مقاله مروری


بررسی بروز اختلالات جسمی پایدار در بیماران کووید-19 ترخیص شده از بخش مراقبت های ویژه در بیمارستان شهید بهشتی کاشان

shahaboddin jafarii

مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران, دوره 2 شماره 127 (1403), 7 شهریور 2026,

زمینه و هدف: یکی از دغدغه ها در زمینه بیماری کووید 19 پایداری علائم در این بیماران است در این زمینه و عوامل مرتبط آن، شواهد کافی وجود ندارد، لذا این مطالعه با هدف تعیین شیوع علائم و نشانه های پایدار در بیماران مبتلا به کووید ۱۹ بستری در بخش مراقبت های ویژه، بعد از یک دوره ۱۲ تا ۱۸ ماهه و عوامل احتمالی موثر انجام شد.  روش بررسی: در این مطالعه مقطعی، پس از تطبیق با معیارهای ورود و خروج  ۲۱۶ بیمار در رده سنی  ۱۸ تا ۶۰  سال که طی سال های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۱، به علت شدت علائم ناشی از بیماری کووید۱۹، حداقل به مدت ۴۸ ساعت در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان شهید بهشتی کاشان بستری شده بودند وارد مطالعه گردیدند؛ که از این بین نیز تعدادی به علت عدم پاسخ به تماس تلفنی، عدم تمایل به همکاری و یا فوت از گروه مورد مطالعه خارج شدند و در نهایت ۱۸۱ بیمار وارد مطالعه شده و از طریق تماس تلفنی و بر اساس چک لیست از پیش طراحی شده، به بررسی علائم پایدار و عوامل احتمالی مرتبط با آن ها پرداخته شد؛ سپس داده ها توسط برنامه SPSS نسخه 26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: پس از تطابق با معیارهای ورود و خروج  ۲۱۶ نفر وارد این مطالعه شدند که از این تعداد نیز ۳۵ نفر (۱۶٪) به دلایلی مانند عدم پاسخ به تماس تلفنی، عدم تمایل به همکاری و یا فوت از گروه مورد مطالعه حذف گردیدند؛ در نهایت بررسی ها روی ۱۸۱ بیمار صورت گرفت؛ از این تعداد ۸۸ بیمار (۴۸٪) بهبودی کامل یافته و از هیچ علامت پایداری شکایت نداشتند و ۹۳ بیمار (۵۲٪) از علائم پایدار مورد بررسی در مطالعه رنج می بردند. شایع ترین علائم پایدار در میان بیماران کووید ۱۹ بستری شده در بخش مراقبت های ویژه پس از گذشت یک بازه زمانی ۱۲ تا ۱۸ ماهه به ترتیب شامل: دیس پنه با فعالیت بیش از حد معمول(۵۷ نفر- 5/31٪) ، سرفه (۲۱نفر- 6/11٪) و درد عضلانی(۱۴ نفر-۷/۷۳٪) بود. مابقی بیماران نیز از تداوم علائمی مانند اختلال بویایی، درد مفاصل و درد عضلانی رنج میبردند. از سوی دیگر بررسی ها نشان داد که دو علامت دیس پنه با فعالیت بیش از حد معمول و دیس پنه با فعالیت معمول با مدت بستری بیماران در بخش مراقبت های ویژه (ICU) در ارتباط می باشد و دو علامت درد مفاصل و دیس پنه با فعالیت بیش از حد معمول با مدت کلی بستری بیماران مرتبط است. در خصوص نقش عواملی مانند سن، جنس و ابتلا به بیماری های زمینه ای، در ایجاد علائم پایدار نیز ارتباط معنی داری یافت نشد. نتیجه گیری: تعداد قابل توجهی از بیماران مبتلا به کووید ۱۹ که به علت شدت علائم ناشی از بیماری، در بخش مراقبت های ویژه بستری گردیده اند، علائم پایدار را حتی پس از گذشت یه بازه زمانی ۱۲ تا ۱۸ ماهه پس از ابتلا به بیماری کووید۱۹ تجربه میکنند؛ که علائم مذکور، بعضاً می تواند منجر به کاهش کیفیت زندگی این افراد گردد. لذا با عنایت به جامعه آماریِ بزرگ بیماران بهبود یافته از کووید۱۹ و شیوع بالای علائم پایدار، توصیه می‌گردد که مطالعات گسترده تری در این خصوص صورت پذیرد و منابع و حمایت های لازم جهت بهبودی و افزایش کیفیت زندگیِ این دسته از بیماران در نظر گرفته شود.

مقاله اصیل


بررسی عوامل مؤثر بر ارزیابی و شدت درد در بیماران تحت تهویه مکانیکی بستری در بخش مراقبتهای ویژه

زهره اکبری

مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران, دوره 2 شماره 127 (1403), 7 شهریور 2026,

مقدمه: ارزیابی درد نخستین گام در تسکین مناسب درد و یکی از مهم‌ترین اهداف مراقبت از بیمار است. پرستاران در تمامی مراحل مدیریت درد و ارزیابی شرایط بیمار نقش اساسی دارند. در طول درمان در ICU، بیش از ۴۰ تا ۷۰٪ بیماران درد متوسط تا شدید را تجربه می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر ارزیابی و شدت درد در بیماران بستری در بخش مراقبت ویژه انجام شد. روش‌ها: این مطالعه مروری با جستجوی مقالات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۴ در پایگاه‌های داخلی و خارجی انجام شد. از مجموع ۳۸ مقاله به‌دست‌آمده، پس از بررسی دقیق، ۲۶ مقاله که با هدف مطالعه حاضر کاملاً مرتبط بودند انتخاب و وارد مطالعه شدند. یافته‌ها: نتایج مطالعات نشان می‌دهد که درد ممکن است ناشی از محرک‌های آسیب‌رسان موجود در محیط ICU، از جمله مانیتورینگ تهاجمی، تجهیزات درمانی، فیزیوتراپی معمول یا مراقبت‌های معمول پرستاری باشد. بیماران مسن‌تر نسبت به بیماران جوان در هر سه زمان قبل، حین و بعد از فرایند ساکشن درد کمتری گزارش کردند. تأثیر جنسیت بر شدت درد از نظر آماری معنی‌دار نبود و بیماران جراحی و غیرسفیدپوست شدت درد بالاتری گزارش کردند. شدت کلی درد نیز با سن تفاوت معنی‌داری نداشت و ارتباطی بین سن و شدت درد قبل، حین و بعد از فرایندها مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: ارزیابی و مدیریت کافی درد در بیماران بحرانی یک چالش منحصر‌به‌فرد برای پزشکان و پرستاران است. با شفاف‌سازی روش‌های سنجش درد مبتنی بر شرایط بیمار و آموزش پرستاران درباره این توصیه‌ها، ارزیابی صحیح درد در بیماران تحت تهویه مکانیکی امکان‌پذیرتر خواهد شد. همچنین در برنامه‌ریزی برای مدیریت درد، ضمن پیروی از گایدلاین‌ها، باید به فردی بودن تجربه درد توجه شود. این امر می‌تواند به مدیریت بهتر درد کمک کند و در نهایت با کاهش بروز دلیریوم، بهینه‌سازی تجویز داروها و تسریع جدا‌سازی بیمار از دستگاه تهویه مکانیکی، موجب کاهش مدت اقامت در ICU، کاهش هزینه‌ها و کاهش عوارض و مرگ‌ومیر شود.

مدیریت راه هوایی در بیماران دچار سوختگی شیمیایی راه هوایی ناشی از اسید یا قلیا

Hasanali Ahmadi

مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران, دوره 2 شماره 127 (1403), 7 شهریور 2026,

سوختگی راه هوایی با مواد اسیدی یا قلیایی یکی از اورژانس‌های تهدیدکننده حیات در طب بیهوشی و مراقبت‌های ویژه است. این مواد با مکانیسم‌های متفاوت، شامل نکروز انعقادی در اسیدها و نکروز مایع‌کننده در قلیاها، باعث آسیب بافتی می‌شوند. ادم حنجره، خونریزی، نکروز بافتی و انسداد راه هوایی از عوارض شایع هستند. مدیریت راه هوایی در این بیماران چالش‌برانگیز بوده و نیازمند رویکردی سیستماتیک و آمادگی برای مواجهه با راه هوایی دشوار است. در این مقاله، فیزیوپاتولوژی آسیب، ارزیابی بالینی و راهکارهای مدیریت راه هوایی، شامل اینتوباسیون زودهنگام با فیبرواپتیک، اجتناب از ماسک حنجره‌ای و بوژی، و آمادگی برای راه هوایی جراحی مرور شده است.

بررسی فراوانی عوارض بعد از بیهوشی در جراحی‌های شکستگی فمور در بخش مراقبت‌های بعد از بیهوشی بیمارستان امام خمینی ارومیه در سال ۱۴۰۳

علیرضا ماهوری, توحید کرمی, یگانه اکبری, عارفه خان اوغلان

مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران, دوره 2 شماره 127 (1403), 7 شهریور 2026,

مقدمه: شکستگی استخوان فمور از جمله شکستگی‌های پرعارضه با مرگ‌ومیر قابل‌توجه است. مدیریت عوارض در بخش مراقبت های پس از بیهوشی (PACU) نقش مهمی در بهبود پیامد بیمار دارد. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی عوارض بعد از بیهوشی در جراحی‌های شکستگی فمور در بخش مراقبت های ویژه انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی تحلیلی، تمامی بیماران تحت عمل جراحی شکستگی فمور در بیمارستان امام خمینی ارومیه طی سه ماهه اول سال ۱۴۰۳ به روش سرشماری وارد مطالعه شدند. اطلاعات دموگرافیک، مدت زمان اقامت در PACU و عوارض بروز یافته (درد، تهوع و استفراغ، مشکلات قلبی و تنفسی، لرز و بی‌قراری) جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 و آزمون‌های آماری مناسب تحلیل شد. یافته‌ها: از ۱۰۰ بیمار مورد مطالعه، 74% مرد و 26% زن با میانگین سنی ۱۳/۳۸±۶۸/۱۹ سال بودند. میانگین مدت اقامت در PACU، ۴۹ دقیقه بود. شایع‌ترین عارضه گزارش‌شده درد (22%) بود. پس از آن، لرز و مشکلات قلبی هرکدام 10%، تهوع و استفراغ 9% و بی‌قراری و مشکلات تنفسی هرکدام 2% را تشکیل دادند. بین مدت زمان اقامت در PACU با سن بیماران همبستگی مثبت معنی‌دار وجود داشت (32/0 = r، 001/0=p). همچنین مدت اقامت در زنان به‌طور معنی‌داری بیشتر از مردان بود (02/0 = P). فراوانی تهوع و استفراغ در زنان به طور معنی‌داری بیشتر از مردان بود (9/26% در مقابل 7/2% و 001/0= P). فراوانی مشکلات قلبی (17% در مقابل 1/2% و 001/0 = P) و درد (9/36% در مقابل 1/2% و 001/0 > P) در بیماران تحت بیهوشی عمومی به طور معنی‌داری بیشتر از بیهوشی اسپاینال بود. ارتباط معنی‌داری بین سایر عوارض با جنس یا نوع بیهوشی و همچنین سن مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: با توجه به شایع بودن درد به عنوان عمده‌ترین عارضه در PACU پس از جراحی شکستگی فمور، نظارت مداوم و اتخاذ رویکردهای مناسب بیهوشی و کنترل درد، به‌ویژه با توجه به سن، جنس و نوع بیهوشی بیمار، ضروری به نظر می‌رسد. خوشبختانه در این مطالعه عوارض تهدیدکننده حیات شایع نبود.

گزارش مورد


کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو در اتاق عمل: یک تظاهر نادر طی بیهوشی عمومی

فیروزه مددی, نگارسادات نمازی, حسین نیازی

مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران, دوره 2 شماره 127 (1403), 7 شهریور 2026,

زمینه: کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو (TC) که با عنوان کاردیومیوپاتی ناشی از استرس نیز شناخته می‌شود، اختلال گذرای عملکرد سیستولیک بطن چپ است که در غیاب بیماری انسدادی عروق کرونر، تابلویی مشابه سندرم کرونری حاد ایجاد می‌کند. استرس‌های حوالی عمل، از جمله اضطراب، شکست بی‌حسی رژیونال و استرس جراحی، می‌توانند موجب بروز این عارضه شوند. تشخیص زودهنگام اهمیت اساسی دارد، زیرا مدیریت آن به طور قابل توجهی با انفارکتوس حاد میوکارد متفاوت است. گزارش مورد: بیمار مورد گزارش خانم ۵۰ ساله‌ با سابقه کم‌کاری تیروئید و transient ischemic attack می باشد  که تحت جراحی الکتیو زنان قرار گرفت. بیمار پس از بی‌حسی اسپاینال ناموفق و افزایش اضطراب، تحت القای بیهوشی عمومی قرار گرفت. حدود ۳۰ دقیقه پس از اینداکشن، بیمار دچار برادی‌کاردی ناگهانی، افت فشار خون شدید و ادم حاد ریه گردید. در الکتروکاردیوگرافی داخل عمل تغییرات ایسکمیک مشاهده نشد. تثبیت همودینامیک با انفوزیون نوراپی‌نفرین حاصل شد. در دوره پس از عمل، مارکرهای قلبی افزایش یافت و اکوکاردیوگرافی ترانس‌توراسیک کاهش کسر جهشی (۳۵٪) همراه با آکینزی میدونتریکولار و حفظ انقباض قاعده و اپکس را نشان داد. آنژیوگرافی کرونر، عروق اپی‌کاردیال طبیعی را نشان داد که تشخیص کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو را تأیید کرد. بیمار تحت مراقبت حمایتی در بخش مراقبت‌های ویژه قرار گرفت که منجر به بهبود تدریجی بالینی و اکوکاردیوگرافیک شد. وی پس از ده روز با وضعیت پایدار از بخش مراقبت‌های ویژه ترخیص گردید. نتیجه‌گیری: کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو حین عمل باید در بیماران زن با ناپایداری همودینامیک غیرقابل توجیه در دوره پری‌اوپراتیو، به‌ویژه در حضور استرس عاطفی یا جراحی ماژور، مدنظر قرار گیرد. ارزیابی زودهنگام با اکوکاردیوگرافی و مدیریت همودینامیک فردمحور برای بهینه‌سازی پیامدها ضروری است.