مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی

چکیده

پژوهش در تاریخ، ضمن آشکارسازی هویت گذشته فرد و اجتماع، همچون چراغی فروزان، حیات آینده را نیز از انوار تابانش روشن می‌کند.

تاریخ‌پژوهان با شناخت اصول و عقاید گذشتگان و یادگیری علل توفیق و یا انحطاط آنها، این توانایی را می‌یابند که امروزِ خود را ساخته و فردایی بهتر را ترسیم نمایند. امام علی (ع) در نامه 49 نهج‌البلاغه در این رابطه فرموده‌اند که: «اگر از گذشته عبرت گیری، آنچه را مانده، حفظ خواهی نمود».

تاریخ پزشکی یکی از قدیمی‌ترین شعب تاریخ علوم به‌شمار می آید. از همان روزی که بشر درصدد رفع آلام خود برآمده، تاریخ طب آغاز شده و از این رو در مورد قدمت طب نمی‌توان تاریخی قائل شد، چرا که از تمدن‌های بسیار دور، اطلاعاتی دقیق در دست نداریم. آنچه به یقین می‌توان گفت این است که اولین فردی که توانسته درد را از خود و دیگران رفع نماید، اولین طبیب بشر بوده است و به همین دلیل تاریخ طب و طبیب همواره با هم توأم‌اند، هر چند که از لحاظ تعریف از یکدیگر مجزا هستند؛ تاریخ طب توصیف اصول و عقاید پزشکی و پیشرفت‌های علم طب در ادوار مختلف و به معنای کلی‌تر تاریخ تحول طب و تاریخ اطباء شرح حال زندگانی پزشکان است. آنچه در تاریخ پزشکی مشهود است این است که در طی قرون متمادی در اغلب تذکره‌ها و تواریخ، شرح حال اطباء به همراه آثار و تألیفات و عقاید آنها یک جا ذکر شده است؛ چنانکه «الفهرست» ابن ندیم، «طبقات الأطباء» ابن جلجل، «تاریخ الحکماء» قفطی، «عیون الأنباء ابن أبی أصیبعه» و «مطرح الأنظار» رکن الحکماء فیلسوف‌الدوله این‌گونه عمل نموده‌اند. در واقع تاریخ طب و اطباء و به تبع آنها تاریخ بیمارستان‌ها و گرایش‌های دیگر همچون چشم پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، دامپزشکی و... تا قریب یکصد سال قبل در یک جا جمع بوده و در قرن اخیر، تاریخ آنها از یکدیگر مجزا گردیده است.

....