]

24. Birunī A. Al-Ṣeidneh fi al-Ṭib. pharmacology in medicine. With an introduction by Zaryab A. Tehran: Markaz Nashr Daneshgahi; 1991. p.47, 87, 88. [Persian]

25. Ḥakimi MR. Azkiā al-Aṭibbā. Beirut: al-Alami Institute of Press; 1987. p.346. [Arabic]

26. Moḥaqeq M. Majmoe Moton va Maghalat dar Tharikh va Akhlagh Pezeshki dar Islam va Iran. Tehran: Association of Cultural Works and Experts; 2007. p.275. [Persian]

27. Ibn Jaljal. S. Ṭabaqāt al-Aṭibbā va al-Ḥokamā. Translated by Imām MK. Tehran: University of Tehran; 1970. p.155. [Persian]

28. Golshani S A. Abu Maher Shirazi; Founder of Shirazi Medical School. Journal of Medical History Studies. 2012; 1(1): 17-20. [Persian]

29. Bāvi S. Fehrest Noskhe hay Khati Ketabkhane Majles Shoray Islami. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2003. p.22. [Persian]

30. Issā Bek A. Mo‘ajam al-Aṭibbā. Tehran: Iran University of Medical Sciences; 2008. p.147. [Arabic]

31. Arabi Khattabi M. Al-Aghziyeh and al-Adowieh. Beirut: Dar al-Gharb al-Islami; 1990. p.14. [Arabic]

32. Aqili Alavi Shirazi SMH. Qarabāzin Kabir. Tehran: Tehran University of Medical Sciences; No Date. Vol.2 p.1019. [Persian]

33. Solṭāni A. Encyclopedia of traditional medicine. medicinal plants. Tehran: Arjmand Publications; 2013. Vol.1 p.39. [Persian]

34. Sandah A. Mosoee Al-Ṭib al-Nabavi Islamic. Beirut: Dar al-Marefah; 2007. p.31. [Arabic]

  • چکیده مشاهده شده: 65 بار
  • pdf (English) دانلود شده: 31 بار

آمار دانلود

  • لینکدین
  • تویتر
  • فیسبوک
  • گوگل پلاس
  • تلگرام

اطلاعات

  • برای خوانندگان
  • برای نویسندگان
  • برای کتابداران

زبان

  • فارسی
  • English
  • صفحه اصلی
  • بایگانی
  • ارسال مقاله
  • درباره‌ی مجله
  • تیم سردبیری
  • اطلاعات تماس

مجله تاریخ پزشکی دارای رتبه علمی پژوهشی از کميسيون نشريات علوم پزشکی کشور (http://journalportal.research.ac.ir/)، وابسته به مرکز تحقيقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی بوده و به صورت پیوسته منتشر می شود. این مجله، یک مجله‌ الکترونيکی است که به زبان فارسی به همراه چکيده انگليسی با دسترسی آزاد (open access) چاپ می شود.

قدرت یافته از OJSPlus