عوامل مؤثر در تأخیر تشخیص بیماری سل در شهرستان آبادان طی سال های 1389 تا 1392 - یاری, مهران; سهیلی‌زاد, مختار; ولی پور, علی اصغر; افتخاری, علیرضا; خزایی, سلمان; غلامعلیئی, بهزاد (فصلنامه نفس, 2020)
یکی از عوامل موثر در عدم موفقیت در مبارزه با بیماری سل، تاخیردر تشخیص بیماری و شروع درمان به موقع آن می‌باشد. مطالعه حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر در تاخیر تشخیص بیماری سل در شهرستان آبادان طی سالهای 1389 تا 1392 انجام شد. در این مطالعه کوهورت گذشتهنگر 367 بیمار مبتلا به سل شهرستان آبادان وارد مطالعه شدند. تاخیر در تشخیص شامل فاصله زمانی از شروع علائم تا زمان تشخیص بود که برابر و بیشتر از 3 ماه در نظر گرفته شد. جهت جمع‌آوری اطلاعات از چک لیستی شامل: جنسیت، محل سکونت، گروه سنی و زمان تشخیص و همچنین متغیرهای بالینی شامل نوع سل، نتیجه آزمایشگاهی اسمیر خلط بدو درمان، وضعیت ابتلا به HIV و گروه درمانی استفاده شد. به منظور تعیین ارتباط بین متغیرهای مورد مطالعه با تاخیر در تشخیص از آزمون کای مربع استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Stata نسخه 12، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. از مجموع 367 بیمار مبتلا به سل (68%) 250 نفر مرد و (1/86%) 316 بیمار ساکن مناطق شهری بودند. مدت زمان تاخیر در تشخیص بیماری در بین مناطق شهری و روستایی اختلاف معناداری داشت (025/0=P) به نحوی که در مناطق روستایی نسبت به مناطق شهری، بیماران با تاخیر شناسایی شده بودند. تاخیر در تشخیص در موارد مبتلا به HIV نسبت به بیماران غیر مبتلا کمتر بود (04/0=P). میانه تاخیر در تشخیص بیماران 2 ماه بود. تاخیر تشخیص در شناسایی بیماری سل در مردان و در مناطق روستایی بیشتر بود. بنابراین، بایستی برنامه‌های بیماریابی در بین مردان و همچنین در مناطق روستایی تقویت گردد.