جایگاه غبطه در فقه امامیه و اخلاق اسلامی
مجله اخلاق زیستی- علمی پژوهشی,
دوره 11 شماره 1 (1400),
2 آبان 2021
,
صفحه 317-329
https://doi.org/10.22037/bioeth.v11i1.36890
چکیده
زمینه و هدف: با مطالعه دقیق مبانی اخلاق اسلامی و آثار فقهی و حقوقی تبیین میگردد که در خصوص لزوم رعایت غبطه در غیر ولی قهری کمتر اختلافی وجود دارد؛ دیدگاه فقهای امامیه مبنی بر این است که پدر و جد پدری به عنوان اولیای قهری صغیر، سفیه و مجنون (که سفه و جنون آنها متصل به زمان صغر باشد) معرفی شدهاند. هرچند اخلاق اسلامی به لزوم غبطه به طور عموم پایبند است، لیکن در مورد مشروطبودن تصرفات پدر و جد پدری به لزوم رعایت غبطه اختلاف نظرها شدید است. به نظر میرسد بر اساس دستور قرآن کریم، فلسفه جعل ولایت در تصرف و اخلاق اسلامی، باید رعایت این شرط را برای همه اولیای تصرف الزامی دانست. هدف ما در این مقاله تبین جایگاه غبطه بر اساس آموزههای فقهی و با تأسی از اخلاق اسلامی میباشد.
مواد و روشها: این مقاله به شیوه توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از روش اسنادی و استفاده از ابزار فیشبرداری تهیه و تدوین گردیده است.
ملاحظات اخلاقی: موارد مربوط به اخلاق در پژوهش و نیز امانتداری در استناد به ارجاعات در مقاله رعایت گردیده است.
یافتهها: یافتهها حاکی از این است که برخلاف فقه، قانون مدنی به صراحت ولی قهری را موظف به رعایت غبطه نموده است. ملاک شناخت غبطه و رعایت آن عرف و مرجع تشخیص آن، شخص مأذون در تصرف است، گرچه اثبات خلاف آن هم ممکن است و منجر به عزل اولیای تصرف، تبدیل ید امانی به ید غاصبانه، الزام به جبران خسارت و غیر نافذشدن معامله خواهد شد. در دعوای میان مولیعلیه و اولیای تصرف مبنی بر عدم رعایت غبطه، مولیعلیه باید بینه اقامه کند، وگرنه سخن اولیای تصرف مقدم است، زیرا امین شناخته میشوند.
نتیجهگیری: بر اساس فقه امامیه و با تکیه بر اخلاق اسلامی، پدر و جد پدری باید رعایت غبطه مولیعلیه را بنمایند. هرچند فقها به صراحت در خصوص مسؤولیت غیر ولی قهری تعیین تکلیف نکردهاند، لیکن اخلاق اسلامی ایجاب مینماید که همه در این خصوص رعایت غبطه داشته باشند و در این زمینه دلالت اولویت نیز وجود دارد به گونهای که چنانچه در موقعیتی ولی قهری لازم باشد رعایت غبطه نماید غیر ولی غیر قهری به طریق اولی باید رعایت غبطه را بنماید.
- غبطه؛ فقه امامیه؛ اخلاق اسلامی
ارجاع به مقاله
مراجع
Al-Fayoumi A. Misbah al-Munir. Beirut: The Scientific Library; 1997. p.42. [Arabic]
Allama Helli H. Tadhkirat al-Fuqaha. Qom: Aal al-Bayt Institute; 1993. p.80. [Arabic]
Mousavi Bojnurdi SM. Examining the role of ethics in jurisprudence and law. Baztab Andisheh Magazine. 2006; 5(83): 89-92. [Persian]
Payandeh AQ. Nahj al-Fasaha: a collection of sayings of the Prophet. Tehran: Donyaye Danesh; 2004. p.345. [Persian]
Hakim SMT. The General Origins of Comparative Jurisprudence. Qom: Publications of the World Forum of Approximation of Islamic Religions; 1995. p.381. [Arabic]
Majlesi MB. Bahar al-Anwar. Beirut: Wafa Institution; 2010. p.372. [Arabic]
Jafari Langrudi MJ. Civil Law; Book of Wills. Tehran: Ganj-e Danesh; 2018. p.335. [Persian]
Safaei SH. The Course of Introduction to Civil Law. Tehran: Mezan; 2020. p.107. [Persian]
Jafari Langroudi MJ. Terminologi of Law. Tehran: Ganj-e Danesh; 2015. p.487. [Persian]
Katouzian N. Civil Law in the Current Legal Order. Tehran: Mezan; 2020. p.648. [Persian]
Al-Jaba’i Al-Amili AA. Shariah Lessons in the Fiqh of the Imamiyyah. Qom: Islamic Entesharat Office; 2014. p.100. [Arabic]
Helli H. Irshad al-Azhan Ila Ahkam Aliman. Qom: Islamic Entesharat Office; 2008. p.392. [Arabic]
Karaki A. Jame’ al-Maqasid fi Sharh al-Qa’waid. Qom: Ahl al-Bayt Foundation; 2009. p.128. [Arabic]
Amoli J. Miftah Al Karama Fi Sharh Qawaid Le Allama. Qom: Qom Islamic Publications; 2016. p.423. [Arabic]
Hakim SM. Mostamsek al-Urwa al-Wothqi. Beirut: Arab Heritage Revival House; 2003. p.446. [Arabic]
Khomeini SR. Tahrir al-Wasilah. Qom: Dar al-Ilm Foundation; 2012. p.3. [Persian]
Helli H. Tadhkirat al-Fuqaha. Qom: Founder of Aal al-Bayt; 2011. p.243. [Arabic]
Ansari, M. Al-Makasib. Qom: Publications of Sheikh Azam; 2015. p.539. [Arabic]
Sheikh Tusi AJ. Al-Mabsut fi Imamiyyah Fiqh. Tehran: Al-Murtazawi Office; 2007. p.200. [Arabic]
Helli M. Al-Saraer al-Hawi le Tahrir Al-Fatawa. Qom: Islamic Publications Book; 2014. p.441. [Arabic]
Helli H. Qavaed Al-Ahkam Fi. Maarefat Al-Halal va Al-Haram. Qom: Islamic Entesharat Office; 2008. p.337. [Arabic]
Helli M. Izah Alfavaed Fi Sharh Moshkelat Alghavaed. Qom: Ismailian Foundation; 2004. p.312. [Arabic]
Katuzian N. Family Law. Tehran: Majd; 2019. p.284. [Persian]
Najafi MH. Jawahir al-Kalam fi Sharh Sharai' al-Islam. Beirut: Arab Heritage Revival House; 2003. p.24. [Arabic]
Ismaili M. Judgment of Velayat Qahri, Daneshgah of Imam Sadiq. Tehran: Imam Sadegh University Publisher; 2017. p.55. [Persian]
Hurr Amili MH. Wasa'il al-Shia. Qom: Al-Bayt Publisher; 2011. p.244. [Arabic]
Khoei SAQ. Misbah al-Faqahah. Qom: Feqahat School; 2002. p.264. [Arabic]
Motahari M. Collection of works. Tehran: Sadra Publications; 2011. p.23. [Persian]
Rahbar M. Comparing the position of expediency in Imamiyyah and Sunni jurisprudence. Journal of Religion and Communication. 2003; 4(17): 107-158. [Persian]
Safaei SH, Emami A. Family Law. Tehran: Mizan Publications; 2021. p.169. [Persian]
Saket MH. Personality and Competence in Iranian Civil Law. Tehran: Jangal Publications; 2007. p.251. [Persian]
Saberi H. Fiqh and customary expedients. Qom: Boostan Kitab; 2005. p.133. [Persian]
- چکیده مشاهده شده: 301 بار
- PDF دانلود شده: 141 بار