ابتلای زوجه به بیماریهای مانع از تمکین و تأثیر آن بر جرم ترک انفاق زوج
مجله علمی - پژوهشی فقه پزشکی,
دوره 17 شماره 47 (1404),
5 فروردین 2025
,
صفحه 1-13
https://doi.org/10.22037/mfj.v17i47.47770
چکیده
زمینه و هدف: نپرداختن هزینههای درمانی همسر بهعنوان بخشی از نفقه زوجه به دلیل پیوستگی آن با نظم عمومی و حمایت از حقوق زناشویی زن، ضرورتی انکارناپذیر در نظام کیفری متکی به فقه در حقوق ایران به شمار میرود، به گونهای که تحت شرایطی اقدام به جرمانگاری ترک انفاق شده است. لکن نادیده گرفتن منشأ بیماری زن در این ضرورت کیفری، نهتنها با عبارت «متعارف و متناسب بودن پرداخت نفقه با وضعیت زن» در ماده 1107 قانون مدنی اصلاحی 1381، منافات دارد، بلکه با موازین انصاف و عدالت قضایی نیز همخوانی ندارد. حال پرسش این است که نپرداختن هزینههای درمانی زن در همه حالات ابتلای او به بیماریهای گوناگونِ مانع تمکین خاص از شوهر، زوج را در چه وضعیت کیفریای قرار میدهد؟
مواد و روشها: نوشتار حاضر با بهرهگیری از منابع اصیل فقهی و حقوقی و با روش توصیفی ـ تحلیلی، به واکاوی دیدگاههای فقهی و حقوقی در تأثیر حالات ابتلاء و منشاء بیماریهای مانع تمکین خاص زوجه بر تحقق جرم ترک انفاق، توسط زوج پرداخته است.
نتیجهگیری: یافتههای تحقیق نشان میدهد که با استناد به اصول و قواعد برائت، تسبیب و اقدام که سازگاری بیشتری با انصاف و عدالت قضایی دارند، میتوان وصف کیفری «ترک نفقه زن» را از برخی موارد نپرداختن هزینههای درمانی زن، زدود و مانع از محکومیت زوج به مجازات این رفتار مجرمانه شد.
ارجاع به مقاله
مراجع
Faradars Scientific Site. Infectious Diseases-Types, Causes, Symptoms and Treatment. (2025). Available from: https://blog.faradars.org. [In Persian]
Deputy Minister of Health. Communicable Diseases. (2025). Available from: https://health.bpums.ac.ir/Fa/ Article-cat-99.htm. [In English]
OASH(Office on Women’s Health). Sexually transmitted infections. (Nd). Available from: https:// womenshealth.gov/a-z-topics/sexually-transmitted-infections. [In English]
Homka. Introduction to Various Sexually Transmitted Diseases; from HIV to HPV. (2025). Available from: https://www.homeca.ir/mag/healthy-life/sexual-health/sexually-transmitted-diseases#. [In Persian]
Maroom. Symptoms of sexual disorders. (2025). Available from: https://maroom.org/9667/sexual-disorders/. [In Persian]
Shabakhti L, Rouhani K, Masoudzi M & Ja’fari N. “Tokophobia; pathological fear of childbirth: A systematic review”. Journal of the School of Nursing and Midwifery. Tehran University of Medical Sciences (Hayat). (2019). 26(1): 84-104. [In Persian]
Simaroom, Moniri. sexual-aversion-disorder. (2025). Available from: https://simiaroom.com/blog/. [In Persian]
Omranifar A, Shidayian M & Birang Y. "Zemiology; The Case Study of The Consumers’ Rights (The Challenges and Solutions)". Journal of Jurisprudence and Criminal Law Studies. Islamic Azad University. (2023). 1(3): 79-98. [In Persian]
Momeni A, Rostami S, Ahmadi A & Sajjadi Sh. "The Effects of Tamkin (Wife Obedience) Being Hukm/ Taklif (Decree/ Duty) or Haq (Right) in Jurisprudence of Islamic Denominations". Bi-Quarterly Scientific Journal of Approximate Studies of Islamic Schools (Furogh Vahdat). (2010). 15(53): 5-21. [In Persian]
Ṭūsī, M. al-Mabsūṭ fī Fiqh al-Imāmīyyat. 3rd ed. Tehran: al-Maktabat al-Murtaḍawīyyat. 1967(1387). 6:2, 9&11. [In Arabic]
Shahīd Thānī, Z. Masālik al-ʾAfhām ʾIlā Tanqīḥ Sharāʾiʿ al-Islām. Qum: Dār al-Maʿārif al-Islāmīyyat. Nd. 8:362, 439-440,444,465&496. [In Arabic]
Ruḥānī Qumī, SMS. Fiqh al-Şādiq. 3rd ed. Qum: Dār al-Kitāb. 1993(1414). 22: 314 & 327. [In Arabic]
Najafī, MB. Jawāhir al-Kalām. 7th ed. Beirut: Dār al-Iḥyāʾ al-Turāth al- ʿArabī. 1882(1362). 31: 236, 303, 312, 328 & 388. [In Arabic]
Sabziwārī, S AA. Muhadhdhab al-Aḥkām Fī Bayān Ḥalāl Wa al-Ḥarām. Qum: Dār al-Tafsīr. Nd. 25: 201. [In Arabic]
Khazaei M, Akbari M & Adina T. "Jurisprudential Legal analysis of the couples’ compliance in obsessive disease". Journal of Medical Jurisprudence. 2023(1402). 15(45): 6. [In Persian]
Kātūzīyān, N. Durih Ḥuqūq Madanī: Nikāḥ, Ṭalāq, wa Rawābet Zan wa Shuhar. 2nd ed. Tehran: Sāhāmī. 2011(1390). 1: 173 & 210. [In Persian]
Ṣafāʾī SḤ & Imāmī A. Mukhtaṣar Ḥuqūq Khāniwādih. 35th ed. Tehran: Mīzān. 2016(1395). 140 & 141 & 145. [In Persian]
Ṭūsī, M. al-Nihāyat Fī Mujarrad al-Fiqh Wa al-Fatāwā. 2nd ed. Beirut: Dār al-Kutub al- ʿArabī. 1980(1400). 475. [In Arabic]
Ṭarāblusī, QA al-Muhadhdhab. Qum: al-Nashr al-Islāmī al-Tābiʿat li-Jimāʿat al-Mudarrisīn Fī Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1986 (1406). 2:213-214 & 347-348. [In Arabic]
Ibn Idrīs Ḥillī, M. al-Sarāʾir al-Ḥāwī li-Taḥrīr al-Fatāwī. 2nd ed. Qum: Nashr Islāmī. 1989(1410). 2:591-592. [In Arabic]
Baḥrānī, Y. al- Ḥadāʾiq al-Nāẓirat. Qum: Nashr Islāmī al-Tābiʿat li-Jimāʿat al-Mudarrisīn fī Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. Nd. 23: 123. [In Arabic]
Fāḍil Hindī, M. Kashf al-Lithām. 1st ed. Qum: Nashr Islāmī al-Tābiʿat li-Jimāʿat al-Mudarrisīn fī Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1999 (1420). 7:593. [In Arabic]
Khomeini, SR. Taḥrīr al-Wasīlat. Tehran: Nashr Wa Tanẓīm Āthār Imām Khomeini. Nd. 2: 308, 298 & 314. [In Arabic]
Sabziwārī, M. Kifāyat al-Aḥkām. Qum: Nashr Islāmī al-Tābiʿat li-Jimāʿat al-Mudarrisīn fī Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 2002(1423). 2:270. [In Arabic]
Imāmī, SḤ. Ḥuqūq Madanī. Tehran: Islīmī. 1991(1370). 4: 454 & 449-450 & 455-456. [In Persian]
Iṣfahānī, SA. Wasīlat al-Najāt. Qum: Tanẓīm Wa Nashr Āthār Imām Khomeini. 2001(1380): 755 & 763-764. [In Arabic]
Muḥaqqiq Dāmād, SM. Qawāʿid Fiqhī. 12th ed. Tehran: ʿUlūm Islāmī. 2005(1384): 292 & 366 & 312-313. [In Persian]
Ḥillī, Y. al-Jāmiʿ lil-Sharāʾiʿ. Qum: al-Imām al-Şādiq. 2015(1394). 526. [In Arabic]
Khūʾī, SA. Musūʿat al-Khūʾī. 4th ed. Qum: Iḥyāʾ al- Āthār Imām Khūʾī. 2008(1430). 31: 56. [In Arabic]
Ṭabāṭabāʾī Ḥakīm, MS. Minhāj al-Ṣāliḥīn. Beirūt: Dār al-Taʿāruf lil-Maṭbūʿāt. 1998(1410). 2:303. [In Arabic]
Sabziwārī, SAA. Jāmiʿ al-Aḥkām al-Sharʿīyyat. Qum: al-Minār. 1992(1371). 573. [In Arabic]
Ṭabāṭabāʾī Qumī, ST. Mabānī Minhāj al-Ṣāliḥīn. Qum: Qalam al-Sharq. 2006 (1426). 10: 292. [In Arabic]
Arākī, M. Risālatān Fī al-ʾIrth wa Nafaqat al-Zawjat. Qum: Fī Ṭarīq al-Ḥaq. 1992(1413). 287. [In Persian]
Ṭabāṭabāʾī Ḥāʾirī, S ʿA. Rīyāḍ al-Masāʾil. Qum: al-Nashr al-Islāmī. 1997 (1419). 10: 31. [In Arabic]
Ibn Bābawayh,ʿA. al-Khiṣāl. Qum: Jimāʿat Mudarrisīn Ḥuzat ʿIlmīyyat Qum. 1983(1362). 1:248. [In Arabic]
Makārim Shīrāzī, N. al-Qawāʿid al-Fiqhīyyat. 3rd ed. Qum: ʿAlī Ibn Abī Ṭālib. 1991 (1370). 2: 194-196. [In Arabic]
Ḥurr ʿĀmulī, M. Wasāʾil al-Shiʿat. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. Nd. 19: 179. [In Arabic]
Moeini MH & Golzar Z. "Liability for treatment costs of patients who suffer from COVID-19 assuming the medical staff’s fault". Medical Fighh Journal. 2020(1399). 12(42): 10. [In Persian]
Kātūzīyān, N. Masʾūlīyyat Nāshī az ʿIyb Tulīd. Tehran: Tehran University. 2005(1384). 225. [In Persian]
Khūʾī, SA. Minhāj al-Şāliḥīn. Qum: Madīnat al-ʿIlm. 1990 (1410). 2: 287. [In Arabic]
- چکیده مشاهده شده: 263 بار
- pdf دانلود شده: 28 بار