ارتباط بین رینوسینوزیت مزمن و واریاسیونهای آناتومی استخوانی سینوسها: مساله ای که حل نشده است - صفوی نائینی, علی; قربانی, جهانگیر; صادقی حقیقی, کوثر; نیک روش, افشین (فصلنامه نفس, 2020)
رینوسینوزیت مزمن نوعی بیماری ناهمگون با علل متعدد می‌باشد. فاکتورهای آناتومیک و سیستمیک متفاوتی در پاتوفیزیولوژی این بیماری نقش دارد. در بیشتر مطالعات، ارتباط بین رینوسینوزیت مزمن و واریاسیون‌های آناتومیکی سینونازال به اثبات نرسیده است. با توجه به نتایج متفاوت و بحث برانگیز مطالعات انجام شده در زمینه نقش واریاسیون‌های آناتومیک در پاتوفیزیولوژی رینوسینوزیت مزمن انجام این مطالعه پیشنهاد شده است. در این مطالعه گذشته‌نگر واریاسیون آناتومیک را در 2 گروه مورد مطالعه و گروه کنترل تحت بررسی قرار می‌‌گیرد. در این مطالعه 101 بیمار با علائم سینونازال که در مقطع کرونال سی‌تی اسکن سینوس‌های پارانازال، افزایش ضخامت مخاطی داشته‌اند را با 101 بیمار گروه کنترل که علائم سینونازال نداشته‌اند مورد مقایسه قرار داده‌ایم. بیماران با شکایت رینیت آلرژیک‌، آسم و پولیپوز از مطالعه خارج شدند. ارتباط معنی‌دار آماری بین افزایش ضخامت مخاطی در سی‌تی اسکن سینوس‌های پارانازال و واریاسیون‌های آناتومیک شامل انحراف تیغه بینی‌،کونکا بولوزا‌، توربینه میانی پارادوکسیک و سلول هالر وجود دارد‌. بین افزایش ضخامت مخاطی در سینوس‌های پارانازال و برخی واریاسیون‌های آناتومیکی در بیمارانیکه فاکتور‌های مستعد کننده بیماری مخاطی گسترده مثل آلرژی‌، آسم یا پولیپوزندارند، ارتباط وجود دارد.