مجله علمی - پژوهشی فقه پزشکی

چکیده

مطالعات فقه پزشکی، از یک سو مطالعاتی میان رشته‌ای هستند که برای دست‌یابی به نتایجی واقعی و مفید، نیازمند بهره‌گیری از دانش‌های مختلفی همچون فقه، حقوق، اخلاق و پزشکی‌اند. این مطالعات از دیگر سو، مطالعاتی تطبیقی هستند، چرا که عنوان فقه ناظر به دانشی است که گستره آن دست کم دربرگیرنده چهار دستگاه فقهی در میان اهل سنت (فقه حنفی، فقه حنبلی، فقه مالکی، فقه شافعی) و یک دستگاه فقهی در میان شیعیان (فقه امامیه) است.

بررسی‌های تطبیقی در مسائل فقهی گرچه در مقطعی از تاریخ فقه اسلامی به واسطه ضرورت‌های اجتماعی از سوی فقیهان شیعی بسیار جدی گرفته شد و آثار ارزشمندی مانند کتاب «الخلاف»، «منتهی المطلب فی تحقیق المذهب» و «جامع الخلاف و الوفاق بین الامامیه و بین ائمه الحجاز و العراق» از سوی چهره‌های شاخص و فقهای نامدار شیعی همچون شیخ طوسی(متوفای460 هـ)، علامه حلی (متوفای 726 هـ) و علی مؤمن قمی سبزواری (متوفای قرن7 هـ) به رشته تحریر درآمد؛ اما این گونه مطالعات در میان اهل سنت کمتر مورد توجه قرار گرفته شده است. بررسی در متون فقه تطبیقی که توسط فقیهان مسلمان سنی نگاشته شده، نشان می دهد که در این آثار معمولاً به مطالعه تطبیقی مسائل فقهی از نظر فقهای مذاهب چهارگانه اهل سنت بسنده شده، به آرای فقهای شیعه توجهی نشده است. برخی از این آثار عبارتند از: «اختلاف العلماء، الأوسط في السنن والاجماع والاختلاف»، «اختلاف الفقهاء»، «التجريد»، «تأسيس النظر»، «الخلافيات»، «الوسائل في فروق المسائل»، «مختصر الكفايه»، «حلية العلماء في اختلاف الفقهاء»، «منظومه»، «الطريقة الرضويه»، «مختلف الروايه»، «الاشراف على مذاهب الأشراف»، «تقويم النظر» نوشته ابن المنذر النيسابوري (متوفاى318هـ)، طحاوي (متوفاى321هـ)، قدوري حنفي (متوفاى 428هـ)، دبوسي حنفي (متوفاى430هـ)، بيهقي شافعي (متوفاى 458هـ)، ابن جماعة شافعي (متوفاى 480هـ)، عبدري شافعي (متوفاى 493 هـ)، شاشي شافعي (متوفاى 507هـ)، نسفي حنفي (متوفاى 537هـ)، رضي الدين سرخسي (متوفای 544هـ)، سمرقندي حنفي (متوفاى552هـ)، ابن هبيرة حنبلي (متوفای 555هـ)، دهان شافعي (متوفاى 589هـ).....