حکمرانی مطلوب در اندیشههای اخلاقگرایانه افلاطون و فارابی
مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی,
دوره 11 شماره 36 (1400),
17 اوت 2021
,
صفحه 1-12
https://doi.org/10.22037/bioeth.v11i36.37209
چکیده
زمینه و هدف: افلاطون و فارابی به عنوان دو نماینده جریان فکری عقلگرا و ایدهآلگرا در یونان باستان و اسلام به شمار میآیند که رویکردهای اخلاقی در تفکرات آنها برجسته است. اندیشههای اخلاقگرایانه آنان صبغه سیاسی و اجتماعی بارزی دارد که پژوهش حاضر به بررسی حکمرانی مطلوب در نزد این دو متفکر میپردازد.
مواد و روشها: پژوهش حاضر از حیث نوع، نظری و روش آن، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانهای انجام مییابد.
ملاحظات اخلاقی: در نگارش این مقاله، ضمن رعایت اصالت متون، اصول اخلاقیِ صداقت و امانتداری مورد توجه بوده است.
یافتهها: حکمرانی مطلوب در اندیشه اخلاقگرایانه افلاطون به دنبال برقراری عدالت، حاکمیت قانون و برکشیدن فیلسوفشاه در رأس هرم نظام سیاسی است. از این جهت عدالت در اندیشه افلاطون به معنای اعتدال و هماهنگی میان قوای جامعه و قرارگرفتن هر فردی در جای خاصی است که در نظام سیاسی برای وی در نظر گرفته شده است؛ اما در دیدگاه فارابی، قانون و عدالت مبنای شرعی پیدا میکند و فقیه ـ حاکم جای فیلسوفشاه را میگیرد. اجرای احکام شریعت، اصل اساسی در نظام سیاسی و اجتماعی مورد نظر فارابی است که با خوانشی عقلانی از منظر عقل یونانی صورت میگیرد.
نتیجهگیری: نظام حکمرانی مطلوب در آرای اخلاقی افلاطون به سختی میتواند قابلیت اجراشدن داشته باشد، زیرا نیازمند فرا رَوی از واقعیات جامعه و بناساختن نظام سیاسی به دست فیلسوفشاه است، اما مزیت حکمرانی مورد نظر افلاطون آن است که عدالت، قانون و اعتدال در جامعه را اموری عقلانی و قابل حک و اصلاح میداند. این میراث پشتوانه اندیشه عدالتخواهی در سدههای بعدی در غرب شد. اما در آرای فارابی، سویه واقعگرایانه بیشتری دیده میشود که میتواند اعتدال را در الگوی حکمرانی اسلامی بر مبنای تعادل عقل و شرع بنا نهد. بنابراین نظام اندیشه فارابی، بر مبنای فقیه حاکم هم قابلیت عملیاتی دارد و هم بر پایه قواعد اخلاقی، از جمله اصل عدالت و قانون شرع، ساخته میشود.
- حکمرانی مطلوب؛ اخلاق؛ افلاطون؛ فارابی
ارجاع به مقاله
مراجع
Durant V. History of civilization. Translated by Aram A. Tehran: Elmi and Farhangi Publications; 1996.
Faster P. Gods of Political Thought. Translated by Sheikh Al-Islami J. Tehran: Amir Kabir Publications; 1980.
Mosadegh H, Enayat H. Foundation of Political Philosophy in the West, from Heraclitus to Hobbes. Tehran: Winter Publications; 1970.
Bashirieh H. Political Science Education: Tehran: Negahe Moaser Publications; 2000.
Naghibzadeh MA. Philosophy from the Perspective of Speech Philosophers. Journal of the Faculty of Literature and Humanities. 1990; 32(4): 284-300.
Farabi J. Al-jam bayna ra'yay al-hakimayn. Translated by Sajjadi J. Tehran: Roz Publications; 1995.
Mohajernia M. Government in Farabi's political thought. Tehran: Publisher Cultural Institute of Contemporary Knowledge and Thought; 2000.
Plato. Jomhour. Translated by Rouhani F. Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company; 2000.
Hasanifar AR. Wisdom and Law in Plato's Laws. Journal of Metaphysics, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan. 2014; 7(19): 13-26.
Nazerzadeh Kermani F. Principles and foundations of Farabi political philosophy. Tehran: Publisher Alzahra University; 1996.
Nasr H, Leaman O. History of Islamic philosophy. Tehran: Hekmat Publications; 2008.
Mirmohammadi HR. The impact of Islamic culture on the emergence and transformation of cities. Journal of Meshkot. 2001; 1(52): 1-10.
Danesh Shahraki MR, Sohrabi Z. Man in the Light of the Four Philosophers (Farabi, Ibn Khaldun, Sadr al-Motaallahin, Ibn Arabi). Conference on Biological Anthropology and Humanities. 2017; 1(1): 1-13.
Farabi AN. Siyasate Madaniyah. Translated by Sajjadi J. Tehran: Publisher Iranian Philosophy Association; 2005.
Farabi AN. Thoughts of the people of the utopia. Tehran: Tahouri Publications; 1982.
Naameh A. Shiite philosophers. Translated by Ghazban J. Tehran: Islamic Revolution Publications; 1987.
Saliba J. From Plato to Ibn Sina. Translated by Radmehr F. Tehran: Nashre Markaz Publications; 2013.
- چکیده مشاهده شده: 423 بار
- PDF دانلود شده: 172 بار