فصلنامه نفس

چکیده

مقدمه: ظهور همه‌گیری کووید-۱۹ چالش‌های بی‌سابقه‌ای برای سیستم‌های بهداشتی و درمانی ایجاد کرد و ضرورت بازنگری در مدل‌های سنتی مدیریت بحران بیمارستانی را آشکار ساخت. هدف این پژوهش، تحلیل ابعاد مدیریت بحران بیمارستانی در این دوران و ارائه یک مدل ارتقاء‌یافته جهت حفظ ثبات جامعه در برابر همه‌گیری‌های آینده است.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با رویکرد کیفی و روش دلفی انجام شده است. ابتدا از طریق مرور سیستماتیک متون، ۸۴ شاخص جامع شناسایی گردید. سپس یک پنل دلفی متشکل از ۱۲ متخصص با مدرک فوق‌تخصص و دکتری تشکیل شد. برای تحلیل داده‌ها در سه راند دلفی، از مقیاس ۵ درجه‌ای لیکرت و آزمون ضریب هماهنگی کندال در نرم‌افزار SPSS استفاده گردید.

یافته‌ها: پس از سه راند ارزیابی توسط خبرگان و توقف فرآیند دلفی با دست‌یابی به ضریب هماهنگی کندال ۰/۶۵۱، مدل نهایی تایید شد. این مدل ارتقاء‌یافته شامل ۵ بُعد اصلی و ۱۶ مؤلفه است که ابعاد آن عبارتند از: «فرماندهی و ارتباطات»، «غربالگری و تریاژ»، «پیشگیری و کنترل عفونت»، «مدیریت منابع انسانی» و «پزشکی از راه دور».

نتیجه‌گیری: موفقیت در مواجهه با بحران‌ها نیازمند گذار از مدیریت سنتی به یک الگوی هوشمند، منعطف و انسان‌محور است. ارتقای بُعد فرماندهی بر پایه رهبری مشارکتی و ایده «مراقبت از مراقبت‌کنندگان»، در کنار حمایت همه‌جانبه روانی و آموزشی از منابع انسانی ضرورت دارد. همچنین، بهره‌گیری از پزشکی از راه دور به عنوان تسهیل‌گر و استقرار تریاژ هوشمند و کنترل دقیق عفونت در خط مقدم، یک سیستم یکپارچه را شکل می‌دهد که آمادگی پیش‌دستانه و کارآمدی را برای مقابله با بحران‌های آینده فراهم می‌آورد.