گیاهان دارویی در اختلالات بیماری فیبروز کیستیک - طاهرمحمدی, هانیه; عبدالهی نیا, علی; طاهرمحمدی, محمدعلی (فصلنامه نفس, 2024)
زمینه: بیماری فیبروز کیستیک یک اختلال اتوزومال مغلوب است که به دلیل جهش در پروتئین تنظیم کننده هدایت‌گر غشایی فیبروز کیستیک (CFTR)، رخ می‌دهد و منجر به بروز اختلالات تنفسی و گوارشی در این بیماران می‌گردد. هدف این مطالعه ارائه گیاهان دارویی با اثرات بالقوه بر بهبود عملکرد CFTR، اختلالات سیستم گوارش و تنفس بیماران مبتلا به فیبروز کیستیک است. روش: در این مطالعه، ابتدا در مورد گیاهان موثر بر سرفه پروداکتیو و اختلالات گوارشی در منابع طب ایرانی (کتاب قانون فی الطب، ذخیره خوارزمشاهی، اکسیر اعظم و مخزن الادویه) با کلید واژه‌های "سرفه رطب، سرفه رطوبی، سعال، آفات هضم، فساد هضم، ضعف هضم، ضعف معده و امراض معده" جستجو انجام شد. اطلاعات داروشناسی گیاهان از کتب فارماکوپه گیاهی ایران و PDR for herbal medicines استخراج شد سپس در پایگاه‌های داده پاب مد و گوگل اسکالر با اسامی گیاهان و کلیدواژه‌های دیس پپسی، سرفه و CFTR جستجو انجام شد. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که گیاهان شیرین بیان و بادرنجبویه موثر بر عمکرد CFTR جهش یافته و کانال کلر هستند؛ گیاهان انیسون، زیره، شوید، دارچین، آویشن باغی، شیرین بیان، زنجبیل، نعناع فلفلی و بادرنجبویه دارای اثرات اثبات شده در مطالعات بالینی بر اختلال دیس پپسی هستند و گیاهان آویشن باغی، زنجبیل، شیرین بیان و پنیرک نیز دارای اثرات ضد سرفه و برونشیت می‌باشند. نتیجه‌گیری: گیاهان دارویی با اثر گذاری بر اختلالات پروتئین CFTR، تنفسی و گوارشی به عنوان درمان مکمل در بیماران فیبروز کیستیک می‌توانند کمک‌کننده باشند لذا پیشنهاد می‌شود مطالعات بیشتری در این زمینه انجام گیرد.