فصلنامه نفس

چکیده

در جهان کسب‌وکار کنونی سازمان‌هایی توانایی تداوم بقاء و رقابت با سایر سازمان‌ها را دارند که کارکنانشان از خود رفتارهای فرا – نقشی بروز دهند؛ امروزه سازمان‌ها بیش از هر زمان دیگری نیازمند شهروندان سازمانی می‌باشند، یعنی کارکنانی که تنها به وظایف موجود در شرح شغلی خود اکتفاء نکنند و بدون هیچ گونه چشم‌داشتی به طور خودجوش و خودخواسته به انجام رفتارهای فراتر از شرح شغل خود بپردازند. لذا هدف پژوهش حاضر تدوین مدل رفتار شهروندی سازمانی در بیمارستان‌های آموزشی شهر تهران بود؛ مشارکت‌کنندگان پژوهش جهت مصاحبه 13 نفر از خبرگان بودند؛ روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله‌ی برفی و مبنای تعیین حجم نمونه اشباع نظری بود. روش تحقیق کنونی نیز از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی - اکتشافی بود. بر اساس فلسفه و پارادایم تحقیق، پژوهش کنونی در زمره‌ی پارادایم تفسیری قرار می‌گیرد. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با خبرگان بود؛ جهت تحلیل متن مصاحبه‌ها از تکنیک کیفی "تحلیل محتوا" استفاده شد؛ و 165 کد پایه، 47 زیر مقوله و 10 مقوله‌ی تحول‌خواهی، مددرسانی، تکریم کارکنان، وظیفه‌شناسی، تعامل‌گرایی خیرخواهانه، تعلق سازمانی، شخصیت شهروند مدار، شهروند معنوی، شهروند اخلاقی و درون قوی و الهی احصاء گردید. روایی تکنیک کیفی "تحلیل محتوا" با استفاده از روش لینکلن و گوبا و پایایی آن با استفاده از ضریب توافق بین دو کدگذار (96/0) تأیید شد. در نهایت نیز پیشنهادهایی به بیمارستان‌های آموزشی شهر تهران جهت بهبود رفتارهای فرا – نقشی ارائه گردید.