فصلنامه نفس

چکیده

پیشینه و هدف: طب حکمت بنیان گرچه قدمتی صدها ساله دارد؛ ولی به‌خاطر وقفه در پرداختن به آن، نیازمند بازبینی، تبیین و تحلیل بیشتر آن همین‌طور به‌روز کردن روش‌ها و رویکردها است. این مطالعه ضمن معرفی مبانی تحقیق در طب حکمت بنیان، به روش‌های کاربردی در آن توجه میکند و ضرورت آشنایی و توجه به روش‌شناسی پژوهش آن تحلیل می‌شود.

روش کار: تمامی اسناد معتبر در موجود و در دسترس مرتبط با استفاده از جستجوی کتابخانه‌ای و اینترنتی مشخص و مطالعه شدند. متون علمی مرتبط با روش‌شناسی تحقیق در مطالعات کمی و کیفی موردتوجه قرار گرفتند و با عنایت به مطالعات تجربی حکمایی چون ابوعلی سینا، جرجانی و رازی مقایسه‌ای عمیق بین روش‌شناسی تحقیق در عصر حاضر با روش‌های به کار گرفته شده حکمای پیشین انجام شد.

یافته‌ها: حکمای نام‌آور ایرانی از روش‌های متعددی برای اثبات اثرات درمانی خود استفاده می‌کرده‌اند و علاوه بر روش‌های عقلی و قیاسی، از روش‌های تجربی نیز برای شناخت کیفیت داروها و چگونگی تأثیر آنها بهره می‌برده‌اند. آنها اغلب شاخص‌های تحقیق که امروز مورد تأیید و تأکید پژوهشگران است را رعایت می‌کرده‌اند. در مطالعات طب حکمت بنیان، باتوجه‌به ماهیت چندوجهی آن برخلاف تحقیقات طب نوین، نیازمند تحقیق چندرشته‌ای، بین‌رشته‌ای و میان‌رشته‌ای هستند.

نتیجه‌گیری: برای تبیین زوایای مختلف طب حکمت بنیان و استقرار آن در مسیر درست نیازمند تحقیقات گسترده در این موضوع هستیم. مطالعات فرارشته‌ای می‌تواند به افزایش عمق، وسعت و ادغام آرای محققان در تبیین طب حکمت بنیان مؤثر باشد. آموزش روش‌های تحقیق در طب حکمت بنیان برای دانشجویان، دانش‌پژوهان و افرادی که علاقه‌مند به تحقیق و شناخت زوایای مختلف آن هستند ضروری است.