مقالات مروری


گیاهان دارویی پرکاربرد در فرمولاسیون‌های تنفسی گیاهی اطفال ایران

هانیه طاهرمحمدی, مریم اختری, محمدعلی طاهرمحمدی, بابک دانش فرد, علی اکبر ولایتی, علی عبدالهی نیا

فصلنامه نفس, دوره 10 شماره 4 (1402), 17 ژانویهٔ 2024,

زمینه: امروزه شاهد توسعه فراگير در زمينه بهره‌مندي از فراورده‌هاي گياهي و طبيعي هستيم در حالی که بسیاری از محصولات دارویی، به ویژه داروهای گیاهی، بدون برچسب در کودکان استفاده می‌شوند. هدف این نوشتار ارائه اثرات گیاهان دارویی در محصولات تنفسی گیاهی مکمل در درمان بیماری‌های تنفسی کودکان است که تاکنون مورد مطالعه قرارگرفته و پاسخ قابل ملاحظه‌ای نیز دریافت کرده‌اند.

روش: ابتدا جهت پیدا کردن محصولات تنفسی گیاهی اطفال شرکت‌های دارویی بررسی شدند، سپس گیاهان دارویی موجود در فرمولاسیون‌های اطفال شرکت‌های دارویی استخراج شدند و مطالعات انسانی انجام شده بر روی آنها از پایگاه‌های PubMed و google scholar (با کلید واژه‌های سرفه، آسم و سرما خوردگی) و اطلاعات مرتبط با اثرات دارویی آنها از کتب فارماکوپه گیاهی ایران و PDR for Herbal Medicine استخراج شدند.

یافته‌ها: گیاهان آویشن، عشقه، اکالیپتوس، پنیرک، آقطی، اکیناسه، زنجبیل و شیرین‌بیان گیاهان مورد استفاده در فرمولاسیون‌های گیاهی سیستم تنفسی اطفال شرکت‌های دارویی بازار دارویی ایران هستند که دارای مطالعات بالینی در زمینه سرفه، سرماخوردگی و آسم هستند.

نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که گیاهان دارویی موجود در محصولات مکمل بیماری‌های تنفسی اطفال دارای مطالعات متعدد بالینی بر روی انسان هستند و به ‌عنوان یک مکمل طبیعی در صورت عدم وجود تداخلات دارویی و موارد منع مصرف در کودکان می‌توانند مصرف شوند.

مقالات پژوهشی اصلی


شناسائی عوامل موثر بر اجرای اقتضایی سیاست‌های تأمین منابع مالی پایدار در بخش سلامت

جواد جعفری, سعید صیاد شیرکش, مهدی کاظم پور دیزجی

فصلنامه نفس, دوره 10 شماره 4 (1402), 17 ژانویهٔ 2024,

تامین و گسترش منابع مالی پایدار یکی از اساسی­ترین کارکردهای هر نظام سلامت، در راستای پوشش همگانی سلامت و خدمات­رسانی موثر به افراد تحت پوشش خود می­باشد. مطالعه حاضر با هدف شناسائی عوامل موثر بر اجرای اقتضایی سیاست‌های تامین منابع مالی پایدار در بخش سلامت به انجام رسید. این مطالعه به صورت کیفی و به روش تحلیل محتوا در سال 1401 انجام گرفت. نمونه مورد پژوهش در برگیرنده 12 نفر از خبرگان و صاحب نظران در حوزه تامین مالی در بخش سلامت بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از روش مصاحبه نیمه ساختار یافته  رو در رو جمع‌آوری شد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوا  و نرم افزار MAXQDA 10 استفاده گردید. یافته‌های تحقیق پس از استخراج کدهای فرعی و تعیین مولفه‌ها و ابعاد اثرگذار بر اجرای اقتضایی سیاست­های تامین منابع مالی پایدار در بخش سلامت ناشی از مطالعات کیفی، اقدام به اعتبارسنجی عوامل و اولویت‌بندی موارد تایید شده با دلفی گردید.

در مجموع در دو راند اول و دوم و از بین 105 عامل استخراج‌ شده، در نهایت 51 عامل اعتبارسنجی شده در ذیل ابعاد و مولفه‌ها بعنوان عوامل نهایی انتخاب ‌شدند. این موارد در آیتم‌های فناوری و هوشمندسازی اطلاعات مالی یکپارچه، شفافیت و گزارشگری مالی سلامت، مدیریت مالی نوین، بودجه‌بندی و راهبردها، مدیریت منابع و مصارف مالی سلامت، عوامل عمومی تامین و توزیع منابع مالی سلامت طبقه‌بندی گردیدند. مهمترین یافته‌های پژوهش نشان داد که وزارت بهداشت به عنوان تولیت نظام سلامت برای بهره‌مندی از منابع مالی پایدار، ضمن تعامل با صندوق‌های بیمه اجتماعی درمان و نهادهای قانونی و سازمان‌های مردم نهاد، باید از بین مهمترین مولفه‌ها و عوامل تاثیرگذار بر اجرای اقتضایی سیاست‌های تامین منابع مالی پایدار در بخش سلامت، به ترتیب بالاترین تا کمترین امتیاز به شش عامل محاسبه قیمت تمام شده خدمات؛ استاندارد کردن کدینگ دارو و تجهیزات و ملزومات مصرفی پزشکی و اتصال به سیستم اطلاعات بیمارستان (HIS) و مالی؛ اصلاح و ارتقاء فرآیندهای جذب و بکارگیری نیروی انسانی؛ طراحی واجرای درست و شفاف فرآیندهای مالی و بودجه؛ بهره‌گیری از داشبورد هوشمند برای تصمیم‌گیری مدیران و توزیع اعتبار براساس شاخص بپردازد.

بررسی و مقایسه ارتباط میان ابتلای قبلی به آنفولانزای تیپ A یا B با ابتلا به کووید 19 و شدت آن

محمد ورهرام, سید محمد سیدمهدی, ترانه یزدانپرست, نسرین امینیان, مجید مرجانی, مهدی کاظم‌پور, عاطفه عابدینی, سید علیرضا ناجی

فصلنامه نفس, دوره 10 شماره 4 (1402), 17 ژانویهٔ 2024,

بر اساس مطالعات، فعـال شـدن سیـستم ایمنی در برابر هر یک از عفونت‌ها، شاید بتواند از ابتلا به دیگر عفونت‌ها محافظت کند ولی تعامل پاسخ‌هاي ایمنی بسیار پیچیده است. عفونت هم‌زمان آنفولانزا و کووید19 نشان داده شده است، ولی در خصوص اثر بازدارندگی احتمالی ابتلا به آنفولانزا بر اساس تیپ آن در ابتلا به کووید19 هنوز مطالعه‌ای در جمعیت ایرانی صورت نگرفته است. هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه ارتباط بین ابتلای قبلی به آنفولانزای تیپ A یا B با ابتلا به کووید19 و شدت ابتلا به آن می‌باشد. این مطالعه یــک مطالعــه آینده‌نگــر در بیمــاران مبتلا به آنفولانزای مراجعه کننده به بیمارستان دکتر مسیح دانشوری بود. نوع آنفولانزا (A یا B) به کمک تست PCR تعیین و ثبت می‌شد. به مدت یک سال به طور منظم و ماهانه با داوطلبین تماس گرفته می‌شد و از ایشان در خصوص ابتلا یا عدم ابتلا به کووید19 سوال می‌شد. نیاز به بستری طی دوره ابتلا به کووید19 و مرگ و میر احتمالی ثبت می‌شد. میزان ابتلا یا عدم ابتلا به کووید19، علائم کووید، نیاز به بستری و مرگ و میر ناشی از ابتلا به کووید19 طی یک سال پس از ابتلا به آنفولانزا ارزیابی و به کمک تست آماری chi-square در دو گروه مبتلا به آنفولانزای A یا B مورد مقایسه قرار گرفت. میزان ابتلا به کرونا در مبتلایان به انواع A و B آنفولانزا تفاوت آماری معناداری نداشت (P-value: 0.078). در بین افرادی که مبتلا به کرونا شده بودند، تفاوت آماری معناداری بین مبتلایان قبلی به انواع آنفولانزای A یا B از نظر علائم بیماری کووید19 وجود نداشت (P-value: 0.999). همینطور، تفاوت آماری معناداری بین مبتلایان قبلی به انواع آنفولانزای A یا B از نظر نیاز به بستری به علت بیماری کووید19 وجود نداشت (P-value: 0.315). مرگ به علت کرونا، تفاوت آماری معناداری را بین مبتلایان قبلی به انواع آنفولانزای A یا B نشان نداد (P-value: 0.502). بر اساس نتایج حاصل از این مطالعه، ابتلا به هریک از انواع آنفولانزای A یا B ظرف یک سال گذشته، با ابتلا به کرونا، علائم آن، نیاز به بستری در اثر کرونا و مرگ و میر به علت کرونا ارتباطی نشان نداد.

بررسی بیان miR-449 در لنف نودهای بیماران سارکوئیدوزی و مقایسه بیان آنها با گروه کنترل به روش مولکولی

نگین خسروی, عبدالرضا محمدنیا, چنگیز احمدی زاده, نغمه بهرامی, سعید قربیان

فصلنامه نفس, دوره 10 شماره 4 (1402), 17 ژانویهٔ 2024,

سارکوئیدوز یک بیماری سیستمیک گرانولوماتوز با تظاهرات بالینی غیر اختصاصی است که در هر اندامی، اغلب در ریه ها و غدد لنفاوی داخل قفسه سینه ظاهر می شود. از آنجایی که miRNA ها در ارتباطات سلولی نقش دارند، بنابراین ارزیابی آنها در تشخیص سارکوئیدوز می تواند موثر باشد.

این مطالعه در سال 1402-1401 در بیمارستان مسیح دانشوری انجام شد . 40 نمونه بافت از گره های لنفاوی بیماران مبتلا به سارکوئیدوز و 40 نمونه کنترل، با نظر پزشک متخصص جمع آوری گردید. و سپس آزمایشات مولکولی به روش Realtime PCR  برای  مارکر miR-449 انجام شد.

بیومارکر miR-449 در نمونه های گره های لنفاوی بیماران مبتلا به سارکوئیدوز در 29 نفر از 40 نفر مثبت بود . میزان مثبت بودن این بیومارکر در افراد سالم  19 نفر از 40 نفر بود. بیان بیومارکر miR-449 در بیماران سارکوئیدوزی نسبت به نمونه های سالم افزایش  معنی داری را نشان داد.

نتایج به‌دست‌آمده در این مطالعه نشان می‌دهد که miR-449  نقش مهمی در پاتوژنز التهابی سارکوئیدوز دارد و پتانسیل قابل توجهی به عنوان یک بیومارکر در تشخیص یا پیش‌آگهی سارکوئیدوز میتواند داشته باشد.

اثر تمرین ورزشی هوازی و حذف نورون‌های حسی پیاز بویایی بر حافظه‌ی کاری رت‌های نر نژاد ویستار

فاطمه حسین پور, رضا قراخانلو, محمدرضا رئوفی, محمد جوان

فصلنامه نفس, دوره 10 شماره 4 (1402), 17 ژانویهٔ 2024,

اهداف: تنفس از بینی با ایجاد جریان چرخ‌ه­ای هوا، نقطه­‌ی آغازین همگام سازی تنفسی و فعالیت مغزی می­‌باشد. از آنجاکه نورون­‌های حسی پیاز بویایی نسبت به تحریکات مکانیکی و شدت جریان هوا حساس بوده، لذا عدم تنفس از راه بینی با اختلالات نورولوژیک از جمله کاهش حافظه و اختلال شناختی همراه خواهد بود. با توجه به افزایش شدت ورود جریان هوا به بینی هنگام تمرین ورزشی، این مطالعه به بررسی نقش گیرنده­‌های حسی بویایی  در حافظه‌­ی کاری به­ دنبال تمرین ورزشی هوازی می­‌پردازد.

مواد و روش­‌ها: در این مطالعه 20 سر، رت نر نژاد ویستار با وزن 220-250 گرم به­‌ طور تصادفی به چهار گروه کنترل ـ سالین، کنترل ـ متیمازول، تمرین ورزشی ـ سالین و تمرین ورزشی ـ متیمازول تقسیم شدند. به ­منظور تخریب گیرنده‌­های حسی بویایی ، ابتدای هر هفته تزریق درون صفاقی متیمازول (300 میلی­گرم/کیلوگرم)، انجام ­گرفت. گروه تمرین ورزشی، هفت هفته تمرین هوازی روی نوارگردان اجرا کردند. بعد از پایان دوره تمرینی، آزمون­ رفتاری ماز Y به ­منظور بررسی حافظه‌­ی کاری انجام شد و برای بررسی نتایج از روش آماری آنالیز واریانس دوطرفه استفاده گردید.

یافته­‌ها: نتایج حاکی از آن بود که تخریب  گیرنده‌­های حسی بویایی در اپیتلیوم بینی به­‌طور معنی‌­داری ظرفیت حافظه ­ی کاری در حیوانات را کاهش داد (003/0=p). همچنین حافظه‌­ی کاری در گروه تمرین ورزشی ـ سالین، نسبت به گروه کنترل ـ سالین (0008/0=p) و نیز گروه تمرین ورزشی ـ متیمازول، نسبت به گروه کنترل ـ متیمازول (0001/0>P) به ­طور معنی­‌داری افزایش یافت.

نتیجه‌­گیری: مکانسیم تنفس از بینی هنگام تمرین ورزشی هوازی از طریق تحریک گیرنده­‌های حسی بویایی ممکن است به­ عنوان سازوکاری جهت بهبود حافظه‌­ی کاری در تمرین ورزشی تلقی شود.

شناسایی مولفه های بیمارستان حکمت بنیان از دیدگاه بیماران: مطالعه کیفی

اسماعیل ایدنی, فاطمه کیوانی راد, معصومه پولادوند, مستوره حسینی, حمیده ذوقی, سولماز زرینه, ابوالفضل عباسی, یزدان عبدالمحمدی, شقایق علیاری, آرش کارگر, مونا کریمی, آرش کهن, نسیم نامیان, حدیث نوری, مریم یاری نژاد, الهام قازانچایی

فصلنامه نفس, دوره 10 شماره 4 (1402), 17 ژانویهٔ 2024,

مقدمه: ماموریت اصلی بیمارستان حکمت بنیان تامین مراقبت با کیفیت برای بیماران و برآورده کردن نیاز ها و انتظارات آنها در سایه سه اصل منزلت و کرامت انسانی، دانش و حکمت پزشکی و اخلاق و شئونات اسلامی می باشد. مطالعه حاضر با هدف شناسایی مولفه های بیمارستان حکمت بنیان از دیدگاه بیماران صورت گرفته است که از گام های مهم در انجام این ماموریت به شمار می آید.

روش ها :  این مطالعه از نوع کیفی و روش تحلیل محتوای قراردادی می باشد که جمع آوری و تحلیل داده ها بر اساس مراحل مطرح شده توسط Graneheim    و Lundman صورت گرفته است. جامعه مورد مطالعه در این پژوهش 30نفر شامل 13 نفر خانم و 17 نفر آقا  از بیماران بستری شده در بخش های بیمارستان حکمت بنیان  مسیح دانشوری که مدت قابل توجهی در آن جا حضور داشتند انتخاب شد. مصاحبه ها به صورت نیمه ساختار یافته و چهره به چهره و تا رسیدن به سطح اشباع انجام گرفت.

یافته ها: از طریق جمع آوری و آنالیز داده ها تعداد 229 کد اولیه استخراج گردید که با تحلیل یافته های حاصل، مولفه های بیمارستان حکمت بنیان از دید بیماران در  5 طبقه اصلی و 15 زیر طبقه با محتوای عوامل ملموس ( امکانات و تجهیزات، منابع انسانی و شرایط محیطی)، عوامل اقتصادی (مشکلات مالی معیشتی، بیمه ها و هزینه های درمان)، عوامل فرهنگی( مسائل اخلاقی، اعتقادات و کرامت انسانی)، تاب آوری روحی و روانی در بیماران (آثار روحی روانی، درک خطر و همدلی)، قابلیت اطمینان خطر (اعتماد، پاسخ گویی و تضمین) و همچنین تعدادی کد  نهایی دسته بندی گردید..

بحث و نتیجه گیری: از نتایج نهایی حاصل از این مطالعه در می یابیم از جمله گام های موثر در جهت دستیابی به بیمارستان حکمت بنیان پاسخ مناسب به انتظارات بیماران از بیمارستان است و بیماران در این مطالعه این مهم را بیشتر پیرامون بهره مندی از روشهای درمانی موثر و کم هزینه تر در سایه برخورد شایسته و تو امان با همدلی کادر درمان با خویش می دانند.

رابطه فراشناخت و تنظیم شناختی هیجان با اضطراب کرونا در زنان مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی

اکرم رجبی; محمد قمری; سیمین حسینیان

فصلنامه نفس, دوره 10 شماره 4 (1402), 17 ژانویهٔ 2024,

زمینه: بررسی رفتار، تفکر و واکنش­های عاطفی افراد در بحران­ها کمک شایانی به کاهش و پیشگیری از آسیب­ها در جنبه‌های مختلف زندگی، به‌ویژه بُعد روانی خواهد کرد. براین اساس پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه فراشناخت و تنظیم شناختی هیجان با اضطراب کرونا انجام شد.

روش‌: روش پژوهش توصیفی-همبستگی بود. جامعهآماری پژوهش شامل تمامی زنان مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی شبکۀ بهداشت شهرستان شمیرانات در بازه زمانی 15 فروردین تا 15 خرداد سال 1400 بود؛ که از میان آنها 250 نفر از زنان واجد شرایط بصورت در دسترس انتخاب شدند و به‌صورت آنلاین با استفاده از پرسشنا‌مه‌های تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و همکاران، 2001)، فراشناخت و فراشناخت مثبت (بئر، 2011)، اضطراب کرونا ویروس (علیپور و همکاران، 1398) مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان در نرم‌افزار 25-SPSS تحلیل شدند.

یافته‌ها: بین فراشناخت و راهبردهای انطباقی مثبت تنظیم شناختی هیجان با اضطراب کرونا رابطه منفی معنادار و بین راهبردهای انطباقی منفی تنظیم شناختی هیجان با اضطراب کرونا رابطه مثبت معناداری وجود دارد (01/0P<). همچنین فراشناخت و راهبردهای انطباقی مثبت تنظیم شناختی هیجان، پیش‌بینی کننده اضطراب کرونا در زنان است (01/0P<).

نتیجه‌گیری: فراشناخت و تنظیم شناختی هیجان از متغیرهای مهم و مرتبط با اضطراب-بویژه اضطراب کرونا- می‌باشند؛ و روان‌درمانگران و مشاوران حوزه سلامت روان می‌توانند در ارائه مشاوره تخصصی به منظور کاهش اضطراب بویژه اضطراب ناشی از کرونا این متغیرها را مدنظر قرار دهند؛ همچنین پروتکل و برنامه‌های آموزشی در جهت  کاهش فراشناخت و بهبود تنظیم شناختی هیجان و در نتیجه کاهش اضطراب معرفی نمایند.            

نامه به سردبیر