مقالات مروری


کاپینگ قفسه سینه و نگاهی نو در درمان پنومونی

هانیه طاهرمحمدی, علی عبدالهی نیا, محمدعلی طاهرمحمدی

فصلنامه نفس, دوره 12 شماره 2 (1404), 2 مرداد 2025,

زمینه: پنومونی، التهاب بافت ریه است و علی رغم وجود واکسیناسیون و درمان‌های دارویی، مرگ و میر ناشی از پنومونی در بیماران بستری در بخش مراقبت‌های ویژه تقریبا 30 درصد است. هدف این مطالعه ارائه اثرات کاپینگ یا بادکش قفسه سینه به عنوان یک درمانی تکمیلی برای این اختلال است.

روش: در این مطالعه، جهت مرور سیستماتیک از نظر کاربرد درمانی بادکش برای ذات‌الریه در منابع طب ایرانی، در کتب قانون فی الطب، الجراحه، العمده فی الجراحه، النزهه‌المبهجه في تشحيذ الأذهان و تعديل، ذخیره خوارزمشاهی، خلاصه الحکمه، الهاوی فی الطب و کامل الصناعه الطبیه با کلمات کلیدی حجامت، حجامه، ریه، الرئه و شش جستجو انجام شد. سپس در پایگاه‌های داده PubMed و Google Scholar به منظور یافتن شواهد مرتبط در مورد اثرات بادکش بر پنومونی و کووید-19 ریه جستجو انجام شد.

یافته‌ها: مطالعه ما نشان داد که بادکش درمانی در بیماران مبتلا به پنومونی منجر به کاهش مدت زمان تب و طول دوره بستری در بیمارستان،  تنگی نفس، سرفه و بی‌اشتهایی و افزایش درصد سچوریشن اکسیژن خون بیماران می‌شود.

نتیجه‌گیری: بادکش درمانی به دلیل داشتن اثرات درمانی بر بهبود علائم پنومونی به عنوان درمان مکمل می‌تواند کمک‌کننده باشد لذا پیشنهاد می‌شود مطالعات بیشتری در این زمینه انجام گیرد.

مروری بر درمان های رایج آسم با تمرکز بر تاثیر ورزش منظم

مهدی خورشیدی حسینی, بهار سلجوقی برنجی, فاطمه میرارشادی

فصلنامه نفس, دوره 12 شماره 2 (1404), 2 مرداد 2025,

آسم به عنوان یک بیماری التهابی مزمن راههای هوایی شناخته شده است که در پاسخ به آلرژنها و فعال شدن طیف وسیعی از سلولهای ایمنی بروز می­کند. روشهای درمانی و داروهایی که امروزه از آنها استفاده می­شود، این بیماری را بطور قطع درمان نکرده و فقط آن را بطور نسبی کنترل می­نمایند.

هدف از مطالعه حاضر مروری در مورد درمانهای رایج آسم، مکانیسم عمل آنها و همچنین نقش فعالیت فیزیکی منظم در کاهش علائم آسم و بهبود کیفیت زندگی است که از مقالات متعدد نمایه شده در پایگاههای علمی  Google Scholar  ,  PubMedو Scopus استفاده شده است. برای استخراج مقالات کلمات کلیدی آسم، درمان و ورزش بکار رفته اند.

درمان خط اول، استفاده از کورتیکواستروئیدهای استنشاقی  در ترکیب با آگونیست های بتا 2 آدرنرژیک است که تا حدی قادر به کنترل علائم می­شوند. علاوه بر این، داروهای جدید برای بیماران چه به عنوان یک درمان اضافی و یا به عنوان یک درمان جایگزین مورد استفاده قرار می­گیرند. با این حال بسیاری از بیماران بازگشت و تشدید علائم را تجربه می­کنند. علاوه بر این استفاده طولانی مدت از این داروها پرهزینه و دارای عوارض جانبی زیادی بوده و با قطع مصرف دارو علائم بیماری باز می­گردند. بنابراین استفاده از روشهای درمانی دیگر مانند ورزش درمانی می­تواند در کنترل آسم مفید باشد. ورزش یک رشته در حال پیشرفت است و شواهد زیادی وجود دارد که نشان می­دهد ورزش می­تواند پاسخ ایمنی و التهاب را تعدیل کند بخصوص که با هزینه بسیار پایین قابل اجرا است.

مقالات پژوهشی اصلی


مقایسه میزان رضایتمندی مراجعین به درمانگاه های با رویکرد طب حکمت بنیان با سایر درمانگاه‌های سرپایی: یک مطالعه ی آزمایشی

مریم واشقانی, مرجان سیستانی, شادی خبیری, فاطمه یساری, مریم سادات میرعنایت, ابوذر مجیبیان, سینا همائی, علی عبدالهی نیا, الهام قازانچایی, محمد ورهرام, حمیدرضا جماعتی, اسماعیل ایدنی, بهشته جبلی, شیرین اسماعیلی

فصلنامه نفس, دوره 12 شماره 2 (1404), 2 مرداد 2025,

مقدمه: در پزشکی امروزی روح، روان و ابعاد معنوی انسان را مغفول می ماند. طب حکمت بنیان رویکرد جدیدی برای توجه به جنبه های روحی و معنوی در طبابت، نیاز به کل نگری در طب و رعایت کرامت انسانی با بهره گیری از حکمت الهی است. در این مطالعه میزان رضایت مندی مراجعین به درمانگاه های مجری طب حکمت بنیان  با سایر درمانگاه های مقایسه شد.

مواد و روشها: این طرح  یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده آینده نگر بود که در بالغین مراجعه کننده به درمانگاههای سرپایی بیمارستان دکترمسیح دانشوری (تهران، ایران) در سال 3-1402 اجرا شد. بیماران بستری، افراد بی سواد، افراد دارای مشکل بینایی، شنوایی، گفتاری و اختلال ذهنی از مطالعه حذف شدند. گروه مورد درمانگاه های مجری طرح حکمت بنیان و گروه شاهد سایر درمانگاههای سرپایی بودند. مداخله بصورت آموزش پزشکان و کارکنان گروه مورد در مورد اجرای پنج شاخص مهم تعامل کارکنان با بیمار در طب حکمت بنیان شامل "احترام و فروتنی، وقت گذاری برای بیمار‎، اهتمام به تشخیص، حفظ اسرار بیمار‎ و ‎ایجاد امیدواری در دل بیمار" انجام شد.  نفرات اول، وسط و آخر هر درمانگاه بر اساس نوبت ثبت شده در سیستم کامپیوتری بیمارستان برای هر یک از پزشکان در دو گروه پس از اخذ رضایت نامه کتبی وارد مطالعه شدند. نظرسنجی با پرسشنامه استاندارد دفتر بهبود کیفیت بیمارستان وزارت بهداشت توسط یک پرستار در دو نوبت صبح و عصر انجام شد. میزان رضایت مندی مراجعین دو گروه قبل و بعد از مداخله مقایسه شد.

نتايج: در این طرح  که طی یکسال انجام شد، رضایت مندی 74 نفر از مراجعین سرپایی قبل و 117 نفر بعد از اجرای طرح سنجیده شد. قبل از مداخله، دوگروه از نظرخصوصیات مراجعین مانند سن، جنس، تحصیلات، وضعیت تاهل، زمان مراجعه، نوع بیمه، علت انتخاب این بیمارستان، دفعات مراجعه در طی یکسال گذشته، مراجعه با وقت قبلی و نوع دریافت نوبت مراجعین تفاوت معنی داری نداشتند. میزان رضایتمندی کل مراجعین 85% بوده است. بیشترین رضایت مندی از نحوه ی رفتار دستیاران تخصصی و فوق تخصصی (88%) و کمترین میزان رضایت مربوط به فضای فیزیکی، تسهیلات و بهداشت درمانگاه (65%) بوده است. میزان رضایت مندی مراجعین قبل و بعد از مداخله در درمانگاههای حکمت بنیان کمتر از درمانگاههای دیگر بود و این تفاوت پس از مداخله معنی دار شد  (P-Value = 0.039). میزان تحصیلات و آشنایی بیماران با خدمات فوق تخصصی بیمارستان نسبت مستقیم با میزان رضایت مندی آنها داشت.

نتيجه گيري: در این مطالعه استفاده از اجرای پنج شاخص مهم تعامل کارکنان با بیمار در طب حکمت بنیان میزان رضایت مندی آنها را افزایش نداد.

بررسی وضعیت آمادگی غیرسازه‌ای بیمارستان مسیح دانشوری براساس ابزار ارزیابی FHSI

الهام قازانچایی, محمد ورهرام, بهشته جبلی, محمد فراهانی, شادی خلیل الهی, مصطفی ذاکری

فصلنامه نفس, دوره 12 شماره 2 (1404), 2 مرداد 2025,

مقدمه: آمادگی بیمارستان‌ها به عنوان نهاد ارائه دهنده خدمات بهداشتی و درمانی در کاهش مرگ و میر، صدمات جسمی ناشی از حوادث، بحران و شرایط اضطراری ضروری و حیاتی است. در این راستا شاخص ایمنی بیمارستان ابزار بسیار مهمی برای حرکت در جهت اهداف بیمارستان که همان ارتقای ارایه خدمات سلامت به افراد می‌باشد، است. لذا هدف از مطالعـة حاضـر، سـنجش ميـزان عملكرد كمي و كيفي تجهيزات و آسيب‌پذيري اجزاي غيرسازه‌اي بيمارستان مسیح دانشوری، بــه عنــوان يــك بررســي، بــا نگــاه ويــژه به بيمارستان‌ می‌باشد.

روش کار: این مطالعه یک پژوهش کاربردی با روش اقدام پژوهی مشارکتی می باشد که بررسی‌های میدانی بر اساس ابزار ارزیابی ایمنی بیمارستان در برابر بلایا (FHSI) در سال 1402 توسط تیم ارزیابی انجام شد.

نتایج: از بررسی ایمنی غیرسازه‌ای در بیمارستان مسیح دانشوری توسط تیم ارزیاب، 93 آیتم ایمنی استخراج شد. درصد ایمنی 12 ابزار ارزیابی مشخص شده نشان می دهد که میانگین آسیب پذیری غیرسازه ای در بیمارستان 68.8% بوده که حفاظت از آتش با 40% کمترین میزان و پسماند با 100% بیشترین میزان ایمنی را دارا بودند.

بحث و نتیجه گیری: با توجه به اینکه بيمارستان از آمادگي مطلوبي در مواجهه با حوادث و بلایا برخوردار نبود، لذا انجام اقدامات اصلاحی جهت ارتقا عملکرد ضروری است و انجام مطالعات بعدی در خصوص اقدامات انجام شده و نتایج آن در  افزایش سطح ایمنی توصیه می شود.

مقدمه:
اضطراب یکی از شایع‌ترین اختلالات روان‌شناختی است که با فعال‌سازی شبکه‌های مغزی پیچیده‌ای همراه است. شواهد جدید نشان می‌دهد که پیاز بویایی، به‌عنوان بخشی از مدارهای لیمبیک، می‌تواند در پردازش هیجانی و اضطراب نقش داشته باشد. نوسانات گاما به‌عنوان شاخصی از فعالیت شبکه‌ای، می‌توانند نشانه‌ای از درگیری شناختی-هیجانی در این ناحیه باشند.

مواد وروش‌ها:
در این مطالعه، شش موش صحرایی نر نژاد ویستار تحت ثبت پتانسیل میدانی محلی (LFP) از پیاز بویایی در دو شرایط: حالت پایه (در قفس خانه) و حالت اضطرابی (در آزمون EPM )قرار گرفتند. سیگنال‌های الکتروفیزیولوژیک با استفاده از الکترودهای کاشته‌شده و دستگاه ثبت تحلیل شدند و توان نوسانات در باند گاما با روش تبدیل فوریه محاسبه گردید.

یافته‌ها:
نتایج نشان داد توان نوسانات گاما در هر دو محدوده فرکانسی (گامای پایین: 30–50 هرتز، گامای بالا: 50–80 هرتز) در حالت اضطرابی نسبت به حالت پایه به طور معناداری افزایش می یابد .(P < 0.01)

نتیجه‌گیری:
این مطالعه نشان می‌دهد که نوسانات گاما در پیاز بویایی در مواجهه با موقعیت اضطرابی افزایش می‌یابد. این یافته‌ها از نقش احتمالی پیاز بویایی در پردازش و تنظیم حالت اضطرابی پشتیبانی می‌کنند.

تحلیل هزینه های اسپیرومتری: مطالعه موردی بیمارستان دكتر مسیح دانشوری

فاطمه شیخان, مهدی کاظم پوردیزجی, محمد ورهرام, رحیم روزبهانی, علیرضا اسلام نژاد, بهمن خسروی; مانی یوسفوند

فصلنامه نفس, دوره 12 شماره 2 (1404), 2 مرداد 2025,

زمینه و هدف: اشراف بر هزینه­­های ناشی از بیماری­­های تنفسی نقش بسزایی را در مدیریت صحیح آن ایفا خواهد کرد. لذا این مطالعه با هدف تحلیل هزینه خدمات اسپیرومتری در مرکز آموزش، پژوهشی و درمانی مسیح دانشوری انجام گرفت.

مواد و روش ها: اين پژوهش از نوع مطالعات تحليل هزينه و از تحقيقات کاربردي است، که به شيوه توصيفي - تحليلي به صورت مقطعي و گذشته­نگر اجرا شد. داده هاي مربوط به اين مطالعه از طريق مطالعه اسناد و مدارك مالي، عملكرد و هزينه اي موجود در دفاتر حسابداري بيمارستان و همچنين مصاحبه با صاحبان فرآيند و مشاهده  فرآيندهاي كاري مرتبط در سال مالی 1398جمع آوري گرديد. در این مطالعه محاسبه هزينه خدمات در بخش اسپیرومتری بيمارستان دكتر مسيح دانشوري به روش‌های نرمال و استاندارد انجام شد.

یافته ها: در محاسبه قیمت تمام شده به روش نرمال،  77 درصد از هزینه ها مربوط به نیروی انسانی؛ 6 درصد دارو و لوازم مصرفی و 17 درصد مربوط به هزينه تجهيزات شامل تجهيزات اداري (پرينتر و رايانه)، استهلاک و نگهداری تعمیرات تجهیزات، حامل هاي انرژي و ساير هزينه ها می باشد. در روش استاندارد  78 درصد از هزینه ها مربوط به نیروی انسانی، 6 درصد دارو و لوازم مصرفی و 16 درصد مربوط به هزينه تجهيزات می باشد.

نتیجه گیری: پيشنهاد مي گردد همزمان با ابلاغ استانداردهاي يك خدمت مطالعات پايه و اوليه در خصوص شناسايي و تحليل هزينه هاي مربوطه انجام و در تعرفه گذاري خدمات حداقل 80 درصد قيمت تمام شده استاندارد به عنوان مبناي تعيين قيمت قرار گيرد. اين امر باعث مي گردد بيمارستان ها با مديريت مناسب منابع و اصلاح فرآيند ارائه خدمات بتواند تعادل مناسب بين منابع مصرفي (هزينه) و درآمدها (تعرفه ها) را لحاظ نمود.

گزارش مورد


پیوند ریه و بروز عفونت فرصت طلب پس از پیوند، گزارش موردی

سینا همایی بروجنی, عاطفه عابدینی, آزاده مرادخانی, شادی شفقی, زهرا درخشانی نژاد, عزیزاله عباسی , سلمان سلیمانی, ابوالقاسم دانشور , علی خلیلی, پیام طبرسی , ضرغام حسین احمدی , فرح نقاش زاده, علیرضا جهانگیری فرد , پرنا لطف, لیلا سلیمی نژاد, ملیکا امینی فرد , فرناز صابریان

فصلنامه نفس, دوره 12 شماره 2 (1404), 2 مرداد 2025,

پیوند ریه یک روش درمانی شناخته شده برای افراد مبتلا به طیف وسیعی از بیماری های پیشرفته ریه است که به درمان های پزشکی پاسخ نمی دهند و منجر به بهبود بقا و کیفیت زندگی می شود. بزرگترین گروهی از بیماران که کاندید این نوع پیوند می شوند مبتلایان به فیبروز ریه و آمفیزم هستند. بیمار آقای 28 ساله مورد  فیبروز ریوی بوده است که طی ۷ سال گذشته تحت درمان سرپایی بوده است. مورد اهدا کننده آقای 39 ساله که به دنبال خونریزی مغزی (  MT(accidentدچار کاهش شدید سطح هوشیاری و مرگ مغزی شده بود. عمل جراحی پیوند بدون عارضه انجام پذیرفت. بیمار روز بعد از عمل از دستگاه ونتیلاتور اکستوبه شد و به آهستگی با تحمل مایعات، رژیم غذایی را آغاز نمود. از روز بعد از عمل ابتدا نشستن در کنار تخت و سپس راه رفتن در بخش را آغاز نمود.  داروهای ایمنوساپرسیو شامل تاکرولیموس و سلسپت و پردنیزولون به همراه ضد قارچ ووریکونازول و ضد ویروس گانسیکلویر و سپس والگانسیکلویر و آنتی بیوتیک های مروپنم، سیپروفلوکساسین و وانکومایسین دریافت می نمود. دقیقا پس از گذشت یک هفته براساس نتایج کشت ها ابتدا وانکومایسین و بعد از ۲ هفته سیپروفلوکساسین قطع گردید. مروپنم تا پایان بستری تزریق گردید. بیمار بعد از 19 روز با حال عمومی خوب مرخص شد. بیمار 2 روز پس از ترخیص به درمانگاه پیوند مراجعه نمود که  سی تی اسکن انجام شد و پلورال افیوژن لوکوله و آمفیزم های زیر جلدی مشاهده گردید و یک هفته بعد با شکایت از تهوع و استفراغ مجددا به درمانگاه مراجعه نمود که با توجه به نتایج آزمایش که ESR   و CRP  بالا گزارش گردید و همچنین ترومبوسیتوز دستور بستری صادر گردید. بیمار با داروهای تاکرولیموس، سلسپت، پردنیزولون، واریکونازول، کوتریموکسازول و ولگلنسیکلوویر تحت درمان قرارداشت. پس از بستری شدن، مروپنم تجویز گردید. بعد از گذشت 10 روز بیمار اینتوبه شد. در روز بعد، بیمار تحت CRRT قرار گرفت. متیلن بلو و وازوپرسین تجویز شد . در واقع، نارسایی چند عضوی و شوک سپتیک رخ داد. بیمار با شک به رد پیوند و عفونت، کاندید انجام برونکوسکوپی شد که آسپرژیولوس مشاهده گردید. در نهایت بیمار به دلیل نارسایی ارگانها و سپتیک شوک فوت گردید. با توجه به رژیم سرکوب کننده سیستم ایمنی، مدیریت پس از عمل پیوند پیچیده است که اساس آن پیشگیری از رد حاد و مدیریت عفونت های فرصت طلب است.