مقایسه اثربخشی بلوک ارکتور اسپاین و بلوک پاراورتبرال در کنترل درد مزمن نورالژی پس از هرپس زوستر: کارآزمایی بالینی تصادفیشده
مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبتهای ویژه ایران,
دوره 2 شماره 125 (1403),
1 ژوئن 2026,
چکیده*زمینه و هدف: درد مزمن نورالژی پس از هرپس زوستر (PHN) یکی از شایعترین و ناتوانکنندهترین انواع درد نوروپاتیک است. انتخاب بلوک عصبی مناسب میتواند تأثیر مستقیمی بر کنترل درد و رضایتمندی بیماران داشته باشد. این مطالعه با هدف مقایسه اثربخشی بلوک ارکتور اسپاین (ESPB) و بلوک پاراورتبرال (PVB) در کنترل درد، مصرف دارو و کیفیت زندگی بیماران PHN انجام شد.مواد و روشها: در این کارآزمایی بالینی تصادفیشده، ۷۰ بیمار بزرگسال مبتلا به PHN به دو گروه ESPB و PVB تقسیم شدند. به گروه ESPB، ۲۰ میلیلیتر بوپیواکائین ۰/۲۵٪ در فضای ارکتور اسپاین و به گروه PVB، ۲۰ میلیلیتر همان دارو در فضای پاراورتبرال تزریق شد. شدت درد با VAS، مصرف گاباپنتین روزانه، و رضایتمندی بیماران (SF‑12) در هفتههای ۴، ۸ و ۱۲ ارزیابی شد.نتایج: میانگین نمره VAS در هفته ۴ گروه ESPB برابر ۳/۱۶±۰/۶۲ و در گروه PVB برابر ۴/۰۸±۰/۷۱ بود (P=0.002). کاهش معنیدار مصرف گاباپنتین در گروه ESPB در هفته ۸ مشاهده شد (۳۸۵±۱۹ میلیگرم در مقابل ۵۲۱±۲۹ میلیگرم؛ P=0.006). نمره جسمی SF‑12 در گروه ESPB در هفته ۱۲ برابر ۴۲/۵±۵/۱ و در گروه PVB برابر با ۳۶/۹±۵/۳ بود (P=0.009). هیچ مورد پنوموتوراکس در ESPB رخ نداد، اما ۲ مورد پنوموتوراکس خفیف در گروه PVB گزارش شد.نتیجهگیری: بلوک ESPB در کنترل درد پایدارتر، کاهش مصرف دارو و رضایتمندی بیشتر از PVB در بیماران PHN مؤثر است و ایمنی بالاتری دارد.واژگان کلیدی:* نورالژی پس از هرپس زوستر، بلوک ارکتور اسپاین، بلوک پاراورتبرال، درد مزمن، کیفیت زندگی