نقد فقهی ـ روششناختی بر مقاله «وضعیت فقهی نجاست و نگهداری از سگ در مذاهب اسلامی»
مجله علمی - پژوهشی فقه پزشکی,
دوره 17 شماره 47 (1404),
5 فروردین 2025
,
صفحه 1-10
https://doi.org/10.22037/mfj.v17i47.51385
چکیده
زمینه و هدف: مقاله «وضعیت فقهی نجاست و نگهداری از سگ در مذاهب اسلامی» با اتخاذ رویکردی نواندیشانه، به بررسی وضعیت فقهی «نجاست عین سگ» و احکام نگهداری از آن در غیر موارد منصوص پرداخته است. نویسندگان محترم با استفاده از دادههای فقهی و پیوند آن با یافتههای نوین علم پزشکی، به سمت طهارت سگ و جواز عام نگهداری از آن متمایل شدهاند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی روششناختی و نقد علمی استنتاجات مقاله مذکور، به ارزیابی نحوه کاربست این روش میپردازد.
مواد و روشها: این پژوهش با روش تحلیلی ـ انتقادی و با تکیه بر مبانی فقه مقارن و اصول فقه استدلالی، به واکاوی ادله مقاله میپردازد. محورهای اصلی نقد بر پایه بررسی «موازنه در ادله»، «تمایز جوهری میان علت و حکمت در نصوص» و «ارزیابی هرمنوتیک تفکیکهای لغوی و ظهورات عرفی» استوار است.
یافتهها: بررسیها نشان میدهد استدلالهای مقاله مذکور در چهار محور دچار آسیب روششناختی است: ۱. ناهمگونی در کاربست آرای مذاهب و اتخاذ رویکرد گزینشی (تلفیق فاقد ضابطه)؛ ۲. ادعای بلاوجه اضطراب در روایات ولوغ و نادیدهانگاری جنبه تعبدی شستوشو در فقه مالکی؛ ۳. خلط مبنایی میان «علت منصوص» و «حکمت» و تسری مستقیم متغیرهای تجربی به احکام تعبدی؛ ۴. ارائه تفکیکهای مضیق لغوی میان واژگان مسکن و مغایرت آن با ظهور عرفی در معماری مدرن آپارتمانی. استنتاج مقاله مبنی بر طهارت سگ و نفی کراهت نگهداری از آن، با ادله قطعی فقه امامیه و جمهور مذاهب اسلامی انطباق ندارد. تغییر در احکام شرعی مستلزم نص صریح یا تنقیح مناط قطعی است و متغیرهای بهداشتی تنها حکمت احکام بهشمار میروند، نه علت تامه آنها.
- سگ
- نجاست سگ
- نگهداری سگ
- مذاهب اسلامی
ارجاع به مقاله
مراجع
References
1. Kulayni, MY. al-Kāfī. 4th ed. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyat. 1986(1365). 2, 3. [In Arabic]
2. Ṭūsī, MḤ. Tahdhīb al-Aḥkām. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyat. 1986(1365). 1. [In Arabic]
3. Ṭūsī, MḤ. al-Istibṣār Fīmā Ikhtalafa min al-Akhbār. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyyat. 1984(1363). 1.
[In Arabic]
4. Ḥillī, JḤ. Sharāʾiʿ al-Islām Fī Masāʾil al-Ḥalāl wa al-Ḥarām. Qum: Ismāʿīlīyyān. 1987(1366). 2:265.
[In Arabic]
5. Ḥillī, ḤY. Tadhkirat al-Fuqahāʾ. Qum: Āl al-Bayt li-Iḥyāʾ al-Turāth. 1995(1374). 9:179. [In Arabic]
6. Najafī, MḤ. Jawāhir al-Kalām Fī Sharḥ Sharāʾiʿ al-Islām. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. 1983(1404). 5:366. [In Arabic]
7. Shāfiʿī, MI. al-ʾUmm. Beirut: Dār al-Fikr. 1990(1410). 1:74. [In Arabic]
8. Ibn Quddāmat, ʿAA. al-Mughnī. Beirut: Dār al-Fikr. 2009(1404). 1:35. [In Arabic]
9. Kāsānī, ʿAD. Badāʾiʿ al-Ṣanāʾiʿ fī Tartīb al-Sharāʾiʿ. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyyat. 1985(1406). 1:64. [In Arabic]
10. Jamali, M & Zolfaqartalab, M. “The Jurisprudential Status of Impurity and Keeping Dog In Islamic Religions”. Medical Figh. 2021(1399). 12(42): 12.
[In Persian]
11. Āmidī, SD. al-ʾIḥkām Fī Uṣūl al-ʾAḥkām. Riyadh: Dār al-Ṣumayʿī. 2003(1424). 3:280. [In Arabic]
12. Muẓaffar, MR. Uṣūl al-Fiqh. Qum: al-Nashr al-Islāmī. 1996(1375). 2:185; 1:25. [In Arabic]
13. Ghazzālī, AḤ. al-Mustaṣfā min ʿIlm al-Uṣūl. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyyat. 1993(1413). 1:345; 2:324 & 315. [In Arabic]
14. Anṣārī, M. Farāʾid al-Uṣūl. Qum: Majmaʿ al-Fikr al-Islāmī. 1994(1416). 4:12; 2:230. [In Arabic]
15. Ibn Rushd al-Qurṭubī, MA. Bidāyat al-Mujtahid wa Nihāyat al-Muqtaṣid. Cairo: Dār al-Ḥadīth. 2004(1425). 1:27. [In Arabic]
16. Makārim Shīrāzī, N. Dāʾirat al-Maʿārif Fiqh Muqārin. Qum: Madrasat al-Imām ʿAlī ibn Abī Ṭālib. 2007(1428). 1:120. [In Persian]
17. Khoei, AQ. al-Tanqīḥ Fī Sharḥ al-ʿUrwat al-Wuthqā. Qum: Muʾassasat al-Imām al-Khoei. 1996(1417). 1:254; 2:110. [In Arabic]
18. Dasūqī, MʿA. Ḥāshīyat al-Dasūqī ʿAlā al-Sharḥ al-Kabīr. Np. Npn. (n.d). 1:53, 73. [In Arabic]
19. Ibn ʿAbd al-Barr, YʿA. al-Tamhīd limā fī al-Muwaṭṭaʾ min al-Maʿānī wa al-Asānīd. Morocco: Wizārat al-Awqāf wa al-Shuʾūn al-Islāmīyyat. 2000(1387). 18:269; 1:208. [In Arabic]
20. Nawawī, YSH. al-Majmūʿ Sharḥ al-Muhadhdhab. Beirut: Dār al-Fikr. 1993(1414). 3:183; 2:332; 14:84. [In Arabic]
21. ʿAsqalānī, AʿA. Fatḥ al-Bārī Sharḥ Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Beirut: Dār al-Maʿrifat. 1959(1379). 1:274; 10:382. [In Arabic]
22. Ḥurr ʿĀmilī, MḤ. Tafṣīl Wasāʾil al-Shīʿat ilā Taḥṣīl Masāʾil al-Sharīʿat. Qum: Āl al-Bayt li-Iḥyāʾ al-Turāth. 1988(1409). 3:414. [In Arabic].
23. Ṭūsī, MḤ. Al-Khilāf. Qum: al-Nashr al-Islāmī. (n.d.). 5:497; 1:37. [In Arabic]
24. Muṭahharī, M. Islām wa Muqtaḍīyāt Zamān. Tehran: Ṣadrā. 2010(1389). 1:54. [In Persian]
25. Ākhūnd Khurāsānī, MK. Kifāyat al-Uṣūl. Qum: Āl al-Bayt li-Iḥyāʾ al-Turāth. 1988(1409). 1:65. [In Arabic]
26. Khomeini, SR. Kitāb al-Ṭahārat. Qum: Tanẓīm wa Nashr Āthār al-Imām al-Khomeini. 1994(1415). 2:120. [In Arabic]
27. Niyshābūrī, MḤ. Ṣaḥīḥ Muslim. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. (n.d.). 1:234. [In Arabic]
28. Qurṭubī, MA. al-Jāmiʿ li-Aḥkām al-Qurʾān. Cairo: Dār al-Kutub al-Miṣrīyyat. 1964(1384). 16:120. [In Arabic]
29. Zuḥaylī, W. al-Wajīz Fī Uṣūl al-Fiqh. Damascus: Dār al-Fikr. 1997(1418). 1:95. [In Arabic]
30. ʿĀmilī, ZʿA. Masālik al-Afhām ilā Tanqīḥ Sharāʾiʿ al-Islām. Qum: al-Maʿārif al-Islāmīyyat. 1992(1413). 1:133 [In Arabic]
- چکیده مشاهده شده: 0 بار
- pdf دانلود شده: 0 بار