فصلنامه نفس

چکیده

اهداف: تنفس از بینی با ایجاد جریان چرخ‌ه­ای هوا، نقطه­‌ی آغازین همگام سازی تنفسی و فعالیت مغزی می­‌باشد. از آنجاکه نورون­‌های حسی پیاز بویایی نسبت به تحریکات مکانیکی و شدت جریان هوا حساس بوده، لذا عدم تنفس از راه بینی با اختلالات نورولوژیک از جمله کاهش حافظه و اختلال شناختی همراه خواهد بود. با توجه به افزایش شدت ورود جریان هوا به بینی هنگام تمرین ورزشی، این مطالعه به بررسی نقش گیرنده­‌های حسی بویایی  در حافظه‌­ی کاری به­ دنبال تمرین ورزشی هوازی می­‌پردازد.

مواد و روش­‌ها: در این مطالعه 20 سر، رت نر نژاد ویستار با وزن 220-250 گرم به­‌ طور تصادفی به چهار گروه کنترل ـ سالین، کنترل ـ متیمازول، تمرین ورزشی ـ سالین و تمرین ورزشی ـ متیمازول تقسیم شدند. به ­منظور تخریب گیرنده‌­های حسی بویایی ، ابتدای هر هفته تزریق درون صفاقی متیمازول (300 میلی­گرم/کیلوگرم)، انجام ­گرفت. گروه تمرین ورزشی، هفت هفته تمرین هوازی روی نوارگردان اجرا کردند. بعد از پایان دوره تمرینی، آزمون­ رفتاری ماز Y به ­منظور بررسی حافظه‌­ی کاری انجام شد و برای بررسی نتایج از روش آماری آنالیز واریانس دوطرفه استفاده گردید.

یافته­‌ها: نتایج حاکی از آن بود که تخریب  گیرنده‌­های حسی بویایی در اپیتلیوم بینی به­‌طور معنی‌­داری ظرفیت حافظه ­ی کاری در حیوانات را کاهش داد (003/0=p). همچنین حافظه‌­ی کاری در گروه تمرین ورزشی ـ سالین، نسبت به گروه کنترل ـ سالین (0008/0=p) و نیز گروه تمرین ورزشی ـ متیمازول، نسبت به گروه کنترل ـ متیمازول (0001/0>P) به ­طور معنی­‌داری افزایش یافت.

نتیجه‌­گیری: مکانسیم تنفس از بینی هنگام تمرین ورزشی هوازی از طریق تحریک گیرنده­‌های حسی بویایی ممکن است به­ عنوان سازوکاری جهت بهبود حافظه‌­ی کاری در تمرین ورزشی تلقی شود.