بازخوانی دیه منافع ناشی از شکستن سر در قانون مجازات اسلامی (پیشنهاد حذف ماده 678 و اصلاح ماده 692 قانون مجازات اسلامی)
مجله علمی - پژوهشی فقه پزشکی,
دوره 14 شماره 44 (1401),
9 خرداد 2022
,
صفحه 1-11
https://doi.org/10.22037/mfj.v14i44.39009
چکیده
زمینه و هدف: برخی از جنایات که بر سر و جمجمه مجنیعلیه وارد میآید، میتواند مغز وی را دچار آسیب کرده و منافع تحت فرمان مغز را با اختلال یا زوال کامل مواجه نماید. سر مجنیعلیه در فرض مذکور با تعدد جنایت همراه است؛ جنایت اول آن است که خود سر یا جمجمه مورد آسیب قرار گرفته و جنایت دوم آن که بر منفعتی اعم از بینایی، شنوایی، عقل، بویایی و ... در اثر جنایت اول، حادث شود. هرچند قانونگذار جزایی برای زوال منافع مذکور به تقنین مواد قانونی اقدام کرده، اما بعضی از مواد قانونی مورد نظر در تعارض با یکدیگر هستند.
مواد و روشها: مطالب موجود در مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای از طریق فیشبرداری جمعآوری شده است.
نتیجهگیری: قانونگذار جزایی با وضع ماده 546 ق.م.ا به طور کلی مقرر کرده که اگر جنایت دوم در اثر جنایت اول بوده و با ضربه واحد صورت گرفته باشد، آنگاه علیرغم تعدد جنایات به تداخل دیات حکم میشود. لکن با مداقه در مواد قانونی 678 و 692 قانون مجازات اسلامی میتوان دریافت که قانونگذار با ورود به زوال منافع عقل و بینایی در اثر شکستگی سر، بدون آنکه توجهی به رابطه جنایت دوم با جنایت اول داشته یا تقسیمی برای ضربه واحد و متعدد قائل باشد مطلقاً به تعدد دیات حکم کرده است. حکم مطلق تعدد دیات در دو ماده 678 و 692 موجب تحقق تعارض میان دو ماده مذکور با قاعده کلی ماده 546 ق.م.ا شده است؛ تا آنجا که کارشناسان قضایی را با ابهام مواجه کرده و منتهی به نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه میشود. پژوهش حاضر براساس روش توصیفی تحلیلی درصدد است با ارزیابی فقهی قاعده متخذ از ماده 546 ق.م.ا کفایت ماده مذکور برای موضوعات مربوطه را اثبات نموده و حذف ماده 678 و اصلاح بخش دوم ماده 692 را پیشنهاد دهد.
- دیه، دیه منافع، شکستن سر، قانون مجازات اسلامی
ارجاع به مقاله
مراجع
References
Chigīnī, ḤR. Ānātumī Sar Wa Gardan. Tehran: Ḥiydarī. 2019(1398). 10:25 & 54. [In Persian]
Rāghib Işfahānī, Ḥ. Mufradāt Alfāẓ al-Qurʾān. Lebanon: Dār al-ʿIlm al-Dār al-Shāmmīyyat. 1992(1412). 207. [In Arabic]
Mufīd, M. al-Muqniʿat. Qum: Jimāʿat Mudarrisīn Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1990(1410). 770. [In Arabic]
Zuḥiylī, M. al-Fiqh al-Islāmī Wa Adillatih. Damascus: Npn. 1984(1404). 6: 353. [In Arabic]
Hāshimī Shāhrūdī, SM. Farhang Fiqh Muṭābiq Madhhab Ahl al-Bayt. Qum: Fiqh Wa Maʿārif Ahl al-Bayt. 2006(1426). 3: 120. [In Arabic]
'Udat, A. al-Tashrīʿ al-Jināʾī al-Islāmī Muqārinat bil-Qānūn al-Waḍʿī. Cairo: Dār al-Turāth. Nd. 1: 67. [In Arabic]
Ganong V. Medical Physiology. Trans: Ha'eri, A. Tehran: Andīshih Rafīʿ. 2016(1395). 376-379 & 240-241. [In Persian]
Muqtadāʾī, M. Dars khārij Fiqh. Qum: Pāygāh Dars khārij Fiqh. 2012(1391). 57. [In Persian]
Subḥānī, J. Dars khārij Fiqh. Qum: Pāygāh Dars khārij Fiqh. 2012(1391). 32. [In Persian]
Jaʿfarī Langirūdī, MJ. Tirmīnuluzhī Ḥuqūq. Tehran: Ganj Dānish. 1999(1378). 621. [In Persian]
Muḥaqqiq Ḥillī, J. al-Nihāyat Wa Nukātuhā. Qum: Jimāʿat Mudarrisīn Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1992(1412). 2: 423. [In Arabic]
Ibn Manẓūr, M. Lisān al- ʿArab. Beirut: Dār Sādir. 1994(1414). 1: 112. [In Arabic]
Ibn Aḥmad, KH. Sharḥ al-Muşṭalaḥāt al-Falsafīyyat. Qum: Majmaʿ al-Buḥūth al-Islāmīyyat. 1989(1409). 7: 74. [In Arabic]
al-Muqaddasī, A. al-Sharḥ al-Kabīr ʿAlā Matn al-Moqniʿ. Beirut: Dār al-Kitāb al- ʿArabī lil-Nashr Wa al-Tawzīʿ. 2003(1423). 1: 75. [In Arabic]
Kuliynī, M. al-Kāfī. Qum: Dār al- Ḥadīth. 2008(1387). 7: 325. [In Arabic]
Majlisī, MB. Mirāt al- ʿUqūl. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyat. 1984(1363). 24: 113. [In Arabic]
Ṭūsī, M. al- Khilāf. Qum: Jimāʿat Mudarrisīn Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1987(1407). 10: 292. [In Arabic]
Kūfī, M. al-Jaʿfarīyyāt al- Ashʿathīyyāt. Tehran: Maktabat Niynawā al-Ḥadīthīyyat. Nd. 121. [In Arabic]
Ḥillī, I. al-Sarāʾir al-Ḥāwī lil-Taḥrīr al-Fatāwī. Qum: Daftar Intishārāt Islāmī. 1990(1410). 3: 413. [In Arabic]
Ṭūsī, M. al-Mabsūṭ Fī Al-Fiqh al-Imāmīyyat. Tehran: al-Maktabat al-Murtaḍawīyyat Li-Iḥyāʾ al-Āthār al-Jaʿfarīyyat. 2008(1387). 7: 65. [In Arabic]
Najafī, M. Jawāhir al-Kalām. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al- ʿArabī. 1983(1403). 42: 159. [In Arabic]
Shahīd Thānī, Z. Masālik al-Afhām. Qum: al-Maʿārif al-Islāmīyyat. 1993(1413). 15: 146. [In Arabic]
Shahīd Awwal, M. Ghāyat al-Murād Fī Sharḥ Nukāt al-Irshād. Qum: Daftar Tablīghāt Islāmī. 1994(1414). 4: 350. [In Arabic]
Fāḍil Hindī, M. Kashf al-Lithām. Qum: Jimāʿat al-Mudarrisīn Fī Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1996(1416). 11: 178. [In Arabic]
Khomeini SR. Taḥrīr al-Wasīlat. Tehran: Tanẓīm Wa Nashr Āthār Imām Khomeini. Nd. 2: 549 & 574. [In Arabic]
Ḥillī, Ḥ. Mukhtalif al-Shīʿat. Qum: Jimāʿat Mudarrisīn Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1995(1374). 3: 631. [In Arabic]
Sabziwārī, A. Muhadhdhab al-Aḥkām. Qum: al-Siyyid ʿAbd al-Aʿlā al-Sabziwārī. 1993(1413). 29: 40. [In Arabic]
Lankarānī, MF. Tafşīl al-Sharīʿat. Qum: Aʾimat Aṭhār. 2001(1421). 138. [In Arabic]
Khūʾī, SA. Mabānī Takmilat al-Minhāj. Qum: Iḥyāʾ Āthār al-Imām al- Khūʾī. 2002(1422). 42: 428. [In Arabic]
Madanī Kāshānī, R. Kitāb al-Dīyyāt. Qum: Jimāʿat Mudarrisīn Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1988(1408). 265. [In Arabic]
- چکیده مشاهده شده: 428 بار
- pdf دانلود شده: 130 بار