دستورالعمل داوران

    1. مسئولیت‌ و الزامات حرفه­ای داوران

  • پذیرش داوری مقاله در صورتی مجاز است که موضوع دست‌نوشته با تخصص علمی و تجارب پژوهشی داور همخوانی داشته باشد.
  • داور موظف است حداکثر ظرف سه روز از دریافت دعوت‌نامه، پذیرش یا عدم پذیرش داوری را اعلام کند و در صورت پذیرش، گزارش کامل ارزیابی را حداکثر ظرف ۲۱ روز کاری ارائه دهد. چنانچه شرایط پیش‌بینی‌نشده مانع انجام داوری در موعد مقرر شود، داور باید در اسرع وقت موضوع را به سردبیر اطلاع دهد.
  • گزارش داوری باید با رویکردی تخصصی، مستند، انتقادی و در عین حال سازنده تنظیم شود. اظهارنظرهای توهین‌آمیز، تحقیرکننده، شخصی یا مبتنی بر پیش‌داوری در گزارش داوری قابل قبول نیست.
  • داور نباید نویسنده را با هدف افزایش تعداد استنادات شخصی خود یا تقویت شاخص‌های استنادی یک مجله مشخص، به ارجاع اجباری به آثار خاصی تشویق کند. ارجاع به چنین منابعی تنها در صورتی قابل توجیه است که منبع موردنظر از نظر علمی برای رفع یک کاستی اساسی مقاله ضرورت داشته باشد.
  1. شفافیت در تعارض منافع و ضرورت خودداری از داوری

داور در صورت وجود هر یک از شرایط زیر باید از پذیرش داوری خودداری کرده یا موضوع را فوراً با سردبیر در میان بگذارد:

  • وجود وابستگی سازمانی مشترک، اشتغال در یک دانشکده یا همکاری پژوهشی نزدیک با نویسنده یا نویسندگان احتمالی مقاله در سه سال گذشته.
  • وجود منافع مالی مشترک، مشارکت هم‌زمان در طرح‌های تحقیقاتی مشترک یا رابطه مشاوره‌ای تجاری با پروژه یا نویسندگان مقاله.
  • وجود رقابت علمی مستقیم و جدی در ارتباط با فرضیه، ایده یا روش اختصاصی مطرح‌شده در دست‌نوشته.
  • وجود رابطه خویشاوندی یا سابقه تعارض و خصومت حرفه‌ای با نویسندگانی که هویت آنان از شواهد موجود در متن قابل تشخیص باشد.
  1. محرمانگی اطلاعات و محدودیت استفاده از هوش مصنوعی مولد
  • مقالات ارسال‌شده برای داوری، اسناد علمی محرمانه به‌حساب می‌آیند. بنابراین، داور نباید محتوای مقاله را بازنشر یا با اشخاص دیگر به اشتراک بگذارد و همچنین مجاز نیست از ایده‌ها، داده‌ها یا یافته‌های منتشرنشده مقاله در پژوهش‌های شخصی خود استفاده کند.
  • به‌منظور حفظ محرمانگی اطلاعات پژوهش، وارد کردن متن کامل مقاله، چکیده، جدول‌ها، تصاویر یا سایر محتوای دست‌نوشته در پلتفرم‌های برخط هوش مصنوعی ممنوع است؛ زیرا این اقدام می‌تواند به نقض محرمانگی و ذخیره اطلاعات پژوهشی در سرورهای خارجی منجر شود. گزارش داوری باید برآمده از مطالعه، تحلیل و قضاوت علمی و انتقادی خود داور باشد.
  1. شاخص‌های اصلی ارزیابی علمی و تخصصی مقاله
  • اصالت و تناسب موضوعی: میزان انطباق مقاله با حوزه‌های «فقه پزشکی»، برخورداری پژوهش از نوآوری و اصالت علمی و مشخص بودن خلأ پژوهشی موردنظر.
  • ملاحظات اخلاقی پژوهش: بررسی درج کد مصوب اخلاق در پژوهش‌های زیست‌پزشکی، گرفتن رضایت آگاهانه از مشارکت‌کنندگان و ثبت کارآزمایی بالینی در موارد مربوط.
  • بحث و تفسیر یافته‌ها: ارزیابی منطقی بودن استنتاج‌ها بر مبنای داده‌های به‌دست‌آمده، اجتناب از تعمیم و نتیجه‌گیری بیش از حد و بیان صریح محدودیت‌های پژوهش.
  • منابع و شیوه استناد: استفاده از منابع معتبر و اصیل، رعایت شیوه استناد ونکوور و بررسی صحت ارجاع به منابع دینی و تخصصی.
  1. چارچوب پیشنهادی برای تنظیم گزارش داوری

داور باید در گزارش خود موضع روشن و مستدل خود را درباره قابلیت انتشار مقاله بیان کند و در صورت وجود، ایرادات روش‌شناختی، شواهد احتمالی سوءرفتار پژوهشی یا تعارض منافع را نیز مطرح کند؛ پیشنهادهای اصلاحی بهتر است در دو گروه مجزا ارائه شوند:

  • اصلاحات اساسی و ساختاری: مواردی که رفع آن‌ها برای اصلاح علمی، روش‌شناختی یا ساختاری مقاله ضروری است.
  • اصلاحات جزئی و ویرایشی: نکات مربوط به نگارش، ویرایش، تکمیل یا اصلاحات محدود.

برای تسهیل بررسی اصلاحات، محل دقیق ایرادات، از جمله شماره صفحه و پاراگراف مربوط، باید تا حد امکان مشخص شود.

  1. شیوه انجام فرایند داوری در سامانه OJS

فرایند داوری در سامانه مجله به ترتیب زیر انجام می‌شود:

  • ورود به کارتابل داوری: داور با استفاده از نام کاربری و رمز عبور خود وارد سامانه شده و بخش مقالات اختصاص‌یافته به وی را مشاهده می‌کند.
  • پذیرش یا رد دعوت داوری: داور ابتدا عنوان و چکیده مقاله را بررسی کرده و سپس از طریق گزینه مربوط، پذیرش یا عدم پذیرش داوری را اعلام می‌کند.
  • دریافت نسخه نام‌زدایی‌شده مقاله: پس از پذیرش داوری، نسخه مقاله که مشخصات هویتی نویسندگان از آن حذف شده است، دریافت و بررسی می‌شود.
  • ثبت نتیجه ارزیابی: داور فرم ارزیابی را تکمیل، نظرات تخصصی خود را در بخش مربوط درج و در صورت تمایل، فایل جداگانه حاوی حاشیه‌نویسی‌ها و اصلاحات پیشنهادی را بدون درج نام یا مشخصات هویتی بارگذاری می‌کند.
  1. گزینه‌های نهایی اعلام نظر داور برای سردبیر

داور در پایان فرایند بررسی، یکی از گزینه‌های زیر را به‌عنوان توصیه نهایی به سردبیر انتخاب می‌کند:

  • پذیرش بدون اصلاح  (Accept Submission): مقاله از کیفیت علمی و ساختاری لازم برخوردار است و برای پذیرش، نیازمند اصلاح اساسی یا ساختاری نیست.
  • نیازمند بازنگری جزئی  (Revisions Required): مقاله به اصلاحات محدود شکلی، تکمیلی یا ویرایشی نیاز دارد و پس از انجام این اصلاحات، ارسال دوباره آن برای داوری ضروری نخواهد بود.
  • ارسال دوباری برای داوری (Resubmit for Review): اصلاح مقاله مستلزم انجام تغییرات اساسی، آزمون‌های جدید یا تحلیل‌های مهم است و پس از اعمال اصلاحات، ارزیابی مجدد مقاله توسط داور ضرورت دارد.
  • رد دست‌نوشته (Decline Submission) : مقاله به دلیل وجود ایرادات بنیادین در روش‌شناسی، فقدان نوآوری علمی یا عدم انطباق موضوع با حوزه و دامنه فعالیت مجله، شرایط لازم برای انتشار را ندارد.