آمبولی ریوی و سی تی آنژیوگرافی ریوی: تشخیص و طبقه بندی مخاطره - اعتمادی, لیلی; پاک نیت, فاطمه; ملک شعار, مهران; مختاری, اکرم; بخشایش کرم, مهرداد (فصلنامه نفس, 2024)
آمبولی ریوی وضعیتی است که بدلیل لخته شدن خون، انسداد شریان‌های ریوی حاصل می‌شود و اغلب به ترومبوز وریدی اندام تحتانی مرتبط می باشد. پاتوفیزیولوژی ترومبوآمبولی شامل انعقاد بیش از حد خون، تغییرات همودینامیک و آسیب اندوتلیال بر اساس سه گانه Virchow است. عوامل مخاطره مرتبط با بیمار (همانند جهش ژنتیکی،جنسیت و غیره) و مرتبط با محیط (همانند تروما، سرطان وغیره) در آمبولی ریوی وجود دارند. آمبولی ریوی به عنوان شرایط تهدید کننده زندگی، ممکن است با طیف گسترده ای از علائم همراه باشد که به طور خاص به بیماری مربوط نمی شوند. بنابراین ارجاع صحیح، دقیق و زود هنگام بیمار به مناسب‌ترین تکنیک تصویربرداری الزامی است. روش های مختلفی برای تشخیص آمبولی ریوی شامل اندازه گیری دی دایمر، آنژیوگرافی ریوی، سی تی آنژیوگرافی، اکوکاردیوگرافی ترانس توراسیک، سنتی گرافی پرفیوژن -تهویه و آنژیوگرافی با تشدید مغناطیسی وجود دارند. استاندارد طلایی در تشخیص و نیز درمان آمبولی ریوی آنژیوگرافی ریوی بوده است که تکنیک تهاجمی محسوب می شود. امروزه سی تی آنژیوگرافی به دلائل اساسی از جمله در دسترس بودن، سرعت بالای جمع آوری اطلاعات بهمراه تصاویر با قدرت تفکیک بالا، کمی هزینه و فراوانی بیشتر نتایج قطعی جایگزین آنژیوگرافی شده است. همچنین بدلیل دقت در افتراق آمبولی های حاد از مزمن و قابلیت‌های تشخیصی اضافی آن روش انتخابی محسوب می شود. محدودیت‌های روش مربوط به دز بالای تابش بویژه در زنان جوان و موارد منع مصرف (نارسایی کلیوی،آلرژی شدید به ماده حاجب، دیابتی‌ها به متفورمین) است. سی تی آنژیوگرافی ریوی تکنیک تصویربرداری مهم در زمینه تشخیص و مدیریت آمبولی ریوی محسوب می شود و اطلاعات مفیدی درمورد شدت بیماری و اختلال عملکرد قلب و اتفارکتوس ارائه می دهد. این تکنیک همچنین بمنظور ارزیابی کمی تأثیر آمبولی حاد بر همودینامیک عروق ریوی، طبقه بندی مخاطره و در نتیجه مدیریت درمان بیماران مبتلا به آمبولی مزمن نیز بکار می رود. از این رو تشخیص سریع به بکارگیری پروتکل صحیح تصویربرداری و تفسیر دقیق به شدت وابسته است و دانش بروز برای رادیولوژیست ها و تکنولوژیست ها بسیار مهم تلقی می گردد.