فصلنامه نفس

چکیده

در عصر حاضر، استفاده از فناوري‌هاي ارتباطي در تمام حوزه‌هاي علوم از جمله علم پزشكي اجتناب‌ناپذير است. از كاربردهاي اين فناوري در علم پزشكي ارائه خدمات تخصصي به مناطق محروم، صرفه‌جويي در زمان و كم كردن مسافت دستيابي به خدمات پزشكي مي‌باشد. در همین راستا بر آن شديم تا با راه‌اندازي شبكه پزشكي از راه دور در كشور ايران؛ مزايا، معايب و تفاوت روش‌هاي مختلف اجرايي آن را ارزيابي كنيم.

سامانه پزشكي از راه دور در فاز اول در يك بيمارستان شهر تهران و دو بيمارستان اقماري پایتخت، تحت عنوان مركز مراقبت‌هاي پزشكي از راه دور (ستاد مپاد)، جهت انجام مشاوره‌هاي پزشكي راه‌اندازی شد. بعد از ۳ سال از شروع طرح، مشاوره‌هاي انجام شده طي اين مدت ارزيابي گردید. در فاز دوم تعداد بيمارستان‌ها به ۷ بيمارستان در داخل شهر تهران گسترش يافت. در ادامه نتايج مشاوره‌ها مورد ارزيابي و مقايسه قرار گرفت.

در طي سه سال فاز اول طرح ۲۲ بيمار تحت مشاوره قرار گرفتند. بيشترين سرويس مورد درخواست جهت مشاوره، ريه (۸ مورد، 4/36%) و سپس قلب و عروق (۶ مورد، 3/27%) بود. در طي ده ماه فاز دوم مپاد ۴۲ مشاوره انجام شد كه بيشترين مشاوره‌ها در زمينه نورولوژي (۲۳ مورد) و پس از آن جراحی اعصاب (۵ مورد) بود. تعداد مشاوره‌ها در فاز دوم نسبت به فاز اول ۵۸۸٪ در ميانگين ماهانه افزايش پيدا كرد. همچنين هزينه‌ها در بخش‌هاي مختلف ايجاد زيرساخت، ايجاد سيستم ارتباطي و آبونمان ماهانه به ترتيب 7/83%، 4/88% و 4/88% در فاز دوم نسبت به فاز اول كاهش داشت.

از مهمترين مشكلات فاز اول، عدم توانايي گسترش شبكه تله مديسين (Telemedicine) بود كه در فاز دوم با استفاده از نرم‌افزار‌هاي وب‌كنفرانس اين معضل تا حدود زيادي مرتفع گردید. بكارگيري وب‌كنفرانس بجاي ويديو كنفرانس باعث كاهش هزينه‌ها، امكان گسترش شبكه بطور وسيع و به‌حداقل رساندن جابجايي بيماران شد. علي‌رغم تمام مزاياي استفاده از اين روش، گسترش شبكه تله‌مديسين بويژه در كشورهاي در حال توسعه نيازمند فرهنگ‌سازي و آموزش‌هاي پيوسته پرسنل درماني و همچنین بيماران مي‌باشد.