• ثبت‌نام
  • ورود
  • فارسی
    • English

مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی

  • صفحه اصلی
  • درباره
    • درباره‌ی مجله
    • تیم سردبیری
    • نمایه نامه ها
  • موارد ضروری
    • فرم تعهد نامه
    • فرمت مقالات
    • دریافت کد ارکید
  • ارزیابی مقالات
  • کمیته بین‌المللی اخلاق نشر
    • اقدامات کمیته بین المللی اخلاق نشر COPE
  • ارسال مقاله/ راهنمای نویسندگان
  • بیانیه حق نشر
  • شماره جاری
  • بایگانی‌ها
  • اطلاعات تماس
  • اطلاعیه‌ها
جستجوی پیشرفته
  1. صفحه اصلی
  2. بایگانی‌ها
  3. دوره 17 (1404): مجله تاریخ پزشکی. 1404
  4. مقاله پژوهشی

دوره 17 (1404)

مهٔ 2025

تبیین مؤلفه‌های شخصیتی و سلوک اجتماعی ابن سینا از منظر تاریخی (420-370 ق.)

  • وحید عابدین پور جوشقانی
  • معصومه سمائی دستجردی

مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, دوره 17 (1404), 6 مهٔ 2025 , صفحه 1-13
https://doi.org/10.22037/mhj.v17i.46350 چاپ شده: 2025-08-13

  • مقاله
  • دانلود
  • ارجاع
  • مراجع
  • آمار
  • اشتراک

چکیده

زمینه و هدف: جامعه ایران در ادوار مختلف تاریخی، متأثر از عوامل گوناگون، دارای قشربندی‌های اجتماعی متعددی بوده و به تبع آن، موقعیت و جایگاه اقشار مختلف نیز متغیر بوده است. این پژوهش با بررسی تاریخی جایگاه اجتماعی ابن سینا به عنوان پزشکی صاحب‌نام، در پی شناخت عوامل مؤثر بر جایگاه اجتماعی پزشکان در قرون اولیه اسلامی در تاریخ ایران است.

روش: این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای به ویژه تاریخ رجال و حکمای قرون اولیه اسلامی انجام شده است.

ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش اصل امانتداری و صداقت در استفاده از منابع تاریخی و تحقیقی رعایت شده است.

یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عواملی مانند نوع و نحوه تعامل اجتماعی، ارتباط با دربار، کیفیت تخصص پزشکی، برخورداری از مهارت‌ها و معارف فراپزشکی، شهرت و مقبولیت، وجود نهادها و زیرساخت‌های علمی و اجتماعی، باورها و اعتقادات، موقعیت خانوادگی یا طبقه اجتماعی و فرهنگ عمومی جامعه، در تعیین و تثبیت جایگاه اجتماعی پزشکان و از جمله ابن سینا مؤثر بوده‌اند.

نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق حاکی از آن است که ابن سینا صرفاً یک پزشک درباری نبود و گستره تعاملات و خدمات پزشکی وی، عموم مردم اعم از دربار و غیر دربار را دربر می‌گرفت. همچنین نقد و ارزیابی بضاعت علمی دیگر پزشکان و دانشمندان، وی را در جایگاه «حکیم ذوالفنون» و منتقد قرار می‌داد. انجام خدمات اداری (هرچند کوتاه‌مدت)، پاسخگویی و حساسیت نسبت به مسائل فلسفی، دینی و فقهی جاری جامعه در قالب جایگاه وزارت و فقاهت، از دیگر عوامل مؤثر و مقوم جایگاه اجتماعی وی در قرون اولیه اسلامی به شمار می‌روند.

کلمات کلیدی:
  • ابن سینا
  • جایگاه اجتماعی
  • پزشکان
  • قرون اولیه اسلامی
  • pdf (English)

ارجاع به مقاله

عابدین پور جوشقانی و., & سمائی دستجردی م. (2025). تبیین مؤلفه‌های شخصیتی و سلوک اجتماعی ابن سینا از منظر تاریخی (420-370 ق.). مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, 17, 1–13. https://doi.org/10.22037/mhj.v17i.46350
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acm-sig-proceedings##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.acs-nano##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.apa##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.associacao-brasileira-de-normas-tecnicas##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.chicago-author-date##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.harvard-cite-them-right##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.ieee##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.modern-language-association##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.turabian-fullnote-bibliography##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.style.vancouver##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.ris##
  • ##plugins.generic.citationStyleLanguage.download.bibtex##

مراجع

Samaei Dastjerdi M, Allahyari F, Forughi Abari A. The investigation of social status of Artists and Craftsmen in Timurids era. History of Islam and Iran. 2016; 26(29): 81-106. [Persian]

Nizami Aruzi Samarghandi A. Four Articles. Edited by Qazvini M. Tehran: Eshraghi Publications; 1985. p.11-83. [Persian]

Velayati A. The role of Avicenna and his valuable work "Canon of Medicine" in evolutional history of Islamic and Persian medicine. JIITM. 2019; 9 :9-16. [Persian]

Minorsky F. Avicenna a few points about his life and origin. Journal of Literary Studies. 1960; 2: 295-306.

Shahpesandy H. Abu Ali Sina (Avicenna) Treatment of the Buyid Prince suffering from melancholy with delusional metamorphosis of boanthropy. Int J Psychiatr Res. 2020; 3(1): 1-4. [Persian]

Pajević A, Pajević I, Jakovljević M, Hasanović M, Kravić N, Žigić N. Ibn Sina (Avicenna) as a psychiatrist A View from Today's Perspective. Psychiatria Danubina. 2021; 19(33): 1218-1226.

Abdel-Halim RE. The role of Ibn Sina (Avicenna)'s medical poem in the transmission of medical knowledge to medieval Europe. Urology Annals. 2014; 6(1): 1-12.

Sajadi MM, Mansouri D, Sajadi MR. Ibn Sina and the clinical trial. Annals of Internal Medicine. 2009; 5(9): 640-643. [Persian]

Levy R. Avicenna-his life and times. Medical History. 1957; 1(3): 249-261.

Ibn Abi Uṣaybiʿah M. Oyun al-Anba Fi Tabaqat al-Atibba. Cairo: Egyptian General Book Organization; 2001. Vol.1 p.67-127. [Arabic]

Elgood S. The History of Medicine in Iran and the Eastern Caliphate Lands. Translated by Forghani B. Tehran: Amir Kabir Publications; 1992. p.202-293. [Persian]

Shahrzouri M. Nuzhat al-Arwah wa Rozat al-Afrah. Translated by Darri Z. Introduction by Isfahani MM. Tehran: Institute for the Study of the History of Medicine; 2011. Vol.2 p.32-134. [Persian]

Safdi KH. Al-Wafi bil-Wafiyat. Beirut: Franz Steiner Publishing House; 2002. Vol.3 p.255, 383. [Arabic]

Modanlou HD. Historical evidence for the origin of teaching hospital, medical school and the rise of academic medicine. Journal of Perinatology. 2011; 31(4): 236-239.

Ernst K. Following Muhammad. Translated by Kakayi GH. Tehran: Hermes Publications; 2015. p.168. [Persian]

Beyhaghi A. The History of the Sages, called Durrat al-Akhbar wa-Lam’at al-Anwar, meaning a translation of the completion of Sawan al-Hikmah. Edited by Shafi M. Lahour: No Name; 1971. p.42-74. [Persian]

Najm Abadi M. History of Medicine in Iran after Islam (From the Emergence of Islam to the Mongol Era). 3rd ed. Tehran: Tehran University; 1996. p.489-583. [Persian]

Avicenna H. The Canon of Medicine. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi; 2008. Vol.4 p.2-105. [Arabic]

Brown E. Islamic Medicine. Translated by Rajabnia M. Tehran: Scientific and Cultural; 1985. p.79-90.

Hamawi Y. Mo’ajam al-Odaba. Translated by Ayati A. Tehran: Soroush Publications; 2002. Vol.2 p.460, 1209. [Arabic]

Ibn Khalakan A. Wafayat al-A'yan wa Anba' Abna' al-Zaman. Edited by Ihsan Abbas. Qom: Al-Sharif al-Razi; 1985. Vol.2 p.158; Vol.4 p.249. [Arabic]

Qeftī A. Qeftī History of the Philosophers. Edited by Daryaie B. Tehran: University of Tehran; 1992. p.321-558. [Arabic]

Kasiri M. Medicine in the Mughal period. Isfahan: Isfahan University of Medical Sciences; 2010. p.36, 61. [Persian]

Wahhabzadeh J. Avicenna; the Pioneer of Poet-Physicians and Politicians. Hafez. 1999; 55: 11-18. [Persian]

Ibn Sīnā Ḥ. Ragshenāsī yā Resāleʾī dar. Edited by Meshkat M. 2nd ed. Tehran: Cultural Heritage and Honors Association, 2004. [Persian]

Ibn Sīnā Ḥ. Meʿrāj-nāmeh. Redacted by Abarghūʾī SH. Edited by Haravī NM. 2nd ed. Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation; 1987. p.94-131. [Arabic]

Azimi R. Medical Sciences Specializations in Buyid Era. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine. 2014; 5(1): 94-99. [Persian]

Sarrafzadeh AS, Sarafian N, von Gladiss A, Unterberg AW, Lanksch WR. Ibn Sina (Avicenna): Historical vignette. Neurosurgical Focus. 2001; 11(2): 1-4.

Ibn Al-Ebri G. Tarikh Mokhtasar al-Adwal. Beirut: Dar ul-Mashreq; 1992. p.175. [Arabic]

Ibn Nadim M. Al-Fihrist. Translated by Tajaddod MR. Tehran: Commercial Bank; 1967. Vol.1 p.531. [Persian]

Heydari A, Keshavarz H, Sepehr M. A Review of the Foundations of Medical Ethics in the Book "The Canon" by Avicenna. Journal of Ethics and History of Medicine. 2012; 5(5): 66-75. [Persian]

  • چکیده مشاهده شده: 215 بار
  • pdf (English) دانلود شده: 69 بار

آمار دانلود

  • لینکدین
  • تویتر
  • فیسبوک
  • گوگل پلاس
  • تلگرام

اطلاعات

  • برای خوانندگان
  • برای نویسندگان
  • برای کتابداران

زبان

  • فارسی
  • English
  • صفحه اصلی
  • بایگانی
  • ارسال مقاله
  • درباره‌ی مجله
  • تیم سردبیری
  • اطلاعات تماس

مجله تاریخ پزشکی دارای رتبه علمی پژوهشی از کميسيون نشريات علوم پزشکی کشور (http://journalportal.research.ac.ir/)، وابسته به مرکز تحقيقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی بوده و به صورت پیوسته منتشر می شود. این مجله، یک مجله‌ الکترونيکی است که به زبان فارسی به همراه چکيده انگليسی با دسترسی آزاد (open access) چاپ می شود.

قدرت یافته از OJSPlus