مقالات مروری


اثرات گیاهان دارویی در بهبود علائم آنفولانزای کودکان: شواهدی بر نسخ طب ایرانی

هانیه طاهرمحمدی, علی عبدالهی‌نیا, محمدعلی طاهرمحمدی

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

زمینه: بیماری‌های حاد تنفسی شایع‌ترین مشکلات دوران کودکی هستند و ویروس‌های آنفولانزا از جمله ویروس‌های رایج عامل آن هستند. آنفولانزا ممکن است منجر به مرگ و میر قابل توجهی در کودکان شود. هدف این مطالعه بررسی درمان‌های گیاهی مکمل در علائم آنفولانزا و سندروم‌های مشابه آن است.

روش: در این مطالعه، ابتدا جهت بررسی گیاهان موثر بر زکام در منابع طب ایرانی (طب اکبری و ذخیره خوارزمشاهی) جستجو انجام شد. سپس در پایگاه‌های داده پاب مد و اسکوپوس، با اسامی گیاهان و کلیدواژه‌های آنفولانزا، رینوسینوزیت، سرماخوردگی، تب، سرفه، تنگی نفس، گلو درد، اسهال و میالژیا جستجو انجام شد.

یافته‌ها: نتایج مطالعه ما نشان داد که گیاهان دارویی موثر بر تب، بنفشه، انار و شیرین بیان، گیاهان دارویی موثر سرفه، بنفشه، عناب، سپستان، ختمی، انار، شیرین بیان، زوفا، آویشن و کتیرا، گیاهان دارویی موثر بر میالژیا، بنفشه، عناب، سپستان و شیرین بیان، گیاهان دارویی موثر بر گلو درد، ختمی و شیرین بیان، گیاهان دارویی موثر بر تنگی نفس، بنفشه، عناب، سپستان، انار، آویشن، زوفا و شیرین بیان و گیاهان دارویی موثر بر اسهال، بنفشه و انار هستند.

نتیجه‌گیری: گیاهان دارویی به علت داشتن اثرات دارویی به عنوان درمان مکمل در بیماران مبتلا به علائم آنفولانزا می‌توانند کمک‌کننده باشند لذا پیشنهاد می‌شود مطالعات بیشتری در این زمینه انجام گیرد.

مقالات پژوهشی اصلی


ارائه مدل حکمرانی خوب مبتنی بر تکامل توأمان (هم‌تکاملی) در وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی

سعید سعیدنژاد, علیرضا امیرکبیری, احمد ودادی, هستی برقعی پور

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

هدف اصلی از انجام این پژوهش ارائه مدل حکمرانی خوب مبتنی بر تکامل توامان (هم‌تکاملی) در وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی است. روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی و رویکرد داده بنیاد و نظریه اشتراوس و کوربین و از نظر ماهیت داده­ها، اکتشافی و فلسفه استقرایی می‌باشد. جامعه مورد مطالعه خبرگان حوزه حکمرانی در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و اساتید صاحب­نظر در حوزه حکمرانی با سابقه کاری بالاتر از 7 سال بوده است، به همین منظور از روش نمونه­گیری هدفمند و قضاوت نظری برای انتخاب مشارکت­کنندگان در مصاحبه استفاده شد. روش گردآوری داده­ها میدانی و ابزار گردآوری مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته بود. برای تجزیه و تحلیل داده­ها بر اساس روش داده بنیاد و نظریه اشتراوس و کوربین و رهیافت سیستماتیک به کدگذاری باز، محوری و انتخابی پرداخته شد. سپس کدگذاری­های انجام شده در پنج دسته تعیین شدند. نتایج حاکی از آن است که عوامل علی موثر بر مدل حکمرانی خوب مبتنی بر تکامل توامان (هم‌تکاملی) شامل فرآیندهای هم‌تکاملی، همکاری و هماهنگی همزمان، اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی؛ عوامل مداخله­گر منابع مالی، سیاست­های تسهیل‌گری و سیاست­های خرید و سرمایه‌گذاری؛ عوامل زمینه­ای هم‌تکاملی در نظام­های نوآوری بخشی، همزیستی در سازمان، هم‌تکاملی میان عناصر درون سازمانی و تقویت زیرساخت­ها و به همین ترتیب راهبردها شناسایی شده شامل قوانین تصمیم­گیری، مدیریت سلامت، پویایی­های تغییرات فناورانه، کنترل و نظارت و پاسخگویی و در نهایت پیامدهای شناسایی شده شامل نتایج اقتصادی، تاثیرات چندسطحی، بازخورد مثبت، مسئولیت اجتماعی می‌باشند.

اثر جبرانی فعالیت ورزشی هوازی بر PGC-1α و FNDC-5 هیپوکمپ متعاقب تخریب نورون های حسی پیاز بویایی در رت های نر بالغ

فاطمه حسین پور, معصومه هلالی زاده, رضا قراخانلو, محمدرضا رئوفی

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

 اهداف: در مطالعات پیشین، تاثیر مثبت فعالیت ورزشی بر سلامت مغز و همچنین ارتقای عملکرد آن به­خوبی نشان داده شده است. از سوی دیگر یکی از سیستم­های مهم و دخیل در فعالیت بدنی سیستم تنفس است. گیرنده­های حسی پیاز بویایی (OSNs) به­ تحریکات مکانیکی عبور جریان هوا و نیز همسو با شدت جریان هوا پاسخ می­دهند. با توجه به نقش سیستم مولکولی و سلولی متاثر از تمرینات ورزشی، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی اثر جبرانی فعالیت ورزشی هوازی بر PGC-1α و FNDC-5 متعاقب تخریب OSNs در رت­های نر بالغ می­باشد.

مواد و روش­ها: در این مطالعه، رت­های نر نژاد ویستار با وزن 220-250 گرم به­طور تصادفی به دو گروه فعالیت ورزشی و دو گروه کنترل تقسیم شدند. یک گروه­ فعالیت ورزشی و یک گروه کنترل به­منظور تخریب OSNs در ابتدای هر هفته 300 میلی­گرم/کیلوگرم متیمازول دریافت کردند. پس از پایان هفت هفته تمرین ورزشی، mRNA ژن­های PGC-1α و FNDC-5 با استفاده از تکنیک qRT-PCR اندازه­گیری شد. جهت بررسی داده­ها از آنالیز واریانس دوطرفه استفاده گردید و سطح معنی­داری 05/0p< در نظر گرفته شده ­است.

یافته­ها: نتایج حاکی از آن بود که تخریب  OSNsبه­طور معنی­داری بیان ژن­های PGC-1α و FNDC-5 را کاهش داد. متعاقب آن فعالیت ورزشی تا حدودی توانست اثر تخریبی را در بیان ژن PGC-1α جبران کند. داده­ها حاکی از افزایش معنی دار اثر تعاملی تمرین ورزشی و تخریب OSNs بود و این امر نشان­دهنده نقش برجسته پیاز بویایی است.

 نتیجه­ گیری: مسیر پیاز بویایی یکی از مسیرهای بسیار مهم و اثرگذار در تمرین ورزشی بوده و تنفس از بینی به­واسطه ایجاد تغییرات مثبت در بیان ژن­های دخیل در حافظه قابل توجه می­باشد.

بررسی عملکرد پرستاران در ارائه خدمات درمانی به بیماران مزمن انسدادی ریه در پاندمی کرونا در بیمارستان دکتر مسیح دانشوری

گردآفرید مرادیان, مریم حدادی, زهرا درخشانی نژاد, نفیسه محمدی زاده, مرتضی فضل خدا, ندا دوزنده

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

زمینه تحقیق: علیرغم تأثیرات چشمگیر و قابل توجه روش‌های آموزشی نوینی همچون کلاس در بحث آموزش پرستاری، همچنان روش آموزشی کارگاه یکی از پرکاربردترین روش‌های آموزشی است که به منظور ارتقای دانش، نگرش و مهارت پرستاران مورد استفاده قرار می‌گیرد. از طرفی، موفقیّت در فرآیند مدیریت بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه به منظور جلوگیری از بروز عوارض ارتباط نزدیکی با میزان آگاهی، نگرش و عملکرد پرستاران نسبت به آن دارد.

هدف: هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی عملکرد پرستاران در رائه خدمات درمانی  به بیماران مزمن انسدادی ریه در پاندمی کرونا می باشد.

روش مطالعه: یک مطالعه نیمه تجربی با طراحی یک گروهه پیش آزمون- پس آزمون است که به عنوان دانش پژوهی آموزشی در 6 گام (اهداف مشخص، واضح و قابل اندازه گیری، آماده سازی مناسب، روش مندی مناسب، نتایج قابل اندازه گیری، ارایه موثر، بازبینی نقادانه) در نیمه دوم سال تحصیلی 1401-1400 در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بر روی 60 نفر از پرستاران شاغل در بخش های داخلی ریه که به روش مبتنی بر هدف و دسترس انتخاب شدند انجام گرفت. این 60 پرستاری به 6 گروه 10 نفره تقسیم شدند و ترتیب انجام مطالعه در هر گروه شامل موارد زیر بود: انجام پیش آزمون با ارایه کیس های بالینی در ابتدای دوره، ارایه محتوای الکترونیکی در قالب 5 فایل کامتازیا تدوین شده در زمینه مراقبت های پرستاری در بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه، شرکت در 1 جلسه کلاس وارونه که به صورت آنلاین برگزار شد، و در نهایت شرکت در پس آزمون که از طریق سامانه نوید برگزار شد. برای دستیابی به تعیین میزان رضایت مندی از چگونگی ارایه آموزش پرسشنامه ای حاوی 21 سوال در اختیار همه پرستاران قرار گرفت و میانگین نمره سوالات پرسشنامه به صورت جداگانه با استفاده از آزمون تی یک نمونه ای با مقدار متوسط صفر مقایسه شد. میزان تاثیر آموزش نیز با استفاده از تغییر نمره دانش و تغییر نمره عملکرد براساس مقایسه پیش آزمون و پس آزمون مورد سنجش قرار گرفت.

نتایج: 60 پرستار مشغول به خدمت در بخش داخلی ریه شامل 19 مرد و 41 زن با محدوده‌ی سنی 58-23 سال با میانگین 2/4 ± 8/34 سال وارد مطالعه شدند. میانگین نمره همه سوالات رضایت‌مندی از برنامه آموزشی به طور معناداری بالاتر از صفر بود. بیشترین نمره مربوط به سوال «مشارکت و همکاری با استاد و سایر همکلاسانم به یادگیری من کمک می کرد» و " ارایه بازخورد از سوی استاد به یادگیری من کمک می نمود " بود. افزایش نمره‌ی دانش و عملکرد پرستاران در رابطه با مراقبت پرستاری در بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه در مرحله بعد نسبت به قبل از اجرای مداخله به ترتیب از لحاظ آماری معنی‌دار بود (001/0P= و P=0/001 ).

بحث و نتیجه گیری: پرستاران نگرش مثبتی نسبت به ارایه برنامه آموزشی ضمن خدمت به صورت مجازی دارند. کلاس وارونه مجازی مراقبت های پرستاری در بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه می‌تواند سطح دانش و عملکرد پرستاران را به طور معناداری بهبود بخشد. لذا پیشنهاد می‌شود به منظور آموزش پرستاران در رابطه با مراقبت های پرستاری در بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه از روش دوره پودمانی مجازی با رویکرد کلاس وارونه استفاده شود.

ارزیابی اثربخشی تطبیقی فاکتور دی دایمر بیماران بستری کووید 19 با کاربرد سی تی آنژیوگرافی درتشخیص ترومبوآمبولی ریوی: مطالعه مقطعی بیمارستان دکتر مسیح دانشوری

مهدیه رحیمی, علی حسن شعبان خمسه, فاطمه پاک نیت, سید مجتبی حسینی, مهرداد بخشایش کرم

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

زمینه: این مطالعه با هدف ارزیابی اثربخشی تطبیقی D-dimer با تشخیص آمبولی ریوی توسط سی تی آنژیوگرافی بیماران کووید 19 انجام گرفت.

روش: در این مطالعه مقطعی گذشته نگر، 44 بیمار مبتلا به کووید مشکوک به آمبولی ریوی کاندید انجام سی تی آنژیو گرافی بستری در بیمارستان دکتر مسیح دانشوری طی بازه زمانی دی 1400 تا خرداد 1401 ارزیابی شدند. ارتباط بین متغیرها توسط آزمون t و مدل رگرسیون لجستیک بررسی شد.

یافته ها:  از 44 بیمار، 32 نفر فاقد و 12 نفر واجد آمبولی ریوی بودند که از میان بیماران با تشخیص آمبولی ریوی، 3 نفر زن و 9 نفرمرد بودند. همچنین شاخه های سگمنتال، ساب سگمنتال و لوبار با فراوانی 66/44 %، شایع ترین محل آمبولی بودند.

میانگین D-dimer بیماران واجد آمبولی، ng/ml  2724.27±1229.16 و بدون آمبولی ، 28 .1364± 75. 2284 ng/ml بود؛ که این اختلاف به لحاظ آماری معنادار نبود (0.35 =P ). با تعیین سطح D-dimer 2000 نیزاختلاف معناداری میان گروه ها مشاهده نشد ( 256 .0 = P ).

نتیجه گیری: اگرچه میانگین D-dimer بیماران واجد آمبولی از بیماران فاقد آمبولی بیشتر بود؛ اما بر اساس مدل رگراسیون لجسنیک تاثیر سن، جنسیت و سطح D-dimer بیش از ng/ml 2000  بر تشخیص آمبولی ریویاختلاف معناداری ندارد که می تواند بدلیل حجم نمونه کوچک باشد. از آنجایی که D-dimer، پتانسیل پیش آگهی آمبولی ریوی را دارد؛ می توان در پژوهش های آتی با حجم نمونه بزگ تر و D-dimerوابسته به فاکتورهای مختلف از جمله سن به مدل مناسب تشخیص آمبولی ریوی بیماران کاندید سی تی آنژیو دست یافت.

ارزیابی کیفیت زندگی و سلامت روان بیماران مبتلا به تنگی تراشه با درمان جراحی مراجعه کننده به بیمارستان مسیح دانشوری – بین سال های 1397-1401

کبری موسوی, مریم حدادی, نفیسه محمدی زاده, مرتضی فضل خدا, زهرا درخشانی نژاد, ندا دوزنده

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

خلاصه طرح: بر اساس جستجوهای های انجام شده در مقالات، پرسشنامه کیفیت زندگی و سلامت روان استاندارد شده استخراج شد که سوالاتی در خصوص میزان کیفیت و رضایت از زندگی و سلامت روحی و روانی بیماران  مورد بررسی قرار گرفت، پرسشنامه توسط پرستار و پزشک مرکز از طریق تماس تلفنی به بیماران مبتلا به تنگی نای که به وسیله پروسیجرهای جراحی تحت درمان قرار گرفته بودند جمع آوری شد. اطلاعات دریافت شده توسط برنامه های آماری مورد آنالیز قرار گرفت.

هدف کلی: ارزیابی میزان کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به تنگی نای در روش های جراحی، ارزیابی میزان سلامت روان در بیماران مبتلا به تنگی نای در روش های جراحی

نتایج: نتیجه مطالعه ما این بود که بیماران مبتلا به تنگی نای کیفیت زندگی پایینی دارند. این اختلال همانطور که انتظار می رود در فعالیت های بدنی و همچنین در وضعیت روحی افراد قابل مشاهده است.

تغییرات گلبول‌های سفید در عفونت کووید19

پوراندخت رضایی, لعیا تکبیری اسگویی, میناسادات نادری

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

زمینه و هدف: عفونت کووید19 علیرغم منشا ویروسی آن در برخی افراد تغییراتی در مارکرهای مربوط به گلبول‌‌های سفید بیمار ایجاد می‌نماید که درعفونت‌های ویروسی چندان معمول نبوده و بیشتر از علائم عفونت‌های باکتریایی به حساب می‎آیند. مطالعه حاضر به این امر پرداخته است.

مواد و روش‌ها: مواد و روش‌ها: در یک مطالعه گذشته‌نگر در آزمایشگاه امین شهر کرج (در محدوده زمانی مهر 1399 تا مهر1400) اطلاعات پرونده 200 بیمار دارای تست پی سی آر مثبت برای ویروس کووید 19 و 100 فرد سالم مورد ارزیابی قرار گرفت. مارکرهای مورد بررسی شامل تعداد گلبول‌های سفید دریک میلی‌لیتر خون محیطی، درصد نوتروفیل، لنفوسیت، منوسیت، ائوزینوفیل و همچنین نسبت‌های نوتروفیل به لنفوسیت(NLR)، منوسیت به لنفوسیت (MLR) وائوزینوفیل به لنفوسیت (ELR) بودند. جهت مقایسه مارکرهای فوق مابین دو گروه از نرم افزارSPSS26  استفاده گردید.

یافته‌ها: در مطالعه حاضر به جز فاکتورهای سن، جنس و درصد ائوزینوفیل تمامی پارامترهای دیگر مابین دو گروه بیمار و سالم اختلاف معنی‌داری نشان دادند P-Value <0.0001)). به این ترتیب که تعداد گلبول‌های سفید، درصد نوتروفیل، درصد منوسیت، نسبت‌های نوتروفیل به لنفوسیت، منوسیت به لنفوسیت و ائوزینوفیل به لنفوسیت در گروه بیمار افزایش ودرصد لنفوسیت کاهش داشت.

نتیجه‌گیری: یافته‌های فوق تائیدگر این نکته هستند که بیماران کووید 19 درکنار لکوسیتمی درگیر نوتروفیلی و لنفوپنی بودند.

گزارش مورد


تنگی آناستوموز برونش بعد از پیوند دو ریه، گزارش موردی

آزاده مرادخانی, سینا همایی, عاطفه عابدینی, عزیزاله عباسی, ابوالقاسم دانشور, سلمان سلیمانی, فرناز احمدی, پیام طبرسی, ضرغام حسین احمدی, علیرضا جهانگیری فرد, پرنا لطف, بهامین آستانی, لیلا سلیمی نژاد, ملیکا امینی فرد, سعید روستایی, شادی شفقی

فصلنامه نفس, دوره 11 شماره 3 (1403), 7 آذر 2024,

بیمار آقای 42 ساله مبتلا به بیماری فیبروز ریوی که به مدت 6 سال در لیست انتظار پیوند ریه قرار داشت. در تاریخ 14 تیر 1402 تحت عمل پیوند دو ریه از اهداکننده آقای 39 ساله که به دنبال خونریزی مغزی، مرگ مغزی شده بود قرار گرفت. عمل جراحی پیوند بدون عارضه انجام پذیرفت. مدت زمان ایسکمیک ریه 4 ساعت و 16 دقیقه بود. بیمار روز بعد از عمل از دستگاه ونتیلاتور اکستوبه شد و به آهستگی با تحمل مایعات، رژیم غذایی را آغاز نمود. از روز بعد از عمل ابتدا نشستن در کنار تخت و سپس راه رفتن در بخش را آغاز نمود.  در قفسه سینه بیمار به منظور خارج ساختن ترشحات چهار عدد لوله سینه در چپ و راست و قدام و خلف تعبیه گردید که با کنترل میزان ترشحات، اولین لوله قفسه سینه بیمار در روز 4 بعد از پیوند و آخرین لوله قفسه سینه 14 روز بعد از پیوند خارج شد. داروهای ایمنوساپرسیو شامل تاکرولیموس و سلسپت و پردنیزولون به همراه ضد قارچ واریکونازول و ضد ویروس گانسیکلویر و سپس والگانسیکلویر و آنتی بیوتیک های مروپنم، سیپروفلوکساسین و وانکومایسین دریافت می نمود. دو هفته بعد از عمل، به دنبال برونکوسکوپی و کشت مثبت کلبسیلا، وانکومایسین به کلستین تغییر یافت و دوز مروپنم افزایش داده شد. بیمار پس از ۱۸ روز با حال عمومی مناسب از بیمارستان ترخیص شد. در مراجعات منظم سرپایی، در حالیکه روند افزایشی تست اسپیرومتری شروع شده بود، به علت کاهش ناگهانیFEV1  از 60 درصد به 36 درصد برونکوسکوپی انجام شد که با توجه به شواهد تنگی محل آناستوموز یک طرفه ابتدا دیلاتاسیون در محل آناستوموز برونش چپ انجام شد. همچنین با توجه به گالاکتومنان بالای ترشحات برونکوآلوئولار، ادامه وریکونازول به مدت 6 ماه توصیه شد. مجدد پس از ۶ ماه از پیوند، با افت مجدد تستهای عملکردی ریه، و مشاهده تنگی دو طرفه برونشها در برونکوسکوپی، علاوه بر بالن دیلاتاسیون دوطرفه، ابتدا در برونش اصلی چپ و سپس در نوبت بعدی استنت در برونش اصلی راست گذاشته شد. بعد از استنت اول، مجدد روند بهبودی تست های اسپیرومتری مشاهده گردید و در تست 6 دقیقه پیاده روی هیچ افت اکسیژن مشاهده نگردید و سی تی اسکن ریه کاملا قابل قبول بدون شواهد انفیلتراسیون یا ضایعه دیگر گزارش گردید.