زمینهها و آثار مهاجرت پزشکان عصر صفویه به امپراطوری عثمانی
مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی,
دوره 16 (1403),
7 مهٔ 2024
,
صفحه 1-14
https://doi.org/10.22037/mhj.v16i.42290
چکیده
زمینه و هدف: صفویان به عنوان نخستین حکومتی که پس از اسلام، نظامی متمرکز را بنیان نهادند و مذهب تشیّع را در ایران رسمیت بخشیدند، در شرق و غرب با حکومتهایی همچون امپراطوری عثمانی و هند همسایه بودند. دانشمندان این سرزمینها با یکدیگر در آمد و شد بودند و به تبادلات علمی، فرهنگی و اقتصادی میپرداختند. مقاله حاضر درصدد است به بررسی علل مهاجرت پزشکان عصر صفوی، به عنوان یکی از اقشار مهم جامعه این دوره، به امپراطوری عثمانی بپردازد و باورهای مذهبی، بحرانهای سیاسی و رقابتهای درباری صفویان و نیز تأثیر اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی سرزمین عثمانی در این مهاجرتها را مورد واکاوی قرار دهد.
روش: در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی با گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانهای و بررسی متون تاریخی به تحلیل دادهها پرداخته شده است.
ملاحظات اخلاقی: در پژوهش حاضر جنبههای اخلاقی شامل اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: یافتههای پژوهش حاکی از سختگیری پادشاهان و باورهای مذهبی حاکم بر نظام سیاسی عصر صفوی از یکسو و جو سیاسی و اقتصادی مساعد در جامعه عثمانی از سویی دیگر است. همچنین استقبال پادشاهان عثمانی از عالمان و دانشمندان ایرانی برای اقامت در سرزمین عثمانیان از دلایل اصلی مهاجرت اطبای عصر صفویه بوده است.
نتیجهگیری: جامعه پزشکی در دوره صفوی با وجود آنکه از طبقات مهم درباری محسوب میشدند، با مشکلات زیادی، از جمله قتل، مصادره اموال، برکناری از منصب و تبعید مواجه بودند، لذا ناگزیر از ایران به عثمانی مهاجرت کردند و آثار بسیار ارزشمندی به فارسی و عربی بر جای گذاشتند و سبب شکوفایی علم پزشکی در امپراطوری عثمانی شدند. از مهمترین این آثار میتوان به حیاتالحیوان دمیری، رجوعالشیخ ابن کمال، رساله فی الطاعون عثمان طبیب و مرآةالصحه غیاثالدین اصفهانی اشاره کرد.
- مهاجرت پزشکان
- صفویه
- عثمانی
- ایران
ارجاع به مقاله
مراجع
Dinparast V. Iranian Elites and their Scientific and Cultural Activities in Ottoman Empire of the 9th and 10th Centuries A.H. Research Institute of Humanities and Cultural Studies. 2013; 4(1): 79-100. [Persian]
Allameh M. Investigation of the transfer of sciences to the territory of the Ottoman Caliphate until the arrival of Shiite scholars of the Safavid era. Shiite Science-Research Quarterly. 2015; 13(51): 27-40. [Persian]
Khabiry M, Ahansazan R, Ahansazan H. Iranian Physicians in the Ottoman Empire (From the 9 to 12th Century AH). Journal of Research on History of Medicine. 2018; 7(2): 91-102. [Persian]
Savory R. Iran under the Safavids. Translated by Azizi k. Tehran: Center Publications; 2006. p.26, 41. [Persian]
Rumlu H. Aḥsan al-Tavarikh. Tehran: Asatir Publications; 2010. [Persian]
Sanson. Voyage ou relation de letat present. Translated by Taffazoli T. Tehran: Ziba Publications; No Date. p.52. [Persian]
Purgstall H. Histoire de l'Empire ottoman depuis son origines jusqu'a nos jours. Translated by Aliabadi M. Tehran: Zarin Publications; 1988. [Persian]
Rais Nia R. Iran and Ottomans at the threshold of the 20th century. Edited by Turks Y. Tabriz: Sotoudeh Publications; 1995. p.28-30, 792. [Persian]
Riahi M. Iranian embassy letters. Tehran: Tous Publications; 1989. p.2, 26, 170, 172-173, 176-177, 223. [Persian]
Khandmir GH. Habib al-Seir. Tehran: Khayyam Bookstore; No Date. Vol.4 p.66, 468. [Persian]
Panahi Semnani MA. Shah Ismail Safavi; the general of Red-hats. Tehran: Sample Book; 1993. p.164, 262. [Persian]
Safa Z. History of Iranian Literature. Tehran: Ferdows Publications; 1990. [Persian]
Elgood C. A medical history of Persia. Translated by Javidan M. Tehran: Iqbal Publications; 1973. p.510, 513, 515, 533. [Persian]
Monshi E. History of the Abbasid worldview. Tehran: Amir Kabir Publications; 1971. p.168. [Persian]
MonjemYazdi M. Abbasid History (Molla Jalal Monjem Newspaper): History of Iran in the Time of Shah Abbas Safavi. Tehran: Vahid Publications; 1987. p.114. [Persian]
Lockhart L. The fall of the Safavi dynasty and Afghan occupation of Persia. Translated by Emad M. Tehran: Taban Publications; 1964. p.84. [Persian]
Jonabodi M. Rowza al-Safavieh. Tehran: Dr. Mahmoud Afshar Endowment Foundation; 1999. p.248. [Persian]
Pashazadeh M. The revolution of Islam between specials and generals people. Qom: Dalil Publications; 2000. p.69. [Persian]
Uzuncarsili I. Osmanili Tarihi Ismail Hakki Uzun carslil. The ohoman history. Translated by Nobakht I. Tehran: Keyhan Publications; 1990. [Persian]
Chardin J. Sir John Chardin's travels in Persia. Translated by Yaghmaei I. Mashhad: Tus Publications; 1993. [Persian]
Vahid Qazvini MMT. Tarikhe Jahan Ara Abbasi. Edited by Mir Mohammad Sadiq S. Tehran: Institute of Human Sciences and Cultural Studies; 2004. p.295. 318. [Persian]
Heydarzadeh T. Iranian scholars’ Migrations to the Ottoman Empire (and the transfer of Iranian schools traditions to that land from the beginning of Teymurid to the end of Safavid era). Tehran: Farhang Publications; 1996. p.20-21, 49-94. [Persian]
Daghser R. 500 Years time's erosion in Chalderan, or the Connection between Iran and Turkey in the Eastern Issue. Tabriz: Nabati Publications; 2013. p.43, 54. [Persian]
Ehsan Oghlu A. The Schools of the Ottoman Empire. Translated by Ebadi M. Islamic History Quarterly. 2007; 8(29): 149-175. [Persian]
Razi A. Haft Ighlim. Revised by Fazel J. Tehran: Scientific Press Institute; 1999. Vol.3 p.1028. [Persian]
Ghazvini MA. Tazkira Meykhaneh. Tehran: Publications of Haj Mohammad Hossein Iqbal and Partners; 1961. p.493, 510. [Persian]
GolchinMaani A. Indian caravan. Mashhad: Astan Quds Razavi; 1990. Vol.1 p.469. [Persian]
Riahi M. Persian language and literature in the Ottoman Empire. Tehran: Marvi Publications; 1990. p.169-170, 223. [Persian]
Krusinski T. The history of the late revolutions of Persia: Taken from the Memoirs of Father Krusinski. Translated by Danbali A. Tehran: Tus Publications; 1984. p.25, 36. [Persian]
Falsafi N. Life of Shah Abbas I. Tehran: Scientific Publications; 1979. p.465. [Persian]
Moatamedi E. History of Science in Iran. Tehran: Mohajer Publishing House; 2012. Vol.3 p.41. [Persian]
Smith R. The First Age of the Portuguese Embassies. Translated by Zanganeh H. Tehran: Behdid Publications; 2002. p.36. [Persian]
Samia M. Tazkira al-Maluk. Corrected by Siyaghi SMD. Tehran: Tahuri Publications; 1953. p.20. [Persian]
Kaempfer E. Am hofe des persischen grosskonigs (1684-85) [Das erste buch der amoenitates exoticae]. Translated by Jahandari K. Tehran: Kharazmi Publications; 1984. p.41, 101. [Persian]
Ghazvini A. Al-Fi History (A Thousand-Year History of Islam). Tehran: Scientific and Cultural; 2003. Vol.8 p.5916. [Persian]
Fendersky S. Tohfa al-Alam; in Shah Sultan Hussein’s characteristics and news. Tehran: Library, Museum and Documentation Center of the Islamic Consultative Assembly; 2009. p.75. [Persian]
Valeh Esfahani MY. Kholebarin (Iran during the Safavid Era). Corrected by Mohhaddeth M. Tehran: Dr.Mahmoud Afshar Endowment Foundation; 1993. p.454. [Persian]
Monshi Ghomi A. Kholasat al-Tawarikh. Corrected by Eshraqi E. Tehran: Tehran University Publishing and Printing Institute; 2004. Vol.2 p.600. [Persian]
Monshi Ghazvini B. Javaher al-Akhbar. Corrected by Bahramnejad M. Tehran: Mirath Maktoob; 2008. p.235. [Persian]
TashKoparizadeh A. Al-Shaqaiq al-Namaniyah in the scholars of the Ottoman state. Beirut: Dar al-Kitab al-Arab; 2016. p.135, 190, 200, 256, 312-315. [Arabic]
Tarbiat M. Scholars of Azerbaijan. Tehran: Majles Foundation; 1935. p.199. [Persian]
Haji Khalife. Kashe al-Zonoun about the names of books and arts. Beirut: Dar Ehya al-Trath al-Arabi; No Date. p.697. [Arabic]
Navaei A. Majalis al-Nafayis. Corrected by Hekmat AA. Tehran: Manouchehri Publications; 1953. p.381. [Persian]
Derayati M. Catalogue of Iranian Manuscripts (Fankha). Edited by Derayati M. Tehran: National Archives and Library Organization of the Islamic Republic of Iran; 2011. Vol.28 p.934. [Persian]
- چکیده مشاهده شده: 280 بار
- pdf دانلود شده: 150 بار