Medical Figh

Abstract

بیماری‌های میتوکندریایی مادران باردار، یکی از مهم‌ترین عوامل پیدایش اختلالات ژنتیکی بوده که ممکن است به مرگ نوزاد آن‌ها منجر شود. آخرین راه حلی که متخصصان پزشکی به منظور پیشگیری از انتقال ژن معیوب به نوزاد کشف نموده‌اند، روشی موسوم به «انتقال اسپیندل مادری» یا «MST» است که شیوه نوین «درمان جایگزین میتوکندریا» یا «MRT» است. ابهامات فقهی این شیوه درمانی، به دلیل جایگزین‌کردن ژن زنی دیگر ـ غیر از زوجه ـ است که با مداخله DNA وی در فرایند باروری همراه بوده و مناقشاتی پیرامون تأثیرگذاری ژن زن اهداکننده در امر وراثت و ترتب عنوان امومت بر جای می‌گذارد. این مقاله با بهره‌گیری از آخرین یافته‌های پژوهشی شیوه MST، ضمن تفکیک‌سنجی کارکردی DNA میتوکندری با DNA هسته ژن و شیوه‌های تلقیح مصنوعی، با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی فقهی احکام تکلیفی و وضعی مسأله پرداخته و از نتایج متعدد پژوهش می‌توان دریافت که حکم تکلیفی حرمت اختلاط، لزوم احتیاط شرعی و اثر وضعی منع به کارگیری ژن زن محرم را مقتضی است و در خصوص حکم وضعی مالکیت، به نظر پژوهشگر چنانچه برای MRT بتوان عوضی تعیین نمود، بنا به دلایل مطروحه، چنین معامله‌ای بیشتر به جعاله شبیه است تا هبه معاوضی، اگرچه در نگاه ثانویه و باتوجه به فلسفه قانون، چنین عملی به مثابه کاهش سطح ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی است.