روند صدور مجوزهای قابلگی در دوره قاجار (1304-1230 ش.)
مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی,
دوره 18 (1405),
4 فروردین 2026
,
صفحه 1-18
https://doi.org/10.22037/mhj.v18i.46044
چکیده
زمینه و هدف: در روند مدرنسازی پزشکی در ایران، حرفه قابلگی که مستقیماً با سلامت زنان و سیاستهای جمعیتی دولت مرتبط بود، به تدریج تحت نظارت و قانونمندی قرار گرفت. با تصویب قانون طبابت در سال ۱۲۹۰ شمسی و تأسیس نهادهایی چون دارالولاده، دارالامهات و دارالمعلمات، قابلهها موظف به گذراندن دورههای آموزشی و دریافت مجوز رسمی شدند. این پژوهش روند ضرورت صدور مجوزهای قابلگی از سال ۱۲۳۰ تا ۱۳۰۴ شمسی را بررسی میکند تا نشان دهد چگونه نظارت دولتی و آموزش نظاممند موجب تثبیت جایگاه قابلهها در ساختار بهداشت و درمان و بهبود شاخصهای سلامت زنان شد.
روش: روش این پژوهش با توجه به ماهیت تحقیقات اسنادی، توصیفی ـ تحلیلی میباشد.
ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش الزامات اخلاقی شامل صداقت، امانت داری و اصالت متون رعایت شده است.
یافتهها: پیش از این، پژوهشهایی در زمینه قابلگی در دوره قاجار صورت گرفته، اما به صورت مجزا به روند صدور مجوزها و پیشینه آن نپرداختند. در اواخر دوره قاجار، عدم رشد جمعیت و میزان بالای مرگ و میر نوزادان و مادران موجب برخی اقدامات اصلاحی جهت بهبود وضعیت بهداشت شد که از آن جمله تصویب قانون طبابت و ایجاد برخی نهادها و مراکز درمانی و نظارت بر آنها بود. در این روند قابلگی به عنوان حرفهای که به صورت مستقیم با سلامت مادر و نوزاد ارتباط داشت، مورد توجه و نظارت قرار گرفت و پس از سنجش و آموزش مورد نیاز، مجوزهایی برای قابلهها صادر شد.
نتیجهگیری: بررسی این اسناد نشان میدهد، روند یکسان و قانونمند برای صدور مجوزها قابلگی و مامایی وجود داشته و این اقدامات در تثبیت جایگاه قابلهها و کاهش مرگ و میر نقش مؤثری داشته است.
- ایران
- قاجار
- قابلگی
- مامایی
- مجوز
- تصدیقنامه
- طبابت
ارجاع به مقاله
مراجع
1. Malekzadeh E. The Evolution of Midwifery Profession in the Qajar and Pahlavi Eras. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies; 2015. p.46-48. [Persian]
2. Roustaei M. Medicine and Medical Practice in Iran. Tehran: National Library and Archives of Iran; 2003. Vol.1 p.234. [Persian]
3. Karimian A. The Establishment of Midwifery School: The First Step in Midwifery Education in Iran (1916-1928). Sarem J. 2018; 3(2). 113. [Persian]
4. Ebrahim Nejad H. Medicin in Iran. Translated by Karimi M. Tehran: Shirazeh Publications; 2022. p.239. [Persian]
5. Kashani-Sabet F. Conceiving Citizens: Women and the Politics of Motherhood in Iran. Oxford: Oxford University Press; 2011. p.36.
6. Tashid AA. Eternal Gift or the Life of Dr. Amir A'lam. Tehran: Journal of Islamic History; 1961. p.5-94. [Persian]
7. Khansari AJ. Kolthoum Naneh. Edited by Asadi B. Tehran: Morvarid Publications; 1976. p.9. [Persian]
8. Adib al-Hokama S. Tadbir al-Hawamel. Lithograph edition. 1894. p.2. [Persian]
9. Aqili M. A Commentary on Khulasat al-Hikmah. Edited by Malek M. Tehran: Hil Publications; 2011. p.39-40. [Persian]
10. Alam-e Nesvan Newspaper. 1962; 10(6): 283. [Persian]
11. Koushki F. Traditional Medicine in Iran: Sabzevar. Tehran: Manshour Samir; 2016. p.119. [Persian]
12. E'temad al-Saltaneh MH. Matla' al-Shams. Lithograph edition. Vol.2 p. 237. [Persian]
13. Shokufeh Newspaper. 1913; 1(12); 3(12). [Persian]
14. Karimian A. A Review of the History of Women's Hospitals in Iran. Sarem Med Res J. 2016; 2(2): 120. [Persian]
15. Floor W. Hospitals in Iran during the Safavid and Qajar Periods. Translated by Nabipour I. Bushehr: University of Medical Sciences; 2014. p.36. [Persian]
16. Hunke S. Islamic Culture in Europe. Translated by Rahbani M. Tehran: Islamic Culture Publications; 1982. Vol.2 p.72-74. [Persian]
17. Rashid al-Din Fazlullah Hamadani. Waqfnameh of Rab'-e Rashidi. Edited by Minovi M & Afshar I. Tehran: National Monuments Society; 1977. p.146. [Persian]
18. Tajbakhsh H. History of Hospitals in Iran. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies; 2000. p.331. [Persian]
19. Zaydan J. History of Islamic Civilization. Translated by Javaherkalam A. Tehran: Amir Kabir Publications; 1993. p.603. [Persian]
20. Shahri J. Old Tehran. Tehran: Mo'in Publications; 1997. Vol.2 p.274. [Persian]
21. Benjamin S. Iran and the Iranians. Translated by Kordbacheh MH. Tehran: Javidan Publications; 1984. p.179. [Persian]
22. Adamiyat F. Amir Kabir and Iran. Tehran: Kharazmi Publications; 1982. p.335. [Persian]
23. Mehrabani V. Illustrated History of Medicine. Tehran: Safir Ardehal; 2014. Vol.9 p.4634. [Persian]
24. E'temad al-Saltaneh MH. Mir'at al-Buldan. Edited by Nava'I A. Tehran: University of Tehran; 1988. Vol.2 p.1327. [Persian]
25. Amiri Z. Life, Works, and Historical Methodology of Aliqoli Mirza E'temad al-Saltaneh. Maragheh: Farhang Bonyan; 2018. p.167. [Persian]
26. Taher Ahmadi M. Sepahsalar's Reforms. Ganjineh-ye Asnad. 2005; 15(60): 17. [Persian]
27. Doulat Aliyeh Iran Newspaper. 1900; No.541. [Persian]
28. Sa'adat E. History of Medical Progress in the Last Seventy Years. No Place: No Name; 1991. p.50-52. [Persian]
29. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015061-0004.
30. Dremps M. Principles of Modern Midwifery Hygiene. Translated by Mazhab al-Saltaneh. Tehran: No Name; 1920-1921. [Persian]
31. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015027.
32. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-035229-0002.
33. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015061-0012.
34. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015033-0005.
35. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015033-0006.
36. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015033-0007.
37. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015033-0011.
38. Katiraei M. From Adobe to Adobe. Tehran: Sales; 1999. [Persian]
39. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-017632-0001.
40. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-017632-0002.
41. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-017632-0003.
42. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015061-0090.
43. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015061-0022.
44. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015061-0020.
45. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015061-0018.
46. The Document Center and the National Library Archive. Document No.297-015062-0004.
47. The Document Center and the National Library
- چکیده مشاهده شده: 41 بار
- pdf (English) دانلود شده: 46 بار