معرفی کتاب مفتاحالعطارین سعدالدین مرغینانی و بررسی علل ناشناختهماندن آن
مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی,
دوره 14 شماره 47 (1401),
23 مرداد 2022
,
صفحه 1-12
https://doi.org/10.22037/mhj.v14i47.36448
چکیده
زمینه و هدف: احیای هویت مادی و معنوی یک ملت مستلزم احیای میراث تاریخی آن ملت است و نسخ خطی بخشی از این میراث ذیقیمت محسوب میشوند. مفتاحالعطارین یکی از این کتب ارزشمند است که در حیطه دانش مفردهشناسی و داروسازی به رشته تحریر درآمده، این مقاله به معرفی این کتاب، نویسنده آن و همچنین بررسی علت ناشناختهماندن کتاب و مؤلفش در جامعه علمی ایران پرداخته است.
روش: پژوهش حاضر با روش کتابخانهای ـ اسنادی و به شیوهای توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: در تدوین این پژوهش اصل امانتداری و صداقت در استناد به متون مورد استفاده، اصالت منابع و پرهیز از جانبداری در مراجعه به متون یا تحلیلها رعایت شده است.
یافتهها: کتاب مفتاحالعطارین، تألیف سعدالدین مرغینانی احتمالاً بین سده هفتم تا نهم قمری نگاشته شده، این کتاب شامل دو مقاله است: مقاله اول حاوی اطلاعاتی درباره علم داروسازی است؛ مقاله دوم به طور اختصاصی به مفردات دارویی میپردازد. در جهت نیل به هدف پژوهش علاوه بر بررسی زندگی مؤلف و معرفی کتاب، سعی شده است شرایط سیاسی، اجتماعی، دینی و حتی جغرافیایی آن زمان، مد نظر گرفته شود.
نتیجهگیری: مقاله حاضر علت ناشناختهبودن این کتاب و مؤلفش در ایران را ناشی از وضعیت سیاسی، اجتماعی و علمی حاکم بر سرزمینهای اسلامی بعد از حمله مغول میداند، چراکه استیلای مغول از یک طرف منتج به رکود و عدم پویایی حوزههای علمی شد و از سوی دیگر به علت عدم یکپارچگی، ثبات و امنیت سیاسی، سبب گسستگی ارتباط بین آنها گشت.
- مفتاحالعطارین؛ سعدالدین مرغینانی؛ داروسازی؛ مفردات
ارجاع به مقاله
مراجع
Ansaripour M, Naseri M, Esfehani M, Nabipour I, Rakhshani F. Modernity and Tradition in Medicine. Med Hist J (Quarterly). 2014; 5(15): 53-73. [Persian]
Marghīnānī S. Mifṭāh ul-‘Aṭṭārīn. Transcribed by Bukhārī M. Library of Malik; 1459. No 4495/8. 2, 3, 4, 13, 15, 16, 17, 18-26, 34, 38, 43, 119. [Persian]
Marghīnānī S. Mifṭāh ul-‘Aṭṭārīn wa Mifṭāh ul-Hudūd. Transcribed by Amānullāh khān. Library of Majlis; 16th-17th century. No 17066/1. 5, 6, 13-16, 19, 20, 21, 23, 60, 61, 62. [Persian]
Marghīnānī S. Mifṭāh ul-‘Aṭṭārīn wa Mifṭāh ul-hudūd. Transcribed by Amānullāh khān. Introduced by Esfehani M. Tehran: Research Institute for Islamic & Complementary Medicine, Iran University of Medical Sciences; 2013. [Persian]
Karājī A. Kanz ul-Fawaʾid. Qom: Maktabat ul-Muşṭafawī; 1990. p.239. [Arabic]
Kuliīnī M. Uṣul ul-Kāfi. Translated by Rasuli H. Tehran: ʿIlmī–yi Islamī–yi; No Date. Vol1 p.37. [Persian]
Ibn Sīnā H. al-Qānūn fī al-Ṭibb. Beyrouth: Dār ul-Turāth al-Arabī; 2005. Vol.1 p.21-22; Vol.4 p.223-224. [Arabic]
Ibn Sīnā H. Al-Manṭiq ul-Mashriqīīn wa al-Qasīdi-yi al-Muzdawaji-yi fi al-Manṭiq. Qom: Ayatollah Mar'ashī Najafī; 2021. p.6-10. [Arabic]
Qahreman A, Ukhuwwat A. Adaptation the ancient names of herbal with scientific names. Tehran: Tehran University Press; 2004. p.1-3, 6. [Persian]
Farnbagh Dādgī. Bundahishn. Translated by Bahar M. Tehran: Tūs; 2001. p.86-89. [Persian]
Sahihi Uskui M, Abbasi M, Kangari H. Visual Sciences and Optology in the Third Millennium BC Excavation of the Burnt City of Zābul in Sīstān and Balūchistān Province. Med Hist J (Quarterly). 2014; 4(13): 175-191. [Persian]
Durant W. The Story of Civilization (Our Oriental Heritage). Translated by Aram A. Tehran: ʿIlmī wa Farhangī; 1997. p.218-219. [Persian]
Ziyai A. History of Herbal Medicine. J Med Plants. 2002; 1(2): 43-52. [Persian]
Damirchi SH. The history of Islamic Culture and Civilization. Qom: Nashr-i Ma'ārif; 2010. p.133-135, 234. [Persian]
Ibn Nadīm E. al-Fihrist. Interpreted by Tawil Y. Beyrouth: Dār al-Kutub al-ʿIlmī-yi; 1995. p.273-274, 339, 373-374. [Arabic]
Yāghūt Himawī SH. Muʿjam ul-Buldān. Cairo: Dār ul-Maʾmūn; No Date. Vol.3 p.45; Vol.11 p.266. [Arabic]
Ibn Abī Uṣaybiʿah A. Uyūn ul-Anbāʾfī Ṭabaqāt al-Aṭibbā. Mecca: al-Matbaʿah al-Vahabiʿah; 1882. Vol.1 p.175-187, 501. [Arabic]
Muhaqiq M, Panahi W. Medical terms in Ancient Arabic-Persian Glossaries. Tehran: al-Maʿī; 2012. p.2. [Arabic]
Muqbil A. Evolution of Medicine and Pharmacy in the World 2- From Jundishapur to Modern Europe and America. JSMJ. 2013; 12(6): 629-643. [Persian]
Shamsi S. Generalities of stylistics. Tehran: Firdus; 1994. p.13, 15, 85, 102, 156. [Persian]
Afshar I. List of Manuscripts of Malik National Library Dependent to Astān Quds. Mashhad: Astān Quds; 1976. Vol.7 p.411. [Persian]
Derayati M. Indexes of Iranian Manuscripts (Fankha). Tehran: National Library and Archives I.R. IRAN; 2012. Vol.30 p.827. [Persian]
Derayati M. Indexes of Iranian Manuscripts (Dena). Mashhad: Cultural and Research Institute of Aljavad; 2012. Vol.9 p.1039. [Persian]
Shukrullahi E. List of Manuscripts of the Library of the Islamic Consultative Assembly. Tehran: Library, Museum and Documents Center Islamic Consultative Assembly; 2012. Vol.47 p.203. [Persian]
Khʾfī Khān M. Muntakhab ul-Lubāb. Edited by Ahmad K, Qadir GH. Kolkata: No Name; 1869. Vol.1 p.223-224. [Persian]
Eslami Fard Z, Ahmadi N, Karimi B, Ghaffari F. The Role of Safavid Immigrant Physicians in Promoting Persian Language in Indian Subcontinent. Med Hist J (Quarterly). 2019; 8(28): 19-26. [Persian]
Kavyani P, Shujainia F. An Investigation of the Reasons for the Migration of Iranian Safavid Physicians to India and Its Consequences. Iranian Studies. 2020; 18(36): 187-213. [Persian]
Bayani SH. Religion and government in Iran of Mongol period. Tehran: University Publication Center; 1997. [Persian]
Mazzaoui M. Safavil Iran and Her Neighbors. Translated by Azhand Y. Tehran: Nashr Gustar; 2010. [Persian]
- چکیده مشاهده شده: 400 بار
- PDF دانلود شده: 235 بار