تحلیل جامعهشناختی پیامدهای اجتماعی خانواده دورزی (مورد مطالعه: رانندگان شرکت اینترنتیِ اسنپِ مقیم شهر تهران در سال 1403-1404)
مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی,
دوره 16 شماره 41 (1405),
19 خرداد 2026
,
صفحه 1-17
https://doi.org/10.22037/bioeth.v16i41.52020
چکیده
زمینه و هدف: هدف از این پژوهش واکاوی و فهم عمیق تجربه زیسته خانواده دورزی از منظر رانندگان شاغل در پلتفرم اینترنتی شرکت اسنپ در تهران و تحلیل پیامدهای این نوع زندگی است.
روش: این پژوهش به روش کیفی و در چهارچوب رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شد تا از رهگذر روایتها معنای زیسته این پدیده آشکار گردد. جامعه هدف شامل رانندگان شرکت اسنپ در شهر تهران بود که به صورت مستمر و برای دورههای چندماهه از خانواده دور هستند. انتخاب مشارکتکنندگان به شکل هدفمند و زنجیرهای و براساس معیارهایی مشخص صورت گرفت. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته استفاده شد. تحلیلها براساس الگوی پیشنهادی اسمیت و همکاران (2009) و طی شش مرحله شامل کدگذاری، استخراج مضامین و خوشهبندی انجام شد.
ملاحظات اخلاقی: در کلیه مراحل تحقیق، ضمن حفظ محرمانگی، رضایت آگاهانه مشارکتکنندگان اخذ گردید.
یافتهها: یافتهها نشان داد که پیامدهای خانواده دورزی در دو محور اصلی خانوادگی و اجتماعی قابل دستهبندی است. بررسی پیامدها در چنین بافتی، فهمی زمینهای از پدیده خانواده دورزی ارائه میدهد و تأثیر این نوع زندگی را بر ساختار اجتماعی و روابط خانوادگی واکاوی میکند. تحلیل مضامین استخراجشده نشان داد که دورزیستی نهتنها موجب تضعیف پیوندهای عاطفی میان اعضای خانواده میشود، بلکه در سطح اجتماعی نیز موجب ناامنی زیستی ـ اجتماعی و فرسایش سرمایه اجتماعی خانواده میگردد. این پیامدها نقش خانواده را در بازتولید فرهنگی و اجتماعی دچار چالش میسازد و با توجه به شواهد رو به افزایش بودن جمعیت این نوع خانوادهها، این پژوهش بر ضرورت بازاندیشی در سیاستهای کلان در زمینه اشتغال و طراحی راهکارهای نهادی برای کاهش پیامدهای منفی آن تأکید دارد.
نتیجهگیری: نتایج پژوهش بر ضرورت بازاندیشی در سیاستهای کلان در حوزه جمعیت و خانواده با هدف به رسمیت شناختن این نوع از خانواده (خانواده دورزی) در سطح ملی با تشکیل کمیتة ملی و سامانههای ملی ثبت و نظارت بر خانوادههای دورزی، تقویت نظامهای رفاه و تأمین اجتماعی برای کاهش فشارهای اقتصادی و روانی و طراحی مداخلات فرهنگی و آموزشی بهمنظور حفظ پیوندهای خانوادگی و اجتماعی تأکید دارد.
- خانواده دورزی
- پیامدهای خانوادگی
- پیامدهای اجتماعی
- پدیدارشناسی تفسیری
- ناامنی زیستی / اجتماعی
ارجاع به مقاله
مراجع
1. Bales RF, Parsons T. Family: Socialization and interaction process. routledge; 2014.
2. Beck U, Beck-Gernsheim E. Individualization: Institutionalized individualism and its social and political consequences. London: Sage Publications; 2002.
3. Yeoh BS, Lam T. The costs of (im) mobility: Children left behind and children who migrate with a parent. Perspectives on Gender and Migration. 2007; 38: 120-149.
4. Greenhaus JH, Beutell NJ. Sources of conflict between work and family roles. Acad Manage Rev. 1985; 10(1): 76-88.
5. Mohammadi Moradlou R, Sarokhani B, Mohammadi A. Sociological study of the social consequences of the Dorzi family with emphasis on the displacement of social capital (Case study of construction workers living in Tehran in 1397-98). Iranian Journal of Political Sociology. 2022; 5(5): 1138-1156. [Persian]
6. Lopez A. Effects of parents’ long-distance transportation jobs on family mental health and cohesion. BMC Public Health. 2023.
7. Van Manen M. Researching lived experience: Human science for an action-sensitive pedagogy. 2nd ed. London: Routledge; 2016.
8. Coleman JS. Social capital in the creation of human capital. Am J Sociol. 1988; 94: S95-S120.
9. Navidnia M. Social Security and Family. Tehran: Samt Publications; 2009. P.21. [Persian]
10. Mead GH. Mind, self and society. Chicago: University of Chicago Press; 1934.
11. Bourdieu P. The forms of capital. Edited by Richardson JG. In: Handbook of theory and research for the sociology of education. New York: Greenwood Press; 1986. p. 241-258.
12. Smith JA, Flowers P, Larkin M. Interpretative phenomenological analysis. London: Sage Publications; 2009.
13. Smith JA, Osborn M. Interpretative phenomenological analysis. Edited by Smith JA. In: Qualitative psychology: A practical guide to research methods. London: Sage Publications; 2008.
14. Patton MQ. Qualitative research & evaluation methods. 4th ed. Thousand Oaks: Sage Publications; 2015.
15. Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic inquiry. Beverly Hills: Sage Publications; 1985.
16. Schutz A. The phenomenology of the social world. Evanston: Northwestern University Press; 1967.
- چکیده مشاهده شده: 14 بار
- PDF دانلود شده: 15 بار