فصلنامه نفس

چکیده

در این پژوهش هدف مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی با شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تنگی‌نفس و اجتناب تجربه‌ای در افراد دچار آسم بود. پژوهش حاضر کمی و با توجه به هدف، کاربردی است. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی و طرح آن به صورت پیش‌آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری است. جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل کلیه افراد دچار آسم مراجعه کننده به بیمارستان امام خمینی و کلینیک‌های شهر کرج در زمستان 1403 بود. حجم نمونه 45 نفر که به شیوه‌ی دردسترس انتخاب و سپس به صورت تصادفی در گروه‌های 15 نفره به عنوان 2 گروه آزمایش و 1 گروه کنترل جایگذاری شد. سپس پرسشنامه‌های تنگی‌نفس و اجتناب تجربه‌ای(MEAQ) به تمامی شرکت کنندگان ارائه گردید و نتایج به عنوان پیش‌آزمون درنظر گرفته شد، در مرحله‌ی بعد یکی از گروه‌ها به مدت 8 هفته جلسات درمانی طرحواره درمانی بر اساس پروتکل درمانی یانگ و همکاران(2003) و دیگری به مدت 8 هفته جلسات شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اساس پروتکل سگال و همکاران(2003) دریافت کردند. بعد از گذشت دوره درمان‌ها، پرسشنامه‌های نام‌برده مجددا به تمامی شرکت‌کنندگان ارائه شده و نتایج بدست آمده به عنوان پس‌آزمون درنظر گرفته شد و پس از 1 ماه از پایان مداخلات نیز به منظور پیگیری نتایج، پرسشنامه‌های مذکور مجددا توسط شرکت‌کنندگان پاسخ داده شد و نتایج دوره‌ی پیگیری نیز مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های پژوهش با استفاده از بسته نرم‌افزاری 27  SPSS تحلیل گردید. یافته‌های حاصل از اندازه‌گیری مکرر نشان داد که در ارتباط با متغیر تنگی‌نفس بین اثربخشی طرحواره‌درمانی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی تفاوت معناداری وجود ندارد اما شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی تاحدودی میزان تاثیر بیشتری داشته است؛ همچنین در بین اثربخشی دو مداخله بر اجتناب تجربه‌ای نیز تفاوت معناداری گزارش نشده است. بنابراین طرحواره‌درمانی و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر بهبود و کاهش تنگی‌نفس و اجتناب تجربه‌ای افراد دچار آسم اثربخش هستند.