آثار و احکام عبادی عضو پیوندی در فقه امامیه
مجله علمی - پژوهشی فقه پزشکی,
دوره 15 شماره 45 (1402),
29 اوت 2023
,
صفحه 1-13
https://doi.org/10.22037/mfj.v15i45.40759
چکیده
زمینه و هدف: امروزه با توجه به پیشرفت علم پزشکی، در مواردی افراد به سبب بیماری، تصادفات و غيره اقدام به پیوند عضو می کنند. فقهای امامیه پیوند عضو را بر اساس شرایطی، مجاز شمرده اند. با این وصف چنان چه یک فرد، عضو جدیدی به بدن خود پیوند بزند، این پرسش مطرح می شود که این عضو جدید ـ که یک عضو مصنوعی یا عضوی جدا شده از حیوان یا انسان است ـ از لحاظ فقهی چه حکمی دارد و وظیفه شخص دارنده چنین عضوی، به هنگام انجام تکالیف شرعی (وضو، غسل، نماز و حج) چیست؟ هدف از انجام این تحقیق آن است که احکام عبادی مربوط به عضو پیوندی، با نگاه تحلیلی، تبیین شود.
مواد و روشها: این پژوهش بر اساس روش توصیفی تحلیلی و در راستای تبیین وظیفه شرعی شخص دارای پیوند عضو، با بررسی روایات مرتبط با مساله و نیز قواعد و متون فقهی، بر آن است تا با تفکیک حالات مختلف پیوند عضو، حکم هر مساله را مورد بررسی قرار دهد.
نتیجهگیری: در اعضای طبیعی (چه اجزای بدن انسان و چه حیوان)، عضو پیوندی در صورت جوش خوردن، از عنوان میته بودن خارج شده و جزو بدن شخص محسوب می شود و پاک است. همچنین در اجزای فاقد روح ـ به جز اجزای حیوان نجس العین ـ حتی در صورت عدم جوش خوردن، عضو، پاک محسوب می شود؛ اما در این حالت ـ برخلاف مورد پیشین ـ عضو پیوندی چون جزو بدن فرد محسوب نمی شود، چنان چه از اعضای وضو یا غسل باشد، نیازی به شستن یا مسح آن نیست. اعضای دارای روح نیز اگرچه تا زمانی که پیوند نخورده، نجس است؛ اما در صورت ضرورت و اضطرار حمل آن در نماز بدون اشکال بوده و خللی به صحت نماز وارد نمی سازد. اعضای مصنوعی نیز اگر در ساخت آنها از اعضای حیوان نجس العین استفاده نشده باشد، وجود آنها در صحت نماز خللی وارد نمی سازد.
- پیوند اعضا، احکام عبادی،فقه امامیه
ارجاع به مقاله
مراجع
2. تبريزى، جواد بن على، (بی تا)، استفتاءات جديد (تبريزى)، دو جلد؛ ج1، اول، قم - ايران.
3. خاقانی، مریم، عظیمی، محمد، تحلیل حقوقی اقسام پیوند اعضا در نظم نوین حقوقی، مجله اخلاق زیستی، دوره 8، شماره 27، بهار 1397.
4. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، (1413 ه ق)، مختلف الشيعة في أحكام الشريعة، 9 جلد، دوم، ، قم - ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
5. شاهرودى، سيد محمود هاشمى، (1419 هـ ق)، بايستههاى فقه جزا اول، تهران - ايران، نشر ميزان - نشر دادگستر.
6. فاضل موحدى لنكرانى، محمد ، (بی تا)، احكام پزشكان و بيماران (فاضل)، در يك جلد، بی نا.
7. معظمي، شهلا و همکاران، بررسی و تحلیل قوانین و مقررات مرتبط با پیوند اعضا درایران ، مجله ايراني اخلاق و تاريخ پزشكي، دوره ي ششم، شماره ي٤ ، مهر ١٣٩٢.
8. مكارم شيرازى، ناصر ، (1429 ه ق)، احكام پزشكى (مكارم)، يك جلد، اول، قم - إيران، انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب عليه السلام.
9. موسوى خمينى، سيد روح اللّه ، ( 1426 ه ق)، منتخب مناسك حج، در يك جلد دوم، قم - ايران، نشر مشعر.
10. موسوى خمينى، سيد روح اللّه، (بی تا)، تحرير الوسيلة، 2 جلد؛ ج1 و 2، اول، قم - ايران، مؤسسه مطبوعات دار العلم.
11. موسوى خمينى، سيد روح اللّه، (1426 ه ق)، توضيح المسائل (امام خمينى)، در يك جلد، اول، بی نا.
12. موسوى خمينى، سيد روح اللّه، (1424 ه ق) ، توضيح المسائل (محشّى - امام خمينى)، 2 جلد؛ ج1 ، هشتم، قم - ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
13. موسوى گلپايگانى، سيد محمد رضا، (1409 ه ق)، مجمع المسائل (گلبايگاني)، 5 جلد، ج1، دوم، قم - ايران، دار القرآن الكريم.
14. نظری توکلی ، سعید، (1381)، پیوند اعضا در فقه اسلامی، اول، مشهد- ایران، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
فهرست منابع عربی
1. بحرانى، آل عصفور، يوسف بن احمد بن ابراهيم ،(1405 ه ق) ، الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، 25 جلد، اول، قم - ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
2. حر عاملى، محمد بن حسن،(1409 ق)، تفصيل وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة، 30جلد، چاپ اول، قم، مؤسسة آل البيت عليهم السلام.
3. حسينى روحانى قمّى، سيد صادق، (1393 ه ق)، المسائل المستحدثة (للروحاني)، يك جلد، بیروت لبنان، دارالزهرا.
4. حلّى، ابن ادريس، محمد بن منصور بن احمد، (1410 ه ق)، السرائر الحاوي لتحرير الفتاوى، 3 جلد؛ ج3، ص: 405 ، دوم، قم - ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
5. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى،( 1413 ه ق)، قواعد الأحكام في معرفة الحلال و الحرام، 3 جلد؛ ج3، ص: 639، اول، قم - ايران دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
6. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، (1412 ه ق)، منتهى المطلب في تحقيق المذهب 15 جلد، ، اول ، مشهد – ايران، مجمع البحوث الإسلامية.
7. خويى، سيد ابو القاسم موسوى، (1410 ه ق)، منهاج الصالحين (للخوئي)، 2 جلد ، قم – ايران، نشر مدينة العلم.
8. طرابلسى، ابن براج، قاضى، عبد العزيز، ( 1406 ه ق)، المهذب (لابن البراج)، 2 جلد؛ ج2 ، اول، قم - ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
9. طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن، (1387 ه ق)، المبسوط في فقه الإمامية، 8 جلد، ج7، سوم، تهران – ايران، المكتبة المرتضوية لإحياء الآثار الجعفرية.
10. طوسى، محمد بن الحسن، (1407 ق)، تهذيب الأحكام (تحقيق خرسان) 10جلد؛ ج10، چاپ چهارم، تهران، دار الكتب الإسلاميه.
11. عاملى، شهيد ثانى، زين الدين بن على، (1413 ه ق)، مسالك الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام 15 جلد؛ ج15، اول ، قم - ايران، مؤسسة المعارف الإسلامية.
12. قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابويه،(1413 ه ق)، من لا يحضره الفقيه، 4 جلد، دوم، قم - ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
13. كاشانى، حاج آقا رضا مدنى، (1410 ه ق)، كتاب القصاص للفقهاء و الخواص، دوم، قم - ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
14. مروارید، علی اصغر، (۱۴۱۰هـ ق)، سلسلة الینابیع الفقهیة، 40 جلد، ج 24، چاپ اول، بیروت، لبنان، موسسة فقه الشیعة.
15. نجفى، صاحب الجواهر، محمد حسن، (1404 ه ق)، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، 43 جلد، ج 8، هفتم، بيروت - لبنان، دار إحياء التراث العربي.
16. نظری توکلی، سعید، (1380)، الترقیع و زرع الاعضاء فی الفقه الاسلامی اول، مشهد-ایران، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
- چکیده مشاهده شده: 261 بار
- pdf دانلود شده: 81 بار