Nafas Journal

مشکلات و تبعات ناشی از پاندمی اخیر بیماری کرونا به سیستم بهداشتی و درمانی جامعه­ی پزشکی، موجب شد که بسیاری از کشورها و بویژه کشورهای درحال توسعه نسبت به مراقبت و مدیریت از شیوع بیماریهای دیگر تحت فشار قرار بگیرند. سازمان بهداشت جهانی در 17 جولای 2022­، نسبت به ظهور مجدد ویروس­های مرگبار مشترک بین انسان و دام، ازجمله ویروس ماربورگ هشدار داد و اعلام کرد که ماربورگ پتانسیل تهدید جدی برای سلامت و ایمنی عمومی است. بیماری ماربورگ تب شدید هموراژیک­­ حاد و نادری است که عامل ایجاد آن فیلوویروسی بنام ویروس ماربورگ بوده ­و منبع اولیه آن به میمون­های سبز آفریقایی بر­می­گردد. انسان و حیوانات به ویژه خفاش­ها، مخازن طبیعی سویه‌های متعدد این ویروس هستند. از سال 1967 تاکنون، چندین دوره شیوع این بیماری با نرخ مرگ و میر تقریباً 50 درصدی گزارش شده است و نشان می­دهد که ماربورگ یکی از کشنده­ترین ویروس­هایی است که تاکنون شناخته شده است. این نگرانی وجود دارد که شیوع جدید ماربورگ به پاندمی جهانی تبدیل شود. دوره کمون این بیماری به طور میانگین 5 تا 15 روز تخمین زده شده است. دوره بیماری آن سه مرحله است که شامل: مراحل تعمیم، اولیه اندام و در صورت عدم فوت بیمار، نقاهت طولانی مدت می­باشد. درحال حاضر هیچ واکسن یا درمان مؤثری برای بیماری ناشی از ویروس مرگبار ماربورگ به تایید جامعه­ی پزشکی نرسیده است.

آمبولی ریوی وضعیتی است که بدلیل لخته شدن خون، انسداد شریان‌های ریوی حاصل می‌شود و اغلب به ترومبوز وریدی اندام تحتانی مرتبط می باشد. پاتوفیزیولوژی ترومبوآمبولی شامل انعقاد بیش از حد خون، تغییرات همودینامیک و آسیب اندوتلیال بر اساس سه گانه Virchow است. عوامل مخاطره مرتبط با بیمار (همانند جهش ژنتیکی،جنسیت و غیره) و مرتبط با محیط (همانند تروما، سرطان وغیره) در آمبولی ریوی وجود دارند. آمبولی ریوی به عنوان شرایط تهدید کننده زندگی، ممکن است با طیف گسترده ای از علائم همراه باشد که به طور خاص به بیماری مربوط نمی شوند. بنابراین ارجاع صحیح، دقیق و زود هنگام بیمار به مناسب‌ترین تکنیک تصویربرداری الزامی است.

روش های مختلفی برای تشخیص آمبولی ریوی شامل اندازه گیری دی دایمر، آنژیوگرافی ریوی، سی تی آنژیوگرافی، اکوکاردیوگرافی ترانس توراسیک، سنتی گرافی پرفیوژن -تهویه و آنژیوگرافی با تشدید مغناطیسی وجود دارند. استاندارد طلایی در تشخیص و نیز درمان آمبولی ریوی آنژیوگرافی ریوی بوده است که تکنیک تهاجمی محسوب می شود. امروزه سی تی آنژیوگرافی به دلائل اساسی از جمله در دسترس بودن، سرعت بالای جمع آوری اطلاعات بهمراه تصاویر با قدرت تفکیک بالا، کمی هزینه و فراوانی بیشتر نتایج قطعی جایگزین آنژیوگرافی شده است. همچنین بدلیل دقت در افتراق آمبولی های حاد از مزمن و قابلیت‌های تشخیصی اضافی آن روش انتخابی محسوب می شود. محدودیت‌های روش مربوط به دز بالای تابش بویژه در زنان جوان و موارد منع مصرف (نارسایی کلیوی،آلرژی شدید به ماده حاجب، دیابتی‌ها به متفورمین) است.

سی تی آنژیوگرافی ریوی تکنیک تصویربرداری مهم در زمینه تشخیص و مدیریت آمبولی ریوی محسوب می شود و اطلاعات مفیدی درمورد شدت بیماری و اختلال عملکرد قلب و اتفارکتوس ارائه می دهد. این تکنیک همچنین بمنظور ارزیابی کمی تأثیر آمبولی حاد بر همودینامیک عروق ریوی، طبقه بندی مخاطره و در نتیجه مدیریت درمان بیماران مبتلا به آمبولی مزمن نیز بکار می رود. از این رو تشخیص سریع به بکارگیری پروتکل صحیح تصویربرداری و تفسیر دقیق به شدت وابسته است و دانش بروز برای رادیولوژیست ها و تکنولوژیست ها بسیار مهم تلقی می گردد.

مطالعات مدیریت بحران بیمارستانی کووید 19 نشان می‌دهد که سیستم‌های بهداشتی متناسب با شرایط و امکانات سازمانی، استراتژی‌های بهداشتی را در راستای ارتقا تاب‌آوری سازمانی در مقابله با همه‌گیری ارائه داده‌اند. هدف از این مطالعه شناسایی عناصر مدیریت بحران بیمارستانی در دوران همه‌گیری می‌باشد.

پژوهش حاضر با هدف کاربردی و روش تحلیل محتوا صورت گرفته است. در اين پژوهش براي جمع‌آوري اطلاعات از دو روش کتابخانه‌اي و میداني استفاده شده است. در روش کتابخانه‌اي براي بررسي ادبیات نظري و بررسي پیشینه تحقیقات گذشته از کتاب‌ها و مقالات، سايت‌ها و پورتال‌هاي اينترنتي استفاده شد. نمونه‌گیری برای انجام مصاحبه به صورت غیر احتمالی و با روش گلوله برفی انجام گرفت. پانل متخصصین متشکل از ده متخصص ریه و چهار سوپروایزر بود. گردآوری اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته و کدگذاری باز انجام گرفت.

یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که سه بعد روانشناختی، مالی و انسانی از عوامل موثر در مدیریت بحران بیمارستانی در همه‌گیری‌های بهداشتی می‌باشد. بعد روانشناختی شامل سه محور فشارکاری، طرد اجتماعی و انتقال بیماری می‌باشد. بعد منابع مالی شامل سازماندهی منابع و امکانات، بهره‌وری اقتصادی و شاخص‌های اقتصادی می‌باشد. سومین بعد منابع انسانی است که شامل آموزش و یادگیری، توسعه حرفه‌ای و توانمند سازی است.

سیستم‌های بهداشتی حتی در جوامع توسعه‌یافته بیش از هر چیز نیازمند منابع اطلاع رسانی گسترده در سطح جامعه جهت افزایش سواد سلامت عموم مردم می‌باشند. از آنجا که همه‌گیری‌ها، آسیب‌های اقتصادی شدیدی در پی دارند و همه دولت‌ها قادر به مقابله با شوک اقتصادی ناشی از بحران‌های بهداشتی نمی‌باشند، لذا تشکیل شبکه سواد سلامت و پشتیبانی قوی از آن، عامل تاثیر‌گذاری برای مقابله با بحران‌های فوری مانند همه‌گیری‌ها می‌باشد که این امر توسط ارتقا مدیریت بحران بیمارستانی میسر خواهد شد.

در این پژوهش به «اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیک بر اضطراب و کارکردهای حافظه بهبودیافتگان کوید 19» پرداخته و سؤال اصلی پژوهش بدین ترتیب مطرح شده است که به چه میزان رفتاردرمانی دیالکتیک بر اضطراب و کارکردهای حافظه بهبودیافتگان کوید 19 مؤثر است؟ روش پژوهش حاضر، نیمه آزمایشی بوده است. جامعه اين پژوهش را تمامی بهبودیافتگان کوید 19 که در بیمارستان­ها بستری بودند، که به طور تقریبی حدود 90539 نفر می­باشد، تشكيل مي‌دهند که نمونه این پژوهش با شیوه دردسترس هدفمند از بین بهبودیافتگان کوید19 که در بیمارستان مسیح دانشوری تهران بستری بوده­اند، انتخاب شدند. سپس از بین بهبودیافتگان کوید19 با استفاده از روش نمونه­گیری دردسترس که قادر به شرکت در پژوهش به شکل داوطلبانه بودند، بر اساس پاسخ پرسشنامه اضطراب بک (1993)، که نمرات مساوی 16 یا بالاتر داشتند، تعداد 30 نفر در دو گروه 15 نفری آزمایش و 15 نفری گواه، به شکل تصادفی جایگزین شدند. در این پژوهش از نمرات پرسشنامه حافظه فعال دانیمن و همکاران (1980) به‌­عنوان ابزار اندازه­گیری کارکرد حافظه، نمرات پرسشنامه اضطراب بک (1993) به عنوان ابزار اندازه گیری اضطراب استفاده شد. مدل آماری مورد استفاده در تحقیق حاضر تحلیل کوواریانس استفاده شده است و یافته­‌ها نشان داد که رفتاردرمانی دیالکتیک بر اضطراب و کارکردهای حافظه بهبودیافتگان کوید 19 مؤثر است. از این­رو، با رفتاردرمانی دیالکتیک می­توان بر بهبود عملکرد حافظه و کاهش اضطراب تاثیر مطلوب گذاشت.

زمینه: از زمان ظهور بیماری کووید 19 در سال 2019، بار سنگینی بر بسیاری از جنبه های زندگی انسان وارد شده است؛ علی رغم پیشرفت پزشکی و کشف برخی از دارو های ضد ویروسی تائید شده در برابر کووید 19 دسترسی به درمان در بسیاری از کشور های جهان محدود شده است.همچنین چالش های موجود در درمان کووید 19، بیماران را به دنبال مکمل های دارویی و درمان های جایگزین برای پیشگیری و درمان بیماری سوق داده است. در این میان، داروسازان برای ترویج استفاده ی موثر و ایمن از مکمل های دارویی به طور منحصر به فردی نقش به سزایی دارند. بنابراین مطالعه ی حاضر با هدف بررسی دانش و نگرش و عملکرد داروسازان شهر تهران در خصوص مصرف مکمل های قابل استفاده در بیماری کووید 19 انجام گرفت.

روش: پس از مطالعه ی منابع، تصمیم به استفاده از جامعه ی آماری شامل داروسازان شاغل در داروخانه های شهر تهران گرفته شد. در مرحله ی بعد برای جامعه ی مورد مطالعه به طراحی پرسشنامه پرداخته شد که روایی آن توسط متخصصین در این زمینه و پایایی آن توسط نرم افزار آماری انجام گرفت. سپس برای توزیع پرسشنامه ها به داروخانه ها مراجعه شد و پس از جمع آوری داده ها توسط نرم افزار SPSS مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.

یافته ها: در این مطالعه دانش داروسازان مناسب ارزیابی شد؛ همچنین میانگین نمره ی نگرش آن ها (از 1 تا 5) 3.74 و میانگین نمره عملکرد آن ها (از 1 تا 3) 2.77 ارزیابی شد. در این مطالعه بین دانش و نگرش معنادار مثبت دیده شد؛ در بررسی ارتباط متغیرها با دانش و نگرش و عملکرد، با افزایش سن و سابقه ی کاری و میزان تحصیلات، دانش افزایش یافت و داروسازان موسس و مسئول فنی از دانش بالاتری برخوردار بودند. همچنین در بررسی ارتباط متغیر جنسیت شرکت کنندگان و میزان دانش و نگرش و عملکرد آن ها ارتباط معناداری دیده نشد.

نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نگرش مثبت داروسازان نسبت به مکمل های دارویی برای کمک به بهبود بیماری و نقش آن ها را در ترویج استفاده ی ایمن و موثر از مکمل ها را در طول همه گیری تایید می کند و نشان می دهد که داروسازان عملکرد مثبتی را که مدت هاست در زمینه ی مکمل ها داشته اند را در طول همه گیری کووید 19 ادامه داده اند. اما علی رغم ارزیابی دانش مناسب آن ها در این زمینه، شکاف محسوسی در دانش آن ها در مورد شواهد موجود برای استفاده از مکمل هایی که بیشتر در دوران کووید 19 طرح بودند، دیده شد. به نظر می رسد که بررسی دانش داروسازان در خصوص مکمل ها در بیماری کووید 19 می تواند یکی از موضوعاتی باشد که در دوره ها و کلاس های بازآموزی در جهت ارتقای بیشتر سطح علمی داروسازان به آن پرداخت.

مدیریت پسماندهای مراکز بهداشتی درمانی یکی از برنامه­های است که در راستای اجرای استانداردهای بیمارستان سبز اجرا می­شود. هدف از این مطالعه بررسی وضعیت مدیریت پسماند  در راستای استقرار استانداردهای اعتباربخشی بیمارستان سبز در مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی سل و بیماری‌های ریوی دکتر مسیح دانشوری در سال 1402 می­باشد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- مقطعی است که با تکمیل پرسشنامه، چک لیست و بازدید میدانی کارشناسان بهداشت محیط از بخش­های مختلف بیمارستان صورت گرفته است. وضعیت تولید، تفکیک، ذخیره­سازی، جمع­آوری، حمل و نقل و دفع پسماند­های بیمارستانی در سال 1402 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد، نرخ تولید پسماند به صورت میانگین 40879 کیلوگرم در ماه بوده که سهم ماهانه پسماند عادی، عفونی، شیمیایی و تیز و برنده به ترتیب 46/36%، 31/60%، 6/1% و 63/1% بود. با مدیریت پسماندها در بخش­های مختلف، میزان تفکیک پسماندهای در اکثر بخش­ها مطلوب گزارش شده و درصد تولید پسماند در سال 1402 در بخش­های مختلف روند کاهشی مطلوبی داشته و همچنین در بخش­های اتاق عمل پیوند، دیالیز، فیزیوتراپی، CSR و هاروست میزان درصد کاهش بسیار چشمگیر بود. فرایند بی­خطرسازی در بیمارستان دکتر مسیح دانشوری توسط دستگاه بی­خطرساز زباله­های عفونی بدون خردکن صورت می­گیرد. پسماند ها پس از تکمیل فرایند استریلیزاسیون، به عنوان پسماند عادی برچسب گذاری شده و تحویل شهرداری می­گردند. روزانه بیش از 600 کیلوگرم زباله استریل می­شوند. اجرای کامل استانداردهای بیمارستان سبز نیازمند آموزش، تخصص بودجه، سیاست­گذاری و راهنمای تدوین مدیریت اجرایی( از تولید زباله تا دفع و بی خطر سازی آن) می­باشد.                                           

برای ارزیابی دانش پزشک مقیم از پاتوفیزیولوژی، تشخیص و مدیریت تنگی تراشه و ارزیابی تأثیر یک برنامه درسی مبتنی بر دانش پزشکان اهیه و گردآوری شد. در مجموع 42 پزشک مقیم در اورژانس و دستیار طب اورژانس وارد مطالعه شدند.

یک برنامه آموزشی و دو آزمون چند گزینه ای با استفاده از روش های تعیین شده توسعه برنامه درسی و ارزیابی دانش ایجاد شد، سپس به صورت آنلاین در 15 برنامه دستیاری پزشکی داخلی منتشر شد. دانش پایه و پس از مداخله بر اساس سال تمرین با استفاده از مربع کای برای تشخیص تفاوت در عملکرد گروه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

دانش پایه در مورد تنگی تراشه ضعیف بود. میانگین نمره پایه در همه سؤالات 2/54 درصد بود و در سؤالات تشخیص تنگی تراشه (5/47 درصد صحیح) و سؤالات مدیریت تنگی تراشه (8/54 درصد صحیح) بدترین بود. دانش پایه در مورد سؤالات پاتوفیزیولوژی تنگی تراشه بهترین بود (71.5٪ درست). در مفاهیم خاص، تنها 41.9٪ به درستی می دانستند که کدام عوامل دارویی به عنوان عوامل کنترل کننده استفاده می شود، و تنها 43.5٪ قادر به تشخیص صحیح شدت تنگی تراشه بودند. دانش در مورد سؤالات مربوط به تشخیص تنگی تراشه در دستیاران سال (PGY) 3 بهتر از دستیاران PGY1 (0.054 = p) نبود، اما دستیاران PGY3 در سؤالات مربوط به مدیریت تنگی تراشه نسبت به دستیاران PGY1 بهتر عمل کردند (p<0.001).  پس از تکمیل یک برنامه تعاملی در مورد دستورالعمل‌های تنگی تراشه، دانش برای همه مفاهیم و در تمام سطوح آموزش بهبود یافت (p<0.001). دانش پزشک مقیم درباره دستورالعمل‌های تنگی تراشه ضعیف است و می‌تواند با یک برنامه درسی تعاملی بهبود یابد.